{"id":136,"date":"2021-05-02T18:31:11","date_gmt":"2021-05-02T18:31:11","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=136"},"modified":"2022-09-17T10:34:53","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:53","slug":"cypel-helski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=136","title":{"rendered":"Hel i Cypel Helski"},"content":{"rendered":"\n

Pomorze Gda\u0144skie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pomorze Gda\u0144skie znalaz\u0142o si\u0119 w\u015br\u00f3d ziem polskich ju\u017c w 960 r. P\u00f3\u017aniejsze lata przynios\u0142y wielokrotne cykle utraty i przywracania zwierzchnictwa kr\u00f3l\u00f3w polskich. Definitywnie spory rozstrzygn\u0105\u0142 polski ksi\u0105\u017c\u0119, Boles\u0142aw III Krzywousty, kt\u00f3ry pokona\u0142 Pomorzan w bitwie pod Nak\u0142em (1109 r.) i od tego momentu datuje si\u0119 podleg\u0142o\u015b\u0107 Pomorza Gda\u0144skiego wobec Polski. W 1308 r. Gda\u0144sk zosta\u0142 zaj\u0119ty przez Brandenburczyk\u00f3w. Krzy\u017cacy wezwani przez W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka do pomocy przy usuni\u0119ciu Brandenburczyk\u00f3w zaj\u0119li miasto, dokonali rzezi mieszczan i ustanowili w\u0142adztwo zakonu nad Pomorzem Gda\u0144skim na okres niemal 150 lat. Wojn\u0119 trzynastoletni\u0105 z zakonem krzy\u017cackim, trwaj\u0105c\u0105 w latach 1454\u20131466 zako\u0144czy\u0142 pok\u00f3j toru\u0144ski, w kt\u00f3rym Kr\u00f3lestwo Polskie odzyska\u0142o Pomorze Gda\u0144skie. Pozostawa\u0142o ono w ramach Polski a\u017c do I rozbioru (1772 r.), gdy Pomorze zaj\u0119\u0142y Prusy. \u0141\u0105cznie tereny te nale\u017ca\u0142y do Polski 681 lat.<\/p>\n\n\n\n

Stary Hel<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W IX \u2013 XIII wieku na p\u00f3\u0142wyspie helskim istnia\u0142 gr\u00f3d, z kt\u00f3rego w XIII w. powsta\u0142o miasto Hel. Miasto si\u0119 rozwija\u0142o dzi\u0119ki rybo\u0142\u00f3wstwu, g\u00f3wnie \u015bledzi oraz jako wa\u017cny o\u015brodek handlu i znacz\u0105cy port. W szczytowym okresie rozwoju miasto liczy\u0142o blisko 1,2 tys. mieszka\u0144c\u00f3w, a na zabudow\u0119 sk\u0142ada\u0142o si\u0119 co najmniej 180 dom\u00f3w, ratusz, ko\u015bci\u00f3\u0142 i szpital. W 1572 r. miasto Stary Hel strawi\u0142 po\u017car, a mieszka\u0144cy przenie\u015bli si\u0119 do Nowego Helu. W XVII -XVIII w. porzucone ruiny zosta\u0142y wch\u0142oni\u0119te przez Ba\u0142tyk, kt\u00f3ry cofn\u0105\u0142 si\u0119 o 200\u2013250 metr\u00f3w w stosunku do stanu z XV wieku. Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, podczas budowy portu wojennego w Helu w odleg\u0142o\u015bci kilkuset metr\u00f3w na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od portu rybackiego na g\u0142\u0119boko\u015bci dw\u00f3ch\u2013trzech metr\u00f3w natrafiono na ruiny Starego Helu.<\/p>\n\n\n\n

Hel<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejszym budynkiem w Nowym Helu by\u0142 ewangelicki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Piotra i Paw\u0142a z XV w., obecnie Muzeum Rybo\u0142\u00f3wstwa. Po 1945 r. Hel mia\u0142 status wojskowy, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z tym, \u017ce do Helu mogli przyjecha\u0107 tylko obywatele PRL za okazaniem przepustki. Szlabany znikn\u0119\u0142y dopiero w latach 90. XX w. i dzisiaj Hel jest znan\u0105 miejscowo\u015bci\u0105 turystyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Poewangelicki ko\u015bci\u00f3\u0142 , obecnie muzeum by Dawid Galus – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dop\u0142ywamy do Helu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

port jachtowy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Port jachtowy (charakterystyczna cebula)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

port rybacki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kutry rybackie<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Star\u0105 latarni\u0119 morsk\u0105 zburzono w 1939 r. by nie u\u0142atwia\u0107 ostrza\u0142u artylerii niemieckiej. W 1942 r. Niemcy zbudowali now\u0105 latarnia morsk\u0105 o wysoko\u015bci wie\u017cy: 41,50 m .<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Latarnia morska by DerHexer (Talk) – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Fokarium<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fokarium w Helu za\u0142o\u017cy\u0142 prof. Krzysztof Sk\u00f3ra, w ramach Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gda\u0144skiego. O\u015brodek istnieje od 1999 r. Profesor w swoich badaniach skupia\u0142 na obserwacji skrajnie zagro\u017conych gatunk\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w Ba\u0142tyku, mi\u0119dzy innymi fok oraz mor\u015bwin\u00f3w. Fokarium utworzono w celu przywr\u00f3cenia populacji szarych fok na polskim wybrze\u017cu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Prof. Krzysztof Sk\u00f3ra<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Fokarium<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Karmienie fok<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Polskie umocnienia, obrona Helu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hel, b\u0119d\u0105cy w chwili wybuchu II wojny \u015bwiatowej g\u0142\u00f3wn\u0105 baz\u0105 polskiej floty wojennej, zosta\u0142 zaatakowany przez si\u0142y niemieckie z powietrza i z morza. 12 wrze\u015bnia 1939 r., wojska niemieckie odizolowa\u0142y p\u00f3\u0142wysep Hel od l\u0105du. Od 21 wrze\u015bnia pancerniki \u201eSchleswig-Holstein\u201d i \u201eSchlesien” rozpocz\u0119\u0142y ostrza\u0142 Helu, a \u015bci\u015blej rejonu baterii cyplowej im. Laskowskiego, kt\u00f3ra \u00a0jako wa\u017cny element obrony wybrze\u017ca wchodzi\u0142a w sk\u0142ad Rejonu Umocnionego Hel. Podczas ostrza\u0142u 25 wrze\u015bnia pancernik \u201eSchleswig-Holstein\u201d zosta\u0142 dwukrotnie trafiony z dzia\u0142a baterii cyplowej.<\/p>\n\n\n\n

1 pa\u017adziernika dow\u00f3dztwo obrony Helu skapitulowa\u0142o. By\u0142 to jeden z ostatnich obszar\u00f3w Polski broni\u0105cych si\u0119 przed inwazj\u0105 niemieck\u0105 w 1939 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bateria cyplowa<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Niemieckie umocnienia z 1940 r.<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1940 r. Niemcy zbudowali kompleks baterii Schleswig-Holstein. Bateria obejmowa\u0142a trzy dzia\u0142obitnie najpot\u0119\u017cniejszych dzia\u0142 kalibru 40,6 cm, najwi\u0119kszych jakie kiedykolwiek montowano na sta\u0142ych stanowiskach l\u0105dowych. Ka\u017cda dzia\u0142obitnia stanowi\u0142a ca\u0142o\u015b\u0107 z w\u0142asnym bunkrem koszarowym i podr\u0119cznym magazynem amunicji. W kompleksie znajdowa\u0142a si\u0119 te\u017c 9-kondygnacyjna wie\u017ca kierowania ogniem i dwa wielkie magazyny amunicyjne.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Korpus baterii Schleswig-Holstein<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
\u0141o\u017cysko dzia\u0142a w baterii Schleswig-Holstein<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Bunkry w kompleksie baterii Schleswig-Holstein<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najs\u0142ynniejsz\u0105 restauracj\u0105 w Helu jest Maszoperia. Mie\u015bci si\u0119 ona w starej kaszubskiej chacie o konstrukcji ryglowej (z 1824 roku). Konieczne trzeba spr\u00f3bowa\u0107 da\u0144 rybnych. Na przystawk\u0119 polecamy tatar z \u0142ososia z kaparami oraz wy\u015bmienite \u015bledzie w \u015bmietanie i \u015bledzie po kaszubsku. Warto spr\u00f3bowa\u0107 zup\u0119 rybn\u0105. W g\u0142\u00f3wnym daniu powinny si\u0119 znale\u017a\u0107\u00a0 sandacz w sosie kurkowym, dorsz sma\u017cony w sosie koperkowo-czosnkowym, w\u0119gorz sma\u017cony i sola zapiekana ze szpinakiem i serem mozzarella.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Maszoperia by Jan Jerszy\u0144ski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 2.5<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Restauracja Maszoperia, ul. Wiejska 110, Hel<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Pomorze Gda\u0144skie Szczypta historii Pomorze Gda\u0144skie znalaz\u0142o si\u0119 w\u015br\u00f3d ziem polskich ju\u017c w 960 r. P\u00f3\u017aniejsze lata przynios\u0142y wielokrotne cykle utraty i przywracania zwierzchnictwa kr\u00f3l\u00f3w polskich. Definitywnie spory rozstrzygn\u0105\u0142 polski ksi\u0105\u017c\u0119, Boles\u0142aw III Krzywousty, kt\u00f3ry pokona\u0142 Pomorzan w bitwie pod Nak\u0142em (1109 r.) i od tego momentu datuje si\u0119 podleg\u0142o\u015b\u0107 Pomorza Gda\u0144skiego wobec Polski. W…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":137,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[60,4],"tags":[40,41,8,42],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=136"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1140,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136\/revisions\/1140"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/137"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}