{"id":2552,"date":"2021-07-16T06:02:50","date_gmt":"2021-07-16T06:02:50","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=2552"},"modified":"2022-09-17T10:34:49","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:49","slug":"na-szlaku-gotyckich-kosciolow-srodkowej-warmii-dobre-miasto-orneta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=2552","title":{"rendered":"Na szlaku gotyckich ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u015brodkowej Warmii: Dobre Miasto – Orneta"},"content":{"rendered":"\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Teren zamieszka\u0142y przez poga\u0144skie pruskie plemi\u0119 Warm\u00f3w zosta\u0142 podbity przez Krzy\u017cak\u00f3w w po\u0142owie XIII w. Zgodnie z dekretem papieskim na terenie Warmii utworzono autonomiczne pa\u0144stewko ko\u015bcielne istniej\u0105ce w latach 1243\u20131466 w ramach pa\u0144stwa krzy\u017cackiego, a po pokoju toru\u0144skim w latach 1466-1772 w ramach Polski jako ksi\u0119stwo warmi\u0144skie. \u0141\u0105cznie Warmia przynale\u017cy do Polski 381 lat (dla por\u00f3wnania Mazury tylko 75 lat). Orneta i Dobre Miasto by\u0142y siedzibami komornictw biskupich. Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 Warmii jest silny katolicyzm panuj\u0105cy na tych ziemiach (otaczaj\u0105ce Warmi\u0119 ksi\u0119stwo Prus by\u0142o protestanckie). Znajdziemy tu dziesi\u0105tki du\u017cych ceglanych ko\u015bcio\u0142\u00f3w zbudowanych w XIV w. Wiele z nich by\u0142o fundowanych przez biskup\u00f3w \u2013 w\u0142adc\u00f3w tej ziemi. Najwi\u0119ksze \u015bwi\u0105tynie w Dobrym Mie\u015bcie i Ornecie zwi\u0105zane by\u0142y z funkcj\u0105 komornictwa biskupiego. Mniejsze ko\u015bcio\u0142y w \u015brodkowej Warmii maj\u0105 uk\u0142ad salowy i cz\u0119sto drewnian\u0105 wie\u017c\u0119. Na ca\u0142ym terenie znajdziemy te\u017c wiele murowanych kapliczek.<\/p>\n\n\n\n

E\u0142dyty Wielkie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 w E\u0142dytach jest przypuszczalnie najstarszym zachowanym murowanym ko\u015bcio\u0142em na Warmii. Zachodni portal by\u0142 zabezpieczony przez bron\u0119 – dow\u00f3d na funkcj\u0119 ko\u015bcio\u0142a jako schronienia w razie nag\u0142ej potrzeby, a wi\u0119c czasow\u0105 blisko\u015b\u0107 ostatnich powsta\u0144 pruskich u schy\u0142ku XIII w. E\u0142dyty reprezentuj\u0105 pierwszy warmi\u0144ski typ ko\u015bcio\u0142a wiejskiego, z\u0142o\u017conego z salowego korpusu i zw\u0119\u017conego, poligonalnego ch\u00f3ru, jednak bez wie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
E\u0142dyty Wielkie, \u017ar\u00f3d\u0142o: www.archwarmia.pl\/parafie\/eldyty-wielkie-swietego-marcina\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kolegiata Naj\u015bwi\u0119tszego Zbawiciela i Wszystkich \u015awi\u0119tych w Dobrym Mie\u015bcie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejszym zabytkiem Dobrego Miasta jest gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszego Zbawiciela i Wszystkich \u015awi\u0119tych. Jest on drug\u0105 co do wielko\u015bci \u015bwi\u0105tyni\u0105 Warmii. Budowla wzniesiona zosta\u0142a pod koniec XIV w., a wie\u017ca na pocz\u0105tku XVI w. Zachowa\u0142o si\u0119 bogate wyposa\u017cenie z XV \u2013 XVIII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kolegiata w Dobrym Mie\u015bcie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Szczyt kolegiaty<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Dziedziniec klasztoru przylegaj\u0105cego do kolegiaty by Ludwig Schneider \/Wikimedia. – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze kolegiaty<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Sanktuarium w G\u0142otowie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W czasie najazd Litwin\u00f3w w 1300 r. mieszka\u0144cy wynie\u015bli z ko\u015bcio\u0142a Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament by uchroni\u0107 go przed profanacj\u0105, zakopuj\u0105c go w znacznej odleg\u0142o\u015bci od \u015bwi\u0105tyni. Wie\u015b zosta\u0142a zniszczona, a ko\u015bci\u00f3\u0142 spalony. Po wielu latach pewien rolnik znalaz\u0142 ukryty w ziemi kielich, a w nim nienaruszon\u0105 hosti\u0119. Wiadomo\u015b\u0107 o cudownym znalezieniu hostii rozesz\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d ludu, kielich przeniesiono w procesji do ko\u015bcio\u0142a w Dobrym Mie\u015bcie. Tymczasem hostia po raz kolejny wraca\u0142a do G\u0142otowa na miejsce, gdzie by\u0142a zakopana. G\u0142otowo sta\u0142o si\u0119 miejscem pielgrzymkowym.<\/p>\n\n\n\n

Kamie\u0144 w\u0119gielny pod sanktuarium zosta\u0142 wmurowany w 1722 r. przez biskupa Teodora Potockiego, a nowy ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 konsekrowany przez biskupa Krzysztofa Szembeka. Zachowa\u0142o si\u0119 barokowe wyposa\u017cenie wn\u0119trza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
G\u0142otowo, zesp\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a Naj\u015bwi\u0119tszego Zbawiciela, fot. J. Piotrowska, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w G\u0142otowie by Marcin n\u00ae \u263c – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Naro\u017cna kapliczka w ogrodzeniu ko\u015bcio\u0142a Naj\u015bwi\u0119tszego Zbawiciela, fot. J. Piotrowska, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kalwaria Warmi\u0144ska w G\u0142otowie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Historia Kalwarii Warmi\u0144skiej wi\u0105\u017ce si\u0119 z mieszka\u0144cem G\u0142otowa, Janem Mertenem, kt\u00f3ry po powrocie z Ziemi \u015awi\u0119tej postanowi\u0142 wybudowa\u0107 kalwari\u0119 wzorowan\u0105 na jerozolimskiej. Przywi\u00f3z\u0142 nawet ma\u0142e kamyczki z Jerozolimy traktuj\u0105c je jako relikwie, umieszczone w p\u00f3\u017aniejszych kaplicach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
G\u0142otowo, Kalwaria Warmi\u0144ska, fot. Marta Szymaniuk. NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kapliczka Stacji XII by Marcin n\u00ae \u263c – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 2.5<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Radostowo<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jerzego wybudowano w ko\u0144cu XIV w. Pi\u0119cioboczna wie\u017ca drewniana o konstrukcji s\u0142upowej z izbic\u0105 pochodzi z XVIII w. Barokowe wyposa\u017cenie wn\u0119trza ko\u015bcio\u0142a pochodzi z XVIII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Radostowie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Drewniana wie\u017ca<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a w Radostowie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Lubomino<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142  \u015bw. Katarzyny w Lubominie wybudowano w po\u0142owie XIV w. Jest to budowla salowa z dobudowan\u0105 wie\u017c\u0105. Wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142a jest barokowe.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Lubominie by Romek, NID, Licencja: CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Rogiedle<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 pochodzi z XIV w. Murowana wie\u017ca jest neogotycka z XIX w., a wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142a barokowe z XVII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 w Rogiedlach by Romek – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Piotraszewo<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Bart\u0142omieja w Piotraszewie wybudowano w po\u0142owie XIV w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada uk\u0142ad salowy. Drewniana wie\u017ca, w dolnej cz\u0119\u015bci murowana z roku 1739, znajduje si\u0119 w cz\u0119\u015bci zachodniej ko\u015bcio\u0142a. Na wie\u017cy powiewa chor\u0105giewka z herbem biskupa Szembeka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Piotraszewie by Romek – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Mingajny<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Wawrzy\u0144ca zbudowano w XIV w. Szczeg\u00f3lnie godny uwagi jest p\u00f3\u017anogotycki tryptyk umieszczony w o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym (o\u0142tarz z 1649 r.). Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest najwi\u0119ksz\u0105 wiejsk\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 na Warmii.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Mingajnach by Ptu – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Orneta<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pot\u0119\u017cny ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119tych Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty zosta\u0142 wybudowany w po\u0142owie XIV w. P\u00f3\u017aniej dobudowano nawy boczne i kaplice. \u015awi\u0105tynia otrzyma\u0142a barokowy wystr\u00f3j wn\u0119trza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Ornecie, pot\u0119\u017cna elewacja frontowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok ty\u0142u ko\u015bcio\u0142a<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Boczny o\u0142tarz by Andrzej Otr\u0119bski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Warmia \u2013 kraina kapliczek<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Widomym znakiem \u017cywego katolicyzmu mieszka\u0144c\u00f3w Warmii s\u0105 setki kapliczek przydro\u017cnych. W Dobrym Mie\u015bcie mamy dla przyk\u0142adu kapliczk\u0119 \u015bw. Jerzego z XVIII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kaplica \u015bw. Jerzego w Dobrym Mie\u015bcie by Ludwig Schneider \/ Wikimedia. – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na tradycyjne dobre domowe jedzenie warto wpa\u015b\u0107 do restauracji Babiniec Kuchnia Tradycyjna w Ornecie. Restauracja jest laureatem plebiscytu \u201eOr\u0142y Gastronomii\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Babiniec Kuchnia Tradycyjna, Pionier\u00f3w 3, 11-130 Orneta<\/li>
  • Restauracja Wiktoria, ul. Or\u0142a Bia\u0142ego 18 Hotel Kopczy\u0144ski, Dobre Miasto<\/li>
  • Cukiernia Maziuk, ul. Zwyci\u0119stwa 3a, Dobre Miasto<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Szczypta historii Teren zamieszka\u0142y przez poga\u0144skie pruskie plemi\u0119 Warm\u00f3w zosta\u0142 podbity przez Krzy\u017cak\u00f3w w po\u0142owie XIII w. Zgodnie z dekretem papieskim na terenie Warmii utworzono autonomiczne pa\u0144stewko ko\u015bcielne istniej\u0105ce w latach 1243\u20131466 w ramach pa\u0144stwa krzy\u017cackiego, a po pokoju toru\u0144skim w latach 1466-1772 w ramach Polski jako ksi\u0119stwo warmi\u0144skie. \u0141\u0105cznie Warmia przynale\u017cy do Polski 381…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2513,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[66,4],"tags":[138],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2552"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2552"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2552\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2574,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2552\/revisions\/2574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2513"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}