{"id":2032,"date":"2021-07-03T20:34:20","date_gmt":"2021-07-03T20:34:20","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=2032"},"modified":"2022-09-17T10:34:49","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:49","slug":"lidzbark-warminski-stolica-ksiestwa-warminskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=2032","title":{"rendered":"Lidzbark Warmi\u0144ski \u2013 stolica ksi\u0119stwa warmi\u0144skiego"},"content":{"rendered":"\n

Ksi\u0119stwo warmi\u0144skie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1239 r. nast\u0105pi\u0142 krzy\u017cacki podb\u00f3j Warmii, czyli terenu zamieszka\u0142ego przez pruskie plemi\u0119 Warm\u00f3w. Na mocy decyzji papie\u017ca Innocentego IV w kraju podbijanym przez zakon krzy\u017cacki w ka\u017cdej diecezji 1\/3 ziemi nale\u017ce\u0107 mia\u0142a do odno\u015bnego biskupa jako jego dominium (reszta do komtur\u00f3w). W nowo utworzonej diecezji warmi\u0144skiej rozci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 od Elbl\u0105ga, Olsztyna, Szczytna do E\u0142ku i do Kr\u00f3lewca, wydzielono 1\/3 terenu w postaci nieregularnego tr\u00f3jk\u0105ta w obr\u0119bie Fromborka, Braniewa, Lidzbarka i Olsztyna jako dominium biskupie. W ten spos\u00f3b powsta\u0142o autonomiczne pa\u0144stewko ko\u015bcielne istniej\u0105ce w latach 1243\u20131466 w ramach pa\u0144stwa krzy\u017cackiego, a po pokoju toru\u0144skim w latach 1466-1772 w ramach Polski jako ksi\u0119stwo warmi\u0144skie. Siedzib\u0105 biskup\u00f3w, a wi\u0119c te\u017c stolic\u0105 Warmii by\u0142 od 1350 r. Lidzbark Warmi\u0144ski (do XIX w.).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Lidzbark – widok znad \u0141yny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kolegiata \u015bw. Piotra i Paw\u0142a g\u00f3ruj\u0105ca nad miastem<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 dla Warmii jest wszechobecny ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki (otaczaj\u0105ce Warmi\u0119 Ksi\u0119stwo Prus by\u0142o protestanckie). Znajdziemy tutaj setki przydro\u017cnych kapliczek. Pomimo germanizacji dopiero w 1823 r. powsta\u0142 pierwszy na ziemi warmi\u0144skiej ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki. W p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Warmii (okolice Lidzbarka-Pieni\u0119\u017cna) dominowa\u0142 j\u0119zyk niemiecki. Podczas I rozbioru Warmia zosta\u0142a wcielona do Prus Wschodnich. Czas przynale\u017cno\u015bci do Polski wynosi dla Warmii 381 lat (75 lat dla Mazur).<\/p>\n\n\n\n

Lidzbark Warmi\u0144ski<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Staropruski gr\u00f3d Lecbarg zosta\u0142 podbity przez Krzy\u017cak\u00f3w w 1240 r. Prusowie wkr\u00f3tce odbili Lecbarg i dopiero w 1274 r. osada powr\u00f3ci\u0142a w r\u0119ce Krzy\u017cak\u00f3w. Lecbarg zosta\u0142 przekazany biskupom warmi\u0144skim, kt\u00f3rzy rozpocz\u0119li budow\u0119 zamku w wid\u0142ach \u0141yny i Symsarny. Jeszcze w XIV w. wybudowano ratusz, ko\u015bci\u00f3\u0142 i szpital. Pierwszy drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 wy\u015bwi\u0119cono w 1315 r. W drugiej po\u0142owie XIV w. zacz\u0119to otacza\u0107 miasto murami z basztami i bramami. Biskup Jan z Mi\u015bni, kt\u00f3ry w wybra\u0142 miasto jako siedzib\u0119 dla biskup\u00f3w warmi\u0144skich (1350 r.).<\/p>\n\n\n\n

Ignacy Krasicki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najs\u0142ynniejszym biskupem warmi\u0144skim by\u0142 Ignacy Krasicki (od 1767 r.), kt\u00f3ry zosta\u0142 p\u00f3\u017aniej Prymasem Polski (od 1795 a\u017c do \u015bmierci 1801 r.). Z racji pe\u0142nionej funkcji zasiada\u0142 w Senacie Rzeczypospolitej. Krasicki z rozmachem urz\u0105dza\u0142 swoje rezydencje w Lidzbarku Warmi\u0144skim i Smolajnach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ignacy Krasicki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Krasicki to jeden z g\u0142\u00f3wnych przedstawicieli polskiego o\u015bwiecenia, nazywany \u201eksi\u0119ciem poet\u00f3w polskich\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Zamek biskup\u00f3w warmi\u0144skich<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Zamek biskup\u00f3w warmi\u0144skich jest uwa\u017cany za jeden z najcenniejszych zabytk\u00f3w w Polsce, ma status pomnika historii. To b\u0142\u0105d gdy m\u00f3wi si\u0119 o nim \u201ezamek krzy\u017cacki\u201d, gdy\u017c nigdy bezpo\u015brednio nie znalaz\u0142 si\u0119 we w\u0142adaniu Krzy\u017cak\u00f3w. Bry\u0142\u0119 zamku w naro\u017cu p\u00f3\u0142nocno-wschodnim zdobi wie\u017ca wysoka \u2013 sto\u0142p, a w pozosta\u0142ych naro\u017cach wie\u017cyczki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zabudowania zamkowe<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zamek <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Brama zamkowa<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Dziedziniec lidzbarskiego zamku ze wzgl\u0119du na kru\u017cganki przypomina dziedziniec zamku na Wawelu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kru\u017cganki na dziedzi\u0144cu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kru\u017cganki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W zamku mie\u015bci si\u0119 obecnie muzeum.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wielki Refektarz<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Lufa kolubryny<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Miko\u0142aj Kopernik<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Herb biskupi<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
O obrotach sfer niebieskich Miko\u0142aja Kopernika<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Polichromia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Na zamku warto zobaczy\u0107 rokokow\u0105 kaplic\u0119, kt\u00f3ra sw\u00f3j wystr\u00f3j zawdzi\u0119cza biskupowi Grabowskiemu. Kaplica ma pe\u0142n\u0105 z\u0142oce\u0144 rokokow\u0105 ornamentyk\u0119 z XVIII w. Uwag\u0119 zwraca zabytkowa kazalnica i organy. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kaplica zamkowa, organy by Dawid Galus – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Meble<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Przedzamcze otoczone jest trzema skrzyd\u0142ami budowli: mamy tu pa\u0142ac ufundowany przez biskupa, baszt\u0119 cylindryczn\u0105 i wie\u017c\u0119 bramn\u0105 z XIV w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dziedziniec, wie\u017ca bramna<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Boczne skrzyd\u0142o z bram\u0105<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wie\u017ca bramna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Dziedziniec, po lewej pa\u0142ac biskupi<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Podzamcze, wie\u017c\u0105 bramna, baszta by Romek – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kolegiata \u015bw. Piotra i Paw\u0142a<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Budow\u0119 \u015bwi\u0105tyni murowanej zrealizowano w II po\u0142owie XIV w. w formie tr\u00f3jnawowej, pi\u0119cioprz\u0119s\u0142owej hali. Ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada sklepienia gwia\u017adziste. Wie\u017c\u0119 wie\u0144czy barokowy he\u0142m tr\u00f3jlatarniowy, a na nim chor\u0105giewka z herbem biskupa Potockiego. Po 1698 r. ko\u015bci\u00f3\u0142 przebudowano na barokowy. Pod koniec XIX w. dobudowano tr\u00f3jnawowe bazylikowe prezbiterium, zakrysti\u0119 i boczne kruchty. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wie\u017ca kolegiaty<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kolegiata \u015bw. Piotra i Paw\u0142a<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Gotycki o\u0142tarz<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Cerkiew \u2013 dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki na Warmii zbudowano w 1823 r. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wystawiony w konstrukcji ryglowej, na kamiennej podmur\u00f3wce, z dwuwie\u017cow\u0105 fasad\u0105 od po\u0142udnia. We wn\u0119trzu umieszczone s\u0105 empory (balkony typowe dla k. protestanckich) wsparte na s\u0142upach. Po 1945 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 przeznaczono na cerkiew prawos\u0142awn\u0105 dla osadnik\u00f3w z kres\u00f3w i przesiedle\u0144c\u00f3w z pd.-wsch. Polski (akcja Wis\u0142a).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a by Antekbojar – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wn\u0119trze cerkwi by  Kijek z polskiej Wikipedii, CC BY-SA 3.0. Empory – pozosta\u0142o\u015b\u0107 po ko\u015bciele ewangelickim.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

Barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142ek zbudowany przez Biskup Za\u0142uski jako wotum dzi\u0119kczynne za kres epidemii d\u017cumy (1709). Barokowe wyposa\u017cenie pochodzi z roku 1790. W \u015brodku drewnianego o\u0142tarza znajduje si\u0119 obraz Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej pokryty kotar\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Przedbramie Bramy Wysokiej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jednym z najlepiej zachowanych element\u00f3w mur\u00f3w obronnych Lidzbarka jest przedbramie przed nieistniej\u0105c\u0105 Wysok\u0105 Bram\u0105. Ta gotycka budowla powsta\u0142a w 1478 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Przedbramie Bramy Wysokiej by Dawid Galus – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Oran\u017ceria Krasickiego<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tzw. oran\u017ceria to barokowo-klasycystyczny pawilon ogrodowy, wzniesiony w latach 1711-1724 dla biskupa Teodora Potockiego, rozbudowany ok. 1770 roku dla biskupa Ignacego Krasickiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Letni pa\u0142acyk biskup\u00f3w \u201eOran\u017ceria Krasickiego\u201d by Kijek z polskiej Wikipedii, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ratusz<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

Neogotycki ratusz pochodzi z XIX w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

M\u0142yn na \u0141ynie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Lidzbarski m\u0142yn na \u0141ynie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Czasy powojenne<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po zdobyciu przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 w 1945 r. miasto by\u0142o zrujnowane w 80%, a mieszka\u0144cy – Niemcy i Warmiacy w wi\u0119kszo\u015bci uciekli wraz z armi\u0105 hitlerowsk\u0105. Lidzbark zosta\u0142 zaludniony przez ludno\u015b\u0107 nap\u0142ywow\u0105 z Polski centralnej oraz Kres\u00f3w, a tak\u017ce w cz\u0119\u015bci przez ludno\u015b\u0107 niemieck\u0105 z obwodu kaliningradzkiego, kt\u00f3rzy nie chcieli w\u0142adzy radzieckiej. W 1958 roku podj\u0119to decyzj\u0119 o nieodbudowaniu z ruin Starego i Nowego Miasta i wzniesiono tu betonowe blokowiska. Wyburzono r\u00f3wnie\u017c wiele cennych zabytkowych osiemnastowiecznych dom\u00f3w w rejonie Placu M\u0142y\u0144skiego, ulicy Klasztornej i Wysokiej Bramy.<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na specja\u0142y warmi\u0144skie wybrali\u015bmy si\u0119 do restauracji Star\u00f3wka. Na przystawk\u0119 warto spr\u00f3bowa\u0107 \u015bledzia po warmi\u0144sku, z zup rybn\u0105 lub jarzynow\u0105. Na drugie danie – juk\u0119 mazursk\u0105 (czyli schab nadziewany kurkami), kaczk\u0119 z kopytkami i niebiesk\u0105 kapust\u0105, pierogi z kaczk\u0105, filet z pstr\u0105ga z kasz\u0105, a na deser szarlotk\u0119 i wi\u015bnie na ciep\u0142o z lodami.<\/p>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Restauracja Star\u00f3wka, ul. Ho\u017ca 39, Lidzbark Warmi\u0144ski<\/li>
  • Zamek: Muzeum Warmi\u0144skie w Lidzbarku Warmi\u0144skim, czynne w godz. 10:00-17:00.<\/li>
  • Lodziarnia \u201eDolce Vita\u201d, Lidzbark Warmi\u0144ski<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Ksi\u0119stwo warmi\u0144skie W 1239 r. nast\u0105pi\u0142 krzy\u017cacki podb\u00f3j Warmii, czyli terenu zamieszka\u0142ego przez pruskie plemi\u0119 Warm\u00f3w. Na mocy decyzji papie\u017ca Innocentego IV w kraju podbijanym przez zakon krzy\u017cacki w ka\u017cdej diecezji 1\/3 ziemi nale\u017ce\u0107 mia\u0142a do odno\u015bnego biskupa jako jego dominium (reszta do komtur\u00f3w). W nowo utworzonej diecezji warmi\u0144skiej rozci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 od Elbl\u0105ga, Olsztyna, Szczytna…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2010,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[66,4],"tags":[138,12,51],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2032"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2032"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2188,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2032\/revisions\/2188"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2010"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}