{"id":116,"date":"2021-05-02T16:36:24","date_gmt":"2021-05-02T16:36:24","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=116"},"modified":"2022-09-17T10:34:53","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:53","slug":"gory-stolowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=116","title":{"rendered":"Szczeliniec Wielki w G\u00f3rach Sto\u0142owych"},"content":{"rendered":"\n

Szczeliniec Wielki, Radk\u00f3w<\/strong> (fragment trasy D106)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ziemia K\u0142odzka to kraina na pograniczu polsko-czeskim, kt\u00f3ra w przesz\u0142o\u015bci nale\u017ca\u0142a do Polski jedynie 130 lat. Od 1003 roku ziemia k\u0142odzka znajdowa\u0142a si\u0119 pod w\u0142adz\u0105 Boles\u0142awa Chrobrego. W nast\u0119pnych wiekach by\u0142a przedmiotem spor\u00f3w i wojen polsko-czeskich, kt\u00f3re zosta\u0142y zako\u0144czone przez kr\u00f3la Boles\u0142awa Krzywoustego i ksi\u0119cia czeskiego Sobies\u0142awa I w 1137 r. zawarciem Pokoju K\u0142odzkiego przyznaj\u0105cego ten region Czechom.<\/p>\n\n\n\n

W 1458 Jerzy z Podiebrad\u00f3w, kr\u00f3l czeski kupi\u0142 ziemi\u0119 k\u0142odzk\u0105 i nada\u0142 jej rang\u0119 suwerennego hrabstwa k\u0142odzkiego, kt\u00f3re przetrwa\u0142o a\u017c do 1816, gdy Prusacy w\u0142\u0105czyli ten region do \u015al\u0105ska. Po II wojnie \u015bwiatowej, Czesi przez wiele lat ro\u015bcili sobie pretensje do Ziemi K\u0142odzkiej. Przebieg granicy zosta\u0142 potwierdzony dopiero w uk\u0142adzie z Czechos\u0142owacj\u0105 w 1958 r., ale a\u017c do 1972 r. teren ten przynale\u017ca\u0142 jeszcze do archidiecezji praskiej.<\/p>\n\n\n\n

Zastanawiali\u015bmy si\u0119 jeszcze dlaczego granica w Kotlinie K\u0142odzkiej ma kszta\u0142t charakterystycznego worka. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce syn Jerzego z Podiebrad\u00f3w sprzeda\u0142 Broumowszczyzn\u0119 klasztorowi z Broumova i w ten spos\u00f3b rejon g\u00f3rnej doliny \u015acinawy przesta\u0142 przynale\u017ce\u0107 do hrabstwa k\u0142odzkiego, co nada\u0142o p\u00f3\u017aniejszej granicy charakterystyczny kszta\u0142t.<\/p>\n\n\n\n

Radk\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jako baz\u0119 wypadow\u0105 w G\u00f3ry Sto\u0142owe wybrali\u015bmy Radk\u00f3w. W centrum, na rynku, stoi zabytkowy renesansowy ratusz (z po\u0142. XVI w.), kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej by\u0142 u\u017cywany jako ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki. Wysok\u0105 wie\u017c\u0119 dobudowano w po\u0142. XIX w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz w Radkowie<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Nieopodal rynku warto zobaczy\u0107 gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Doroty, pochodz\u0105cy z II po\u0142. XVI w. W XVIII w., po po\u017carze, wn\u0119trze przebudowano na styl barokowy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Doroty, by Jacek Halicki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Park Narodowy G\u00f3r Sto\u0142owych<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00f3ry Sto\u0142owe to jedyny przyk\u0142ad rze\u017aby p\u0142ytowej w polskich g\u00f3rach. W 1993 r. ustanowiono tu Park Narodowy G\u00f3r Sto\u0142owych. Park zajmuje 63 km\u00b2 powierzchni. Nazwa \u201eG\u00f3ry Sto\u0142owe\u201d nawi\u0105zuje do ich charakterystycznego ukszta\u0142towania \u2013 do p\u0142askich szczyt\u00f3w ograniczonych urwistymi \u015bcianami. Przed 100 mln lat (mezozoik: kreda) panowa\u0142o tutaj wielkie morze, na kt\u00f3rego dnie osadza\u0142y si\u0119 piaskowce przedzielane drobnoziarnistymi marglami. Nast\u0119pnie, ska\u0142y te zosta\u0142y wypi\u0119trzone, morze ust\u0105pi\u0142o, a dziesi\u0105tki milion\u00f3w lat erozji p\u0142yty osadowej spowodowa\u0142o powstanie siatki sp\u0119ka\u0144, g\u0142\u0119bokich szczelin, labirynt\u00f3w i blokowisk skalnych, czy pojedynczych ska\u0142ek o niespotykanych kszta\u0142tach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
G\u00f3ry Sto\u0142owe<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
G\u00f3ry Sto\u0142owe ze Szczeli\u0144ca<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Szczeliniec Wielki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W krajobrazie G\u00f3r Sto\u0142owych dominuje wyspa skalna \u2013 masyw Szczeli\u0144ca Wielkiego (919 m n.p.m.) i Ma\u0142ego (870 m n.p.m.) z imponuj\u0105cymi, wysokimi na dziesi\u0105tki metr\u00f3w \u015bcianami skalnymi i rozleg\u0142\u0105, wyr\u00f3wnan\u0105 \u201esto\u0142ow\u0105\u201d powierzchni\u0105 szczytow\u0105. Najlepiej wej\u015b\u0107 na szczyt z Kar\u0142owa (turystyczne centrum z barami, pami\u0105tkami). Na szczyt wiedzie jednokierunkowy szlak sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z ok. 700 schod\u00f3w. W\u015br\u00f3d skalnych bram znajduje si\u0119 schronisko PTTK i platformy widokowe pozwalaj\u0105ce na obserwacje ca\u0142ej okolicy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Szczeliniec Wielki, widok z Kar\u0142owa<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Szlak na Szczeliniec Wielki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Schronisko na Szczeli\u0144cu Wielkim<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ca\u0142y szczyt pokryty jest sp\u0119kan\u0105 warstw\u0105 piaskowc\u00f3w tworz\u0105cych labirynt niespodziewanych form skalnych. Kulminacja 919 m n.p.m. otoczona jest ska\u0142ami Wielb\u0142\u0105d i Kacz\u0119ta. Najciekawszy odcinek to szlak zej\u015bciowy wiod\u0105cy przez olbrzymie rozpadliny skalne takie jak Diabelska Kuchnia i W\u0105w\u00f3z Piekie\u0142ko. Osoby t\u0119\u017csze maj\u0105 tutaj sporo problem\u00f3w. Widz\u0105c w Piekie\u0142ku pochylone \u015bciany skalne, mo\u017cemy si\u0119 zastanawia\u0107, czy podlegaj\u0105 one dalszym ruchom. Naukowcy prowadz\u0105 tu regularne pomiary i potwierdzili, \u017ce \u015bciana Piekie\u0142ka rocznie przesuwa si\u0119 o 1,43 mm w poziomie oraz osiada ok. 1 mm. Podpieraj\u0105c na wszelki wypadek ska\u0142\u0119 patykiem ruszyli\u015bmy dalej do Nieba. Przed nami Ko\u0142yska, kt\u00f3r\u0105 ka\u017cdy prawdziwy turysta musi pokoleba\u0107 (ruchoma ska\u0142a). Obok S\u0142onia znajduj\u0105 si\u0119 platformy widokowe.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Szczeliniec Wielki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Szczeliniec Wielki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Piek\u0142o<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na obiad udali\u015bmy si\u0119 do restauracji \u201eGraniczna\u201d w Radkowie, kt\u00f3ra specjalizuje si\u0119 w przygotowywaniu tradycyjnych da\u0144 kuchni polskiej, gdzie obok prostych ale smakowitych i niedrogich potraw typu \u201ePlacki po w\u0119giersku\u201d, czy te\u017c piero\u017cki szpinakowe \u201ePychotka\u201d serwowane s\u0105 tak\u017ce dania bardziej wyszukane, np. \u201e\u0141apa nied\u017awiedzia\u201d (schab w panierce z duszonymi pieczarkami, serem  i papryk\u0105) czy te\u017c \u201eKotlet Sto\u0142owog\u00f3rski\u201d (z imbirem i plastrem salami w omlecie).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Restauracja \u201eGraniczna\u201d, Radk\u00f3w<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Dom Go\u015bcinny „Radk\u00f3w – G\u00f3ry Sto\u0142owe”, ul. Rynek 18, tel. 74 8712 687<\/li>
  • Restauracja \u201eGraniczna\u201d, adres j.w.<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Szczeliniec Wielki, Radk\u00f3w (fragment trasy D106) Szczypta historii Ziemia K\u0142odzka to kraina na pograniczu polsko-czeskim, kt\u00f3ra w przesz\u0142o\u015bci nale\u017ca\u0142a do Polski jedynie 130 lat. Od 1003 roku ziemia k\u0142odzka znajdowa\u0142a si\u0119 pod w\u0142adz\u0105 Boles\u0142awa Chrobrego. W nast\u0119pnych wiekach by\u0142a przedmiotem spor\u00f3w i wojen polsko-czeskich, kt\u00f3re zosta\u0142y zako\u0144czone przez kr\u00f3la Boles\u0142awa Krzywoustego i ksi\u0119cia czeskiego Sobies\u0142awa…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":124,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[58,4],"tags":[39,35,37,38,36],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/116"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=116"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":167,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/116\/revisions\/167"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/124"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}