{"id":172,"date":"2021-05-02T19:56:31","date_gmt":"2021-05-02T19:56:31","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=172"},"modified":"2022-09-17T10:34:53","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:53","slug":"opactwo-swiety-krzyz-i-czarownice-na-lysej-gorze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=172","title":{"rendered":"Opactwo \u015awi\u0119ty Krzy\u017c i czarownice na \u0141ysej G\u00f3rze"},"content":{"rendered":"\n

G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie (fragment szlaku T102)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Postanowili\u015bmy zwiedzi\u0107 najstarsze polskie sanktuarium na \u015awi\u0119tym Krzy\u017cu po\u0142o\u017cone na \u0141ysej G\u00f3rze w G\u00f3rach \u015awi\u0119tokrzyskich. S\u0105 one (podobnie jak Sudety) jednym z najstarszych \u0142a\u0144cuch\u00f3w g\u00f3rskich w Europie, wypi\u0119trzonym 500 mln lat temu w kambrze. St\u0105d trzon G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich, zwany \u0141ysog\u00f3rami zbudowany jest z kwarcytowych piaskowc\u00f3w prekambryjskich. G\u00f3ry kilkukrotnie ulega\u0142y wypi\u0119trzaniu, niszczeniu i zalewaniu przez morza.<\/p>\n\n\n\n

Ma\u0142o kto zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce kiedy\u015b by\u0142y to najwy\u017csze polskie g\u00f3ry. Nie chodzi o okres 500 mln lat temu, ale o fakt, \u017ce podczas rozbior\u00f3w w Kr\u00f3lestwie Polskim (1815\u2013 1917) by\u0142y to rzeczywi\u015bcie najwy\u017csze dost\u0119pne dla Polak\u00f3w g\u00f3ry. Dla ochrony przyrody, szczeg\u00f3lnie s\u0142ynnych bor\u00f3w jod\u0142owych, w 1950 r. utworzono \u015awi\u0119tokrzyski Park Narodowy. Na grzbietach g\u00f3rskich wyst\u0119puj\u0105 charakterystyczne rumowiska skalne \u2013 go\u0142oborza, nadaj\u0105ce krajobrazowi specyficzny charakter. Najwi\u0119ksze go\u0142oborza znajduj\u0105 si\u0119 na \u0141ysej G\u00f3rze i na \u0141ysicy. Powsta\u0142y one w klimacie polodowcowym, kt\u00f3ry stworzy\u0142 korzystne warunki do wietrzenia mrozowego i tym samym dezintegracji ska\u0142y macierzystej.<\/p>\n\n\n\n

Nowa S\u0142upia \u2013 \u015awi\u0119ty Krzy\u017c<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wyszli\u015bmy Drog\u0105 Kr\u00f3lewska oznaczon\u0105 szlakiem niebieskim z Nowej S\u0142upi na \u015awi\u0119ty Krzy\u017c.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wydeptany szlak z zaporami chroni\u0105cymi przed zadeptywaniem poboczy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Po drodze mijamy tajemniczy wa\u0142 kultowy. \u0141ysa G\u00f3ra by\u0142a w okresie wczesnego \u015bredniowiecza ( IX\u2013X w.) miejscem kultu poga\u0144skiego. Jego pozosta\u0142o\u015bci\u0105 jest wa\u0142 kultowy usypany z blok\u00f3w kwarcytowych. Ma on  kszta\u0142t podkowy otaczaj\u0105cej parti\u0119 szczytow\u0105 wzniesienia. Wa\u0142 ma d\u0142ugo\u015b\u0107 ok. 1,5 km, a wysoko\u015b\u0107 do 2 m.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kultowy wa\u0142 pras\u0142owia\u0144ski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ju\u017c niedaleko do klasztoru na \u015awi\u0119tym Krzy\u017cu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Pobenedykty\u0144skie opactwo na \u015awi\u0119tym Krzy\u017cu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Drog\u0105 Kr\u00f3lewsk\u0105 dochodzimy do klasztoru na \u015awi\u0119tym Krzy\u017cu. Opactwo benedyktyn\u00f3w za\u0142o\u017cone zosta\u0142o przez Boles\u0142awa Chrobrego w 1006 roku, a fakt jego za\u0142o\u017cenia uj\u0119ty zosta\u0142 w opowiadaniu o \u015bw. Emeryku. Ju\u017c od czas\u00f3w \u015bredniowiecznych klasztor by\u0142 o\u015brodkiem kultu relikwii Drzewa Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego. Jest to najstarsze sanktuarium na ziemiach polskich, kt\u00f3re wielokrotnie by\u0142o odwiedzane przez polskich kr\u00f3l\u00f3w, np. W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o  go\u015bci\u0142 tu w drodze na koronacj\u0119 w Krakowie oraz w drodze pod Grunwald. Gospodarzami sanktuarium do kasacji opactwa w 1819 r. byli benedyktyni. Klasztor przej\u0119li Rosjanie, zak\u0142adaj\u0105c w nim ci\u0119\u017ckie wi\u0119zienie carskie (cmentarz znajduje si\u0119 nieopodal klasztoru).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama klasztorna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Brama klasztorna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Dzwonnica<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Bazylika Tr\u00f3jcy \u015awi\u0119tej<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Obecny ko\u015bci\u00f3\u0142 z ko\u0144ca XVIII w. (p\u00f3\u017anobarokowy) oraz cz\u0119\u015b\u0107 klasztoru zajmuje zakon Misjonarzy Oblat\u00f3w Maryi Niepokalanej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wn\u0119trze bazyliki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kru\u017cganki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

W kaplicy Ole\u015bnickich wzrok przykuwa barwna polichromia oraz XVIII-wieczne malowid\u0142a iluzoryczne.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kaplica Ole\u015bnickich<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Marmurowy o\u0142tarz<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Relikwie Drzewa Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego przechowywane s\u0105 we wsp\u00f3\u0142czesnym tabernakulum, umieszczonym na XVI-wiecznym, marmurowym o\u0142tarzu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Relikwie Drzewa Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

B\u0119d\u0105c tutaj warto odwiedzi\u0107  ciekawe Muzeum Misyjne,<\/strong> gdzie prezentowane s\u0105 pami\u0105tki z ca\u0142ego \u015bwiata zgromadzone podczas wypraw misyjnych oblat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Muzeum Misyjne ojc\u00f3w oblat\u00f3w<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kazania \u015awi\u0119tokrzyskie i ksi\u0119gi liturgiczne<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jednym z najcenniejszych eksponat\u00f3w  w klasztornym muzeum s\u0105 Kazania \u015awi\u0119tokrzyskie z XIV wieku, uznawane za najstarszy dokument stworzony w j\u0119zyku polskim. Zabytek sk\u0142ada si\u0119 pask\u00f3w papieru, kt\u00f3re zosta\u0142y u\u017cyte do podklejenia oprawy kodeksu, zawieraj\u0105cego Dzieje Apostolskie i Apokalips\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kazania \u015awi\u0119tokrzyskie<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ksi\u0119gi liturgiczne<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Szczyt \u0141ysej G\u00f3ry<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Asfaltow\u0105 drog\u0105 docieramy na \u0141ys\u0105 G\u00f3r\u0119 (594 m n.p.m.), kt\u00f3r\u0105 <\/strong>przed wiekami upodoba\u0142y sobie czarownice. Przy szlaku znajdziemy u\u017cywan\u0105 przez nie \u201eJam\u0119 czarownic\u201d, oraz pozosta\u0142o\u015bci kamiennego wa\u0142u kultowego. Czarownice podczas organizowanych przez nie sabat\u00f3w i piekielnej zabawy odprawia\u0142y rytualne ta\u0144ce.<\/p>\n\n\n\n

Na szczycie znajduje si\u0119 wie\u017ca o wysoko\u015bci 157 m nale\u017c\u0105ca do Radiowo-Telewizyjne Centrum Nadawcze (RTCN) \u015awi\u0119ty Krzy\u017c. Zbudowano j\u0105 1966 roku dla przesy\u0142u sygna\u0142u radiowego i telewizyjnego dla centralnej Polski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wie\u017ca RTCN, kt\u00f3ra odstrasza czarownice<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Muzeum \u015awi\u0119tokrzyskiego PN, budynek klasztoru<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zatrzymali\u015bmy si\u0119 w Hucie Szklanej, gdzie mieli\u015bmy okazj\u0119 zje\u015b\u0107 regionalne potrawy. Symbolem kuchni \u015bwi\u0119tokrzyskiej jest zalewajka \u015bwi\u0119tokrzyska – najciekawsza z zalewajek, wzbogacona jajkiem sadzonym. Podawana jest w karczmie „Izba Dobrego Smaku” przy Osadzie <\/em>\u015aredniowiecznej.  <\/em>A na drugie danie jedli\u015bmy pol\u0119dwiczki wieprzowe z sosem z grzyb\u00f3w le\u015bnych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Budynek karczmy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Karczma Izba Dobrego Smaku,  Huta Szklana 37, tel. 41 26 08 151,<\/li>
  • noclegi w klasztorze (dopiero po remoncie),<\/li><\/ul>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie (fragment szlaku T102) G\u00f3ry \u015awi\u0119tokrzyskie Postanowili\u015bmy zwiedzi\u0107 najstarsze polskie sanktuarium na \u015awi\u0119tym Krzy\u017cu po\u0142o\u017cone na \u0141ysej G\u00f3rze w G\u00f3rach \u015awi\u0119tokrzyskich. S\u0105 one (podobnie jak Sudety) jednym z najstarszych \u0142a\u0144cuch\u00f3w g\u00f3rskich w Europie, wypi\u0119trzonym 500 mln lat temu w kambrze. St\u0105d trzon G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich, zwany \u0141ysog\u00f3rami zbudowany jest z kwarcytowych piaskowc\u00f3w prekambryjskich. G\u00f3ry kilkukrotnie…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":179,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[61,4],"tags":[25,45,44,46,43],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/172"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=172"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/172\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":315,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/172\/revisions\/315"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/179"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}