{"id":1493,"date":"2021-06-22T08:40:29","date_gmt":"2021-06-22T08:40:29","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=1493"},"modified":"2022-09-17T10:34:50","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:50","slug":"ostroda-i-lukta-ostoje-polskosci-na-mazurach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=1493","title":{"rendered":"Ostr\u00f3da i \u0141ukta \u2013 ostoje polsko\u015bci na Mazurach"},"content":{"rendered":"\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sprowadzeni w 1230 r. przez Konrada I Mazowieckiego Krzy\u017cacy zacz\u0119li podb\u00f3j teren\u00f3w zamieszka\u0142ych przez poga\u0144skie plemiona Prus\u00f3w – Pomezan\u00f3w (Powi\u015ble) i Pogezan\u00f3w (na obszarze pomi\u0119dzy Elbl\u0105giem a Ostr\u00f3d\u0105). W 1239 r. rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 krzy\u017cacki podb\u00f3j Warmii zamieszka\u0142ej przez Warm\u00f3w. Powsta\u0142o pa\u0144stwo krzy\u017cackie umacniane silnymi ceglanymi zamkami i obronnymi ko\u015bcio\u0142ami. Historia pa\u0144stwa krzy\u017cackiego ko\u0144czy si\u0119 w 1525 r., kiedy to na podstawie traktatu zawartego mi\u0119dzy Zygmuntem I Starym, a jego siostrze\u0144cem Albrechtem Hohenzollernem nast\u0105pi\u0142a sekularyzacja pa\u0144stwa krzy\u017cackiego. Podj\u0119to decyzj\u0119 o podziale krainy. Ostr\u00f3da i \u0141ukta le\u017c\u0105ce w tzw. Prusach G\u00f3rnych przypad\u0142y Prusom Ksi\u0105\u017c\u0119cym, podlegaj\u0105cym Hohenzollernom. Pobliski Gietrzwa\u0142d le\u017c\u0105cy w Warmii przy\u0142\u0105czono do Prus Kr\u00f3lewskich, podlegaj\u0105cych Koronie Polskiej. By\u0142 to jeden z decyduj\u0105cych moment\u00f3w w naszej historii \u2013 maj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 zako\u0144czenia historii niemieckiej obecno\u015bci na wschodnim wybrze\u017cu Ba\u0142tyku, kr\u00f3l stworzy\u0142 zarodek Prus Wschodnich, kt\u00f3re w XVIII w. aktywnie wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 w rozbiorach i upadku I Rzeczpospolitej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama zamku krzy\u017cackiego w Ostr\u00f3dzie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Prusy Ksi\u0105\u017c\u0119ce do roku 1657 pozostawa\u0142y lennem Kr\u00f3lestwa Polskiego. Albrecht Hohenzollern przyj\u0105\u0142 luteranizm i nakaza\u0142 by kazania, \u015bpiewy i czytanie Pisma \u015awi\u0119tego odbywa\u0142y si\u0119 tylko w j\u0119zyku niemieckim. W 1701 Fryderyk I uzyska\u0142 tytu\u0142 kr\u00f3la w Prusach i powsta\u0142o Kr\u00f3lestwo Prus. Teren G\u00f3rnych Prus nale\u017cy do Polski 75 lat, a doliczaj\u0105c czasy lenna 1466-1657 to \u0142\u0105cznie 266 lat. Czas pa\u0144stwa krzy\u017cackiego to 464 lata, a czas pozostawania pod panowaniem pruskim i niemieckim to 244 lata.<\/p>\n\n\n\n

Mazurzy i Mazury<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W G\u00f3rnych Prusach na po\u0142udnie i wsch\u00f3d od Ostr\u00f3dy i \u0141ukty (Dzia\u0142dowo, Nidzica, Szczytno) w wi\u0119kszo\u015bci zamieszkiwali potomkowie Mazowszan pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 j\u0119zykiem polskim. Tereny te w XIX w. zacz\u0119to nazywa\u0107 Mazurami. Przygotowuj\u0105c si\u0119 do plebiscytu w 1920 r. szacowano, \u017ce w rejonie Ostr\u00f3dy i \u0141ukty mieszka\u0142o 40-60% Polak\u00f3w (dla por\u00f3wnania w s\u0105siednim powiecie olszty\u0144skim a\u017c 60-80% mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142o Polakami). Jednak\u017ce w plebiscycie 11 lipca 1920 r. mieszka\u0144cy zdecydowanie opowiedzieli si\u0119 za Niemcami. Olbrzymi wp\u0142yw mia\u0142a tutaj propaganda niemiecka i niesprzyjaj\u0105cy czas wojny polsko-rosyjskiej. Wtedy to, w czerwcu 1920 r. zacz\u0119\u0142a si\u0119 ofensywa wojsk rosyjskich (19 lipca bitwa o Grodno), kt\u00f3ra dotar\u0142a prawie do Torunia i Warszawy (zako\u0144czy\u0142a si\u0119 ona zwyci\u0119sk\u0105 Bitw\u0105 Warszawsk\u0105 13\u201325 sierpnia 1920 r.). Koniec II wojny \u015bwiatowej przyni\u00f3s\u0142 przesiedlenie wi\u0119kszo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w do Niemiec. Autochtoniczni Mazurzy i Warmiacy, kt\u00f3rzy zostali tutaj po 1945 roku rozp\u0142yn\u0119li si\u0119 w w\u015br\u00f3d rzeszy osadnik\u00f3w z kres\u00f3w i ziemi przemyskiej, a p\u00f3\u017aniej cz\u0119\u015bciowo wyemigrowali w czasach gierkowskich do Niemiec. Praktycznie dzisiaj mo\u017cemy ich potomk\u00f3w pozna\u0107 po przynale\u017cno\u015bci do ko\u015bcio\u0142a ewangelicko-augsburskiego oraz ewangelicko-metodystycznego (w okolicach Ostr\u00f3dy). Miejsce po wysiedlonych Niemcach zaj\u0119li przesiedle\u0144cy ze wschodnich kres\u00f3w i \u0141emkowie z ziemi przemyskiej (akcja Wis\u0142a).<\/p>\n\n\n\n

Zamek krzy\u017cacki w Ostr\u00f3dzie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ostr\u00f3da powsta\u0142a na terenie Pogezanii zamieszka\u0142ej przez pruskie plemi\u0119 Pogezan\u00f3w. Krzy\u017cacy wybudowali tu warowni\u0119, a w 1370 r. granitowo-ceglany zamek. W 1807 r. na zamku mieszka\u0142 cesarz Napoleon Bonaparte, a p\u00f3\u017aniej stacjonowa\u0142y wojska gen. J\u00f3zefa Zaj\u0105czka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama wjazdowa zamku krzy\u017cackiego<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zamek krzy\u017cacki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pi\u0119\u0107 ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Ostr\u00f3dzie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1525 r. w procesie sekularyzacji, komturstwo krzy\u017cackie zosta\u0142o starostwem, a Ostr\u00f3da wesz\u0142a w sk\u0142ad Ksi\u0119stwa Pruskiego. Zgodnie z wol\u0105 w\u0142adcy Albrechta Hohenzollerna, wszyscy mieszka\u0144cy musieli przyj\u0105\u0107 protestantyzm.<\/p>\n\n\n\n

Posplatane losy polsko-niemiecko-ukrai\u0144skie najlepiej wida\u0107 po historii pi\u0119ciu ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Najstarsz\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 jest ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Dominika Savio. Zosta\u0142 on wybudowany przez Krzy\u017cak\u00f3w w stylu roma\u0144skim w pocz\u0105tkach XIV wieku. Przed reformacj\u0105 by\u0142 ko\u015bcio\u0142em katolickim, nast\u0119pnie sta\u0142 si\u0119 ko\u015bcio\u0142em ewangelickim (od 1525r. ). Od ko\u0144ca XVI w. s\u0142u\u017cy\u0142 nabo\u017ce\u0144stwom niemieckim a\u017c do 1910 r, kiedy powr\u00f3ci\u0142y msze w j\u0119zyku polskim. Budynek zosta\u0142 ca\u0142kowicie spalony w 1945 r. przez armi\u0119 sowieck\u0105, a odbudowywany ko\u015bci\u00f3\u0142 od 1981 r. zosta\u0142 udost\u0119pniony wiernym ko\u015bcio\u0142a rzymsko-katolickiego.<\/p>\n\n\n\n

W XVI w. dla ludno\u015bci polskiej wzniesiono mniejszy i pozbawiony wie\u017cy ewangelicki ko\u015bci\u00f3\u0142 polski, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 wiernym przez kilka wiek\u00f3w (nieopodal ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Savio). W latach 1836\u20131848 w ko\u015bciele polskim odprawia\u0142 nabo\u017ce\u0144stwa w j\u0119zyku polskim pastor Gustaw Gizewiusz. Ko\u015bci\u00f3\u0142 polski przetrwa\u0142 do 1910 r., kiedy go rozebrano, a nabo\u017ce\u0144stwa polskie przeniesiono do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Savio. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z wybudowaniem nowego olbrzymiego ko\u015bcio\u0142a ewangelickiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Dominika Savio by Ewuuuniiia – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Dominika Savio<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Od wprowadzenia w 1525 r. w Prusach Ksi\u0105\u017c\u0119cych reformacji, w Ostr\u00f3dzie nie by\u0142o ko\u015bcio\u0142a katolickiego, a sporadyczne nabo\u017ce\u0144stwa odprawiano w zamku. W 1857 r. oddano do u\u017cytku neogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki pw. Niepokalanego Pocz\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny. W latach 1928-1941 przy parafii istnia\u0142a szko\u0142a katolicka. Najcenniejszym zabytkiem ko\u015bcio\u0142a jest rze\u017aba Pieta, gotycka drewniana figura o niezwyk\u0142ej ekspresji. Powsta\u0142a w ko\u0144cu XIV w. i oko\u0142o 1914 r. zosta\u0142a przeniesiona tutaj z Gietrzwa\u0142du. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki pw. Niepokalanego Pocz\u0119cia NMP<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Niepokalanego Pocz\u0119cia NMP<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Dynamiczny rozw\u00f3j Ostr\u00f3dy w XIX w. zwi\u0105zany z doprowadzeniem linii kolejowej i Kana\u0142u Ostr\u00f3dzko-Elbl\u0105skiego oraz germanizacja i nap\u0142yw Niemc\u00f3w spowodowa\u0142 konieczno\u015b\u0107 budowy nowej \u015bwi\u0105tyni. W 1909 r. oddano do u\u017cytku okaza\u0142y neogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki, kt\u00f3rej znaczenie urbanistyczne podkre\u015bla widoczna z daleka masywna wie\u017ca, zwie\u0144czona podw\u00f3jnym he\u0142mem i wysokim dachem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicko-metodystyczny w Ostr\u00f3dzie (dawny ewangelicki)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicko-metodystyczny – portal, wie\u017ca<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

W 1945 r. Ostr\u00f3da zosta\u0142a znacz\u0105co zniszczona przez wojska rosyjskie. Spalono zamek i \u015bredniowieczny ko\u015bci\u00f3\u0142 (\u015bw. Savio). Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki pw. Niepokalanego Pocz\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny kontynuowa\u0142 sw\u0105 misj\u0119 jako ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Najnowszy ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki przej\u0105\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 Metodystyczny (obecnie parafia \u0141aski Bo\u017cej). Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Dominika Savio odbudowano dopiero w 1981 r. i oddano w u\u017cytkowanie katolikom.<\/p>\n\n\n\n

W 2006 uko\u0144czono budow\u0119 grecko-katolickiej cerkwi Ofiarowania Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny s\u0142u\u017c\u0105cej potomkom przesiedle\u0144c\u00f3w z ziemi przemyskiej i Lubelszczyzny (akcja Wis\u0142a, 1947 r.). Wewn\u0105trz cerkwi mie\u015bci si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesny ikonostas. Wsp\u00f3\u0142czesny ikonostas w cerkwi by Wschkat – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/p>\n\n\n\n

\"Ilustracja\"
Cerkiew w Ostr\u00f3dzie by Wschkat – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wsp\u00f3\u0142czesny ikonostas w cerkwi by Wschkat – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ostr\u00f3da \u2013 ostoja polsko\u015bci<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ostr\u00f3da by\u0142a przez wiele wiek\u00f3w ostoj\u0105 polsko\u015bci. W latach 1834\u20131848 pastorem polskiej gminy ewangelickiej by\u0142 Gustaw Gizewiusz, obro\u0144ca praw i\u00a0kultury ludu mazurskiego. Na cze\u015b\u0107 Gizewiusza miasto \u0141uczany nazwano Gi\u017cyckiem. W 1855 Karol Salewski za\u0142o\u017cy\u0142 polsk\u0105 ksi\u0119garni\u0119, a w 1868 drukarni\u0119, w kt\u00f3rej wyda\u0142 50 ksi\u0105\u017cek w j\u0119zyku polskim. W 1890 roku powiat ostr\u00f3dzki zamieszkiwa\u0142o 43 000 Polak\u00f3w, co stanowi\u0142o 62% populacji.<\/p>\n\n\n\n

Czasy niemieckie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1907 r. Niemcy wznie\u015bli pomnik w postaci \u201eFontanny Trzech Cesarzy\u201d – Wilhelma I, Fryderyka III i Wilhelma II. W 2004 r. pomnik powr\u00f3ci\u0142 na swoje dawne miejsce jako \u201ePomnik Jedno\u015bci Europejskiej\u201d. Nowy ratusz wybudowano w Ostr\u00f3dzie na pocz. XX w. Ratusz i powojenne bloki na Rynku<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Pomnik Jedno\u015bci Europejskiej<\/figcaption><\/figure><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Ratusz i pi\u0119kne powojenne bloki na Rynku<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\u0141ukta<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0141ukta to wie\u015b mazurska za\u0142o\u017cona przez Krzy\u017cak\u00f3w. W 1407 r. wielki mistrz krzy\u017cacki Ulrich von Jungingen udzieli\u0142 wsparcia przy budowie tutejszego ko\u015bcio\u0142a rzymsko-katolickiego. \u0141ukt\u0119 przez wiele wiek\u00f3w zamieszkiwali polskoj\u0119zyczni Mazurzy. W zwi\u0105zku z sekularyzacj\u0105 Prus, ostatni wielki mistrz krzy\u017cacki Albrecht Hohenzollern z\u0142o\u017cy\u0142 ho\u0142d kr\u00f3lowi Polski (1525 r.) i sta\u0142 si\u0119 pierwszym \u015bwieckim ksi\u0119ciem Prus. Jego pierwsz\u0105 decyzj\u0105 by\u0142o przej\u015bcie ca\u0142ych Prus Ksi\u0105\u017c\u0119cych na luteranizm. St\u0105d, po 1525 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 w \u0141ukcie sta\u0142 si\u0119 ewangelickim. W zwi\u0105zku z wi\u0119kszym nap\u0142ywem osadnik\u00f3w niemieckich ustalono, \u017ce nabo\u017ce\u0144stwa b\u0119d\u0105 odprawiane na zmian\u0119 w j\u0119zyku polskim i niemieckim. Wie\u017c\u0119 ko\u015bcieln\u0105 dobudowano w 1700 r. Po 1945 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 przej\u0119\u0142a parafia rzymsko-katolicka przyjmuj\u0105c wezwanie Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej w \u0141ukcie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Wie\u017ca ko\u015bcio\u0142a<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

W s\u0105siedztwie ko\u015bcio\u0142a zamieszka\u0142y krasnoludki.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Sosny Taborskie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W pobli\u017cu \u0141ukty (wie\u015b Tab\u00f3rz) utworzono rezerwat przyrody Sosny Taborskie. Rezerwat obejmuje licz\u0105cy ponad 230 lat drzewostan z przewag\u0105 sosny zwyczajnej ekotypu taborskiego. Cenione na \u015bwiecie sosny taborskie wykorzystywane by\u0142y do budowy maszt\u00f3w \u017caglowc\u00f3w. Dochodz\u0105 one do 30\u201340 metr\u00f3w wysoko\u015bci i 1 metra \u015brednicy. Ju\u017c w XVI w. by\u0142y poszukiwanym surowcem, sp\u0142awiano je Wis\u0142\u0105 do Gda\u0144ska, sk\u0105d eksportowano do zachodniej Europy. Pie\u0144 sosny taborskiej<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Pie\u0144 sosny taborskiej<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Pie\u0144 sosny taborskiej<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u0141ukcie mie\u015bci si\u0119 niewielka mleczarnia, kt\u00f3ra od 2008 roku produkuje ekologiczne wyroby mleczarskie (z certyfikatem). Produkcja odbywa si\u0119 w spos\u00f3b tradycyjny, a wiele czynno\u015bci w zak\u0142adzie jest wykonywanych r\u0119cznie, bez udzia\u0142u maszyn. Przyjazne \u015brodowisku przyrodniczemu metody produkcji po\u0142\u0105czone z najwy\u017cszej jako\u015bci surowcem pozyskiwanym z ekologicznych, regionalnych upraw i hodowli rolniczych decyduj\u0105 o wyj\u0105tkowo\u015bci ser\u00f3w, jogurt\u00f3w i twarog\u00f3w z \u0141ukty. Mas\u0142o Ose\u0142ka Eko posiada certyfikat \u201eJako\u015b\u0107 Tradycja\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u017ar\u00f3d\u0142o: www.ekolukta.pl\/produkty\/maslo-i-smietana\/<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

W \u0141ukcie warto wpa\u015b\u0107 do restauracji Lawendowa na super kartacze (ciasto ziemniaczane nape\u0142nione farszem z kwa\u015bn\u0105 \u015bmietan\u0105) oraz na babk\u0119 ziemniaczan\u0105 z sosem kurkowym.<\/p>\n\n\n\n

W s\u0105siedniej kawiarni U Smolej\u00f3w mo\u017cemy posmakowa\u0107 pyszne ciasta, rewelacyjn\u0105 kaw\u0119 oraz wspania\u0142e lody, w tym pietruszkowe, bazyliowe, mi\u0119towe, pistacjowe i wiele innych smak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u017ar\u00f3d\u0142o: www.smolejkawiarnia.pl\/galeria-smakow<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Restauracji Lawendowa, ul. Warszawska 2, \u0141ukta<\/li>
  • Kawiarnia U Smolej\u00f3w, ul. Mazurska 4, \u0141ukta<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Szczypta historii Sprowadzeni w 1230 r. przez Konrada I Mazowieckiego Krzy\u017cacy zacz\u0119li podb\u00f3j teren\u00f3w zamieszka\u0142ych przez poga\u0144skie plemiona Prus\u00f3w – Pomezan\u00f3w (Powi\u015ble) i Pogezan\u00f3w (na obszarze pomi\u0119dzy Elbl\u0105giem a Ostr\u00f3d\u0105). W 1239 r. rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 krzy\u017cacki podb\u00f3j Warmii zamieszka\u0142ej przez Warm\u00f3w. Powsta\u0142o pa\u0144stwo krzy\u017cackie umacniane silnymi ceglanymi zamkami i obronnymi ko\u015bcio\u0142ami. Historia pa\u0144stwa krzy\u017cackiego ko\u0144czy…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1940,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[66,4],"tags":[138,51],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1493"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1493"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1493\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1960,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1493\/revisions\/1960"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1940"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}