{"id":2698,"date":"2021-07-20T04:39:38","date_gmt":"2021-07-20T04:39:38","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=2698"},"modified":"2022-09-17T10:34:49","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:49","slug":"barcja-barokowe-sanktuarium-w-swietej-lipce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=2698","title":{"rendered":"Barcja: barokowe Sanktuarium w \u015awi\u0119tej Lipce"},"content":{"rendered":"\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015awi\u0119ta Lipka le\u017cy w Barcji, w krainie zamieszka\u0142ej niegdy\u015b przez pruskie plemi\u0119 Bart\u00f3w. Po podboju krzy\u017cackim okolice te nale\u017ca\u0142y do zakonu krzy\u017cackiego, a p\u00f3\u017aniej do Ksi\u0119stwa Prus i w ko\u0144cu do Niemiec. Barcja nale\u017cy do Polski 75 lat, a doliczaj\u0105c czasy lenna (lata 1466-1657) to \u0142\u0105cznie 266 lat. Czas pa\u0144stwa krzy\u017cackiego to 450 lat, a czas pozostawania pod panowaniem pruskim i niemieckim to 244 lata.<\/p>\n\n\n\n

Cudowna figurka Madonny z Dzieci\u0105tkiem<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tki kultu Matki Boskiej w \u015awi\u0119tej Lipce si\u0119gaj\u0105 XIV w. Wed\u0142ug poda\u0144, skazaniec wi\u0119ziony w lochach k\u0119trzy\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a, dzi\u0119ki natchnieniu Matki Bo\u017cej wyrze\u017abi\u0142 w drewnie figurk\u0119 Madonny z Dzieci\u0105tkiem. Po wykonaniu rze\u017aby zosta\u0142 uwolniony, a sw\u0105 figurk\u0119 zawiesi\u0142 na lipie przy drodze z K\u0119trzyna do Reszla. Dla rze\u017aby, kt\u00f3ra zas\u0142yn\u0119\u0142a cudami, wybudowano kapliczk\u0119. W 1525 r. nast\u0105pi\u0142a sekularyzacja Prus, wiara katolicka zosta\u0142a zakazana (zacz\u0105\u0142 obowi\u0105zywa\u0107 protestantyzm), a kult \u015bwi\u0119tych uznano za zabobon. Kaplic\u0119 zniszczono, lipa zosta\u0142a wyci\u0119ta, a figurk\u0119 utopiono w Jeziorze Wirowym. Pomimo zniszcze\u0144 ludno\u015b\u0107 nadal pielgrzymowa\u0142a potajemnie. W 1618 r. katolicy odzyskali swobody wyznaniowe, a sekretarz kr\u00f3la Zygmunta III Wazy – Stefan Sadorski kupi\u0142 ten teren i ufundowa\u0142 now\u0105 kaplic\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rze\u017aba drzewa lipowego z 1728 r. na kt\u00f3rym umieszczona jest Matka Boska w srebrnej sukience<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bazylika Nawiedzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

W 1693 r. z inicjatywy jezuit\u00f3w na miejscu cud\u00f3w wybudowano barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142. Poniewa\u017c plac budowy znajdowa\u0142 si\u0119 na bagnistym terenie, grunt trzeba by\u0142o ustabilizowa\u0107 poprzez wbicie 10 000 pali z drewna olchowego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma form\u0119 tr\u00f3jnawowej bazyliki z dwuprz\u0119s\u0142owym prezbiterium, czteroprz\u0119s\u0142owym korpusem nawy g\u0142\u00f3wnej i emporami nad nawami bocznymi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazylika i kru\u017cganki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Bazylika<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wie\u017ce bazyliki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Na fasadzie, przednich kaplicach oraz frontowym ramieniu kru\u017cganka ustawiono rze\u017aby d\u0142uta rze\u017abiarza Krzysztofa Perwangera przedstawiaj\u0105ce \u015bw. Piotra i Paw\u0142a. Fasad\u0119 flankuj\u0105 dwie wie\u017ce ze strzelistymi he\u0142mami z latarniami, na kt\u00f3rych umieszczono zegary wykonane w 1740 r. przez Johanna Albrechta z Kr\u00f3lewca. Na osi \u015brodkowej kondygnacji fasady znajduje si\u0119 nisza, w kt\u00f3rej umieszczono rze\u017ab\u0119 „Matka Boska na lipie” autorstwa reszelskiego rze\u017abiarza Jan Christiana Schmidta.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fasada koscio\u0142a<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

W \u015brodkowej kondygnacji fasady znajduje si\u0119 nisza, w kt\u00f3rej umieszczono rze\u017ab\u0119 „Matka Boska na lipie” autorstwa reszelskiego rze\u017abiarza Jan Christiana Schmidta.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Matka Boska \u015awi\u0119tolipska<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wn\u0119trze bazyliki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a jest bogato dekorowane polichromi\u0105, m.in. malowid\u0142ami na sklepieniu z 1737 r., autorstwa Macieja Jana Meyera z fundacji biskupa T. Potockiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wn\u0119trze bazyliki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze bazyliki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Polichromia stropu, empory<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kru\u017cganki i kaplice naro\u017cna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest otoczony przez czworoboczny kru\u017cganek odpustowy, z czterema kaplicami naro\u017cnymi. W niszach kaplic i balustradzie kru\u017cganka znajduj\u0105 si\u0119 wykonane w 1748 r. czterdzie\u015bci cztery rze\u017aby przedstawiaj\u0105ce przodk\u00f3w Jezusa Chrystusa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kru\u017cganki z rze\u017abami przedstawiaj\u0105cymi przodk\u00f3w Jezusa Chrystusa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kru\u017cganki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

O\u0142tarz<\/u><\/em><\/u><\/em><\/h3>\n\n\n\n

O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny z 1714 r. to dzie\u0142o Krzysztofa Peuckera i Jana Dobla. W o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym honorowe miejsce zajmuje obraz Matki Bo\u017cej \u015awi\u0119tolipskiej namalowany w 1640 r. przez Bart\u0142omieja Pensa (obraz ten jest kopi\u0105 obrazu Matki Bo\u017cej \u015anie\u017cnej z ko\u015bcio\u0142a Santa Maria Maggiore w Rzymie). Obraz os\u0142oni\u0119ty jest srebrn\u0105 sukienk\u0105 wykonan\u0105 przez z\u0142otnika z Kr\u00f3lewca Samuela Grew (1720). \u015arodkowy obraz w o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym Nawiedzenia NMP i g\u00f3rny Wniebowzi\u0119cia NMP na malowane s\u0105 przez Piotra Kolberga w 1725 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Matka Boska \u015awi\u0119tolipska<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Na pozosta\u0142ych o\u015bmiu o\u0142tarzach bocznych obrazy malowane s\u0105 przez kilku autor\u00f3w, w tym Marcina Altomonte. Za najlepszy jego obraz \u015awi\u0119tej Lipce uwa\u017ca si\u0119 obraz „Matka Bo\u017ca pod Krzy\u017cem” z 1699 r. umieszczony w o\u0142tarzu Matki Bo\u017cej Bolesnej. Prawdopodobnie jest to podarowane przez kr\u00f3la Jana III Sobieskiego wotum po zwyci\u0119stwie pod Wiedniem.<\/p>\n\n\n\n

Organy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Organy z 1721 r. wykonane zosta\u0142y przez Jana Josua Mosengla z Kr\u00f3lewca. Organy posiadaj\u0105 40 g\u0142os\u00f3w i ruchome figurki, a prospekt organowy wykona\u0142 snycerz z Reszla \u2013 Krzysztof Peucker. Ich uruchomienie doprowadzi\u0142o do powstania szko\u0142y muzycznej dzia\u0142aj\u0105cej w latach 1722-1909, a jednym z jej absolwent\u00f3w by\u0142 Feliks Nowowiejski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Organy z ruchomymi figurkami<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Organy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Organy, prospekt organowy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ambona<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ambona wykonana w 1700 przez K. Peuckera ozdobiona p\u0142askorze\u017abami ze scenami biblijnymi.<\/p>\n\n\n\n

Skarbiec<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015awi\u0119ta Lipka posiada bogaty skarbiec.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Relikwiarze<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Relikwie czterech ewangelist\u00f3w<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u0141osiery<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0141osiera to w gwarze warmi\u0144skiej pielgrzymka. Prawdopodobnie nazw\u0119 sw\u0105 bierze od s\u0142owa „ofiara”. Polscy Warmiacy cz\u0119sto chodzili na \u0142osiery do Gietrzwa\u0142du (8 wrze\u015bnia na Dzie\u0144 Narodzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Panny Marii), Bart\u0105ga na kiermas (czyli odpust Opatrzno\u015bci Bo\u017cej), do Klewek na \u015bw. Rocha, do Stoczka, Kro\u015bna oraz \u015awi\u0119tej Lipki. W pielgrzymkach uczestniczy\u0142y zwykle ca\u0142e wsie, a przynajmniej po jednej osobie z ka\u017cdej rodziny.<\/p>\n\n\n\n

Trakt pielgrzymkowy z Reszla do \u015awi\u0119tej Lipki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Od XV wieku szli pieszo drog\u0105 z Reszla do \u015awi\u0119tej Lipki w \u201e\u0142osierach\u201d p\u0105tnicy do Sanktuarium Maryjnego w \u015awi\u0119tej Lipce. Po ho\u0142dzie pruskim w 1525 r., trakt \u0142\u0105czy\u0142 katolick\u0105 Warmi\u0119 (Reszel) z protestanckimi Mazurami (\u015aw. Lipka). W czasach biskupa Krzysztofa Andrzeja Szembeka, w 1735 r., zosta\u0142y wybudowane po obu stronach traktu barokowe kapliczki r\u00f3\u017ca\u0144cowe z piaskowca, wykonane przez rze\u017abiarza Jana Freya. Aleja liczy 6 km d\u0142ugo\u015bci i jest wysadzana wiekowymi lipami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kapliczka r\u00f3\u017ca\u0144cowa IX by Piotrus – Fotografia w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Bazylika w \u015awi\u0119tej Lipce, otwarta w godz. 6:30 – 20:00, koncert organowy co kilka godzin<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Szczypta historii \u015awi\u0119ta Lipka le\u017cy w Barcji, w krainie zamieszka\u0142ej niegdy\u015b przez pruskie plemi\u0119 Bart\u00f3w. Po podboju krzy\u017cackim okolice te nale\u017ca\u0142y do zakonu krzy\u017cackiego, a p\u00f3\u017aniej do Ksi\u0119stwa Prus i w ko\u0144cu do Niemiec. Barcja nale\u017cy do Polski 75 lat, a doliczaj\u0105c czasy lenna (lata 1466-1657) to \u0142\u0105cznie 266 lat. Czas pa\u0144stwa krzy\u017cackiego to 450…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2675,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[66,4],"tags":[174,109],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2698"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2698"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2780,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2698\/revisions\/2780"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}