{"id":2926,"date":"2021-07-25T14:18:58","date_gmt":"2021-07-25T14:18:58","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=2926"},"modified":"2022-09-17T10:34:48","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:48","slug":"mazury-krzyzackie-pruskie-i-niemieckie-umocnienia-militarne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=2926","title":{"rendered":"Mazury – krzy\u017cackie, pruskie i niemieckie umocnienia militarne"},"content":{"rendered":"\n

Wybrali\u015bmy si\u0119 na Mazury. To bardzo nieprecyzyjna nazwa. Pojawi\u0142a si\u0119 dopiero na pocz\u0105tku XIX dla okre\u015blenia po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Prus Wschodnich zamieszka\u0142ych przez polskoj\u0119zyczn\u0105 ludno\u015b\u0107 wyznania ewangelickiego. Skomplikowane uwarunkowania dziej\u00f3w staropruskich, krzy\u017cackich, pruskich, niemieckich i wsp\u00f3\u0142czesnych, nak\u0142adaj\u0105ce si\u0119 podzia\u0142y administracyjne i religijne spowodowa\u0142y ukszta\u0142towanie si\u0119 kilku region\u00f3w historycznych o r\u00f3\u017cnym czasem przynale\u017cno\u015bci do Polski: Warmii -381 lat, Mazur \u2013 75 (ale Dzia\u0142dowo 95 lat), Powi\u015bla od 146 (Kwidzy\u0144) do 381 (Malbork), Ziemi Lubawskiej \u2013-od 409 do 481 lat i Barcji 75 lat. Tereny te, g\u0142\u00f3wnie z powodu najbardziej na wsch\u00f3d wysuni\u0119tego po\u0142o\u017cenia by\u0142y pomostem dla Prus, Niemiec i Napoleona do dzia\u0142a\u0144 wojennych w kierunku Rosji. Nawet dzisiaj tzw. \u201ePrzesmyk Suwalski\u201d ma strategiczne znaczenie wojskowe. Postanowili\u015bmy odkry\u0107 chocia\u017c cz\u0119\u015b\u0107 tego bogatego dziedzictwa militarnego.<\/p>\n\n\n\n

Zamki krzy\u017cackie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niemiecki zakon krzy\u017cacki,  sprowadzony w XIII w. przez ksi\u0119cia Konrada I Mazowieckiego, by\u0142 bardzo skuteczny w podboju teren\u00f3w zamieszka\u0142ych przez poga\u0144skich Prus\u00f3w. Na zdobytych terenach Krzy\u017cacy wznosili ceglane zamki, podziwiane do dzisiaj. Stolic\u0105 pa\u0144stwa zakonnego przez wiele lat by\u0142 Malbork (1309\u20131457), gdzie znajduje si\u0119 jeden z najwi\u0119kszych europejskich zamk\u00f3w. Po zako\u0144czeniu wojny trzynastoletniej, Malbork zosta\u0142 przy\u0142\u0105czony do Polski, a stolic\u0119 Prus Ksi\u0105\u017c\u0119cych przeniesiono do Kr\u00f3lewca.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamek w Malborku by Gregy – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W walkach z zakonem krzy\u017cackim najwi\u0119ksze znaczenie mia\u0142a bitwa pod Grunwaldem (15 lipca 1410 r.). By\u0142a to jedna z najwi\u0119kszych bitew w historii \u015bredniowiecznej Europy. Bitwa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 zwyci\u0119stwem wojsk polsko-litewskich pod dow\u00f3dztwem kr\u00f3la Polski W\u0142adys\u0142awa II Jagie\u0142\u0142y i wielkiego ksi\u0119cia litewskiego Witolda oraz pogromem si\u0142 krzy\u017cackich, pod dow\u00f3dztwem wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena. Zwyci\u0119stwo nie zosta\u0142o jednak wykorzystane do ca\u0142kowitego zniszczenia Krzy\u017cak\u00f3w – nie zdobyto Malborka \u2013 stolicy Zakonu. W 1411 r. Jagie\u0142\u0142o odda\u0142 Krzy\u017cakom wszystkie zdobyte zamki. Niemcy otrzymali szans\u0119 dalszej ekspansji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pomnik Bitwy pod Grunwaldem by Albertus teolog – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Czasy pruskie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do\u015bwiadczenia wojny napoleo\u0144skiej i wysuni\u0119te po\u0142o\u017cenie na wsch\u00f3d na pograniczu z Rosj\u0105 spowodowa\u0142y, \u017ce w Prusach w XIX wieku przyst\u0105piono do budowy licznych obiekt\u00f3w  fortyfikacyjnych. Jednym z najbardziej znanych umocnie\u0144 jest twierdza Boyen. Twierdz\u0119 w kszta\u0142cie gwiazdy zbudowano w 1856 r. na rozkaz kr\u00f3la Fryderyka Wilhelma IV w Gi\u017cycku, na w\u0105skim przesmyku mi\u0119dzy dwoma du\u017cymi jeziorami mazurskimi \u2013 Kisajno i Niegocin.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Twierdza w Gi\u017cycku by Semu – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Twierdza w Gi\u017cycku by \u00a9 Marek i Ewa Wojciechowscy \/ Trips over Poland, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Czasy niemieckie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po zjednoczeniu  Niemiec w 1871 r. kontynuowano rozbudow\u0119 umocnie\u0144 maj\u0105c na uwadze ewentualny konflikt zbrojny z Rosj\u0105 i konieczno\u015b\u0107 obrony teren\u00f3w, na kt\u00f3rych le\u017ca\u0142y ogromne maj\u0105tki  najwa\u017cniejszych rod\u00f3w pruskiej arystokracji, powi\u0105zanej z dworem cesarskim i armi\u0105. Do najwa\u017cniejszych nale\u017ca\u0142a Pozycja Jezior Mazurskich, blokuj\u0105ca przej\u015bcie ze wschodu na zach\u00f3d przez stref\u0119 Wielkich Jezior. W kolejnych latach zbudowano w sumie 255 schron\u00f3w, sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na tzw. Gi\u017cyck\u0105 Pozycj\u0119 Polow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Tomaryny i Samborowo<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na Warmii i Mazurach mamy kilka wie\u017c obronnych z pocz. XX w. zlokalizowanych przy mostach kolejowych. W Samborowie dwa bunkry broni\u0105 mostu kolejowego na Drw\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Samborowo, bunkier <\/p>\n\n\n\n

W Tomarynach dwa bunkry z prze\u0142omu XIX\/XX w. zlokalizowane s\u0105 przy mo\u015bcie kolejowym na rzece Pas\u0142\u0119ce. Dawniej ka\u017cda z dw\u00f3ch czterokondygnacyjnych wie\u017c by\u0142a zwie\u0144czona kopu\u0142ami pancernymi (wie\u017cyczki Grusona). Kopu\u0142y zosta\u0142y nielegalnie zdemontowane i wywiezione do muzeum w Dre\u017anie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bunkier Tomaryny by FP Fotografia – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

I wojna \u015bwiatowa, Tannenberg<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

I wojna \u015bwiatowa zacz\u0119\u0142a si\u0119 od wielkiego zwyci\u0119stwa Niemiec w 1914 r. w bitwie pod Tannenbergiem (wie\u015b St\u0119bark ko\u0142o Grunwaldu). Armia gen. Paula von Hindenburga pokona\u0142a rosyjsk\u0105 2 Armi\u0119 gen. Aleksandra Samsonowa. W wyniku zwyci\u0119stwa pod Tannenbergiem Niemcy powstrzymali rozpocz\u0119t\u0105 17 sierpnia 1914 r. rosyjsk\u0105 ofensyw\u0119 na Prusy Wschodnie, a Paul von Hindenburg zosta\u0142 feldmarsza\u0142kiem, a potem prezydentem. Dla upami\u0119tnienia zwyci\u0119stwa wybudowano w 1924 r. ko\u0142o St\u0119barka olbrzymi monument.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Monument bitwy pod Tannenbergiem by Bundesarchiv, Bild 183-2006-0429-500 \/ CC-BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Monument bitwy pod Tannenbergiem by Bundesarchiv, Bild 146-2004-0008 CC-BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Obiekt zosta\u0142 przemianowany na Mauzoleum Hindenburga, gdy w 1934 r. pochowano tam zmar\u0142ego marsza\u0142ka Paula von Hindenburga. Mauzoleum zosta\u0142o wysadzone w powietrze przez wycofuj\u0105cy si\u0119 Wehrmacht w 1945 r. Obecnie pozosta\u0142y po nim jedynie nik\u0142e \u015blady. Jeden z element\u00f3w Mauzoleum – pomnik lwa zosta\u0142 umieszczony na placu przed ratuszem w Olsztynku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Lew z Tannenberga w Olsztynku by Werdersen – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

II wojna \u015bwiatowa, Gi\u017cycki Rejon Umocniony<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hitler przygotowuj\u0105c si\u0119 do agresji na Polsk\u0119, od 1935 roku, rozbudowa\u0142 znacznie umocnienia w Prusach, tworz\u0105c tzw. Gi\u017cycki Rejon Umocniony, kt\u00f3re sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z oko\u0142o p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca schron\u00f3w. Przed wybuchem wojny z ZSRR utworzono liczne umocnione centra dowodzenia. Spo\u015br\u00f3d nich najwa\u017cniejsza by\u0142a kwatera g\u0142\u00f3wna Adolfa Hitlera pod nazw\u0105 \u201eWilczy Szaniec\u201d znajduj\u0105ca si\u0119 w Gier\u0142o\u017cy. W sk\u0142ad kwatery g\u0142\u00f3wnej wchodzili najwa\u017cniejsi wojskowi i politycy: szef Naczelnego Dow\u00f3dztwa Si\u0142 zbrojnych Wilhelm Keitel, szef Sztabu Dowodzenia Wehrmachtu Alfred Jodl, kierownik kancelarii NSDAP Martin Bormann. Z kwater\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y kwatery pomocnicze, rozlokowane w promieniu do 70 km od Wilczego Sza\u0144ca. W lesie za Radziejami by\u0142a kwatera Hansa Lammersa, a dalej w Mamerkach znajdowa\u0142o si\u0119 stanowisko dowodzenia Naczelnego Dow\u00f3dztwa Wojsk L\u0105dowych. W lesie obok Pozezdrza, znajdowa\u0142a si\u0119 kwatera Heinricha Himmlera. W pa\u0142acu w Sztynorcie mia\u0142 kwater\u0119 minister spraw zagranicznych III Rzeszy Joachim von Ribbentrop, a na p\u00f3\u0142noc od Go\u0142dapi by\u0142a kwatera Naczelnego Dow\u00f3dztwa Wojsk Lotniczych, a nieco dalej na p\u00f3\u0142noc (ju\u017c na terenie obecnej Rosji) w Krasnolesiu, znajdowa\u0142a si\u0119 kwatera Hermanna G\u00f6ringa. W Twierdzy Boyen znajdowa\u0142a si\u0119 plac\u00f3wka wywiadu \u201eObce Armie Wsch\u00f3d\u201d, a plac\u00f3wka Abwehry (wywiadu wojskowego), podporz\u0105dkowana Wilhelmowi Canarisowi, mia\u0142a siedzib\u0119 w Miko\u0142ajkach.<\/p>\n\n\n\n

W 1944 r. szybko nacieraj\u0105ce wojska radzieckie i zagro\u017cenie oskrzydlenia spowodowa\u0142y, \u017ce stref\u0119 Wielkich Jezior Mazurskich oddano niemal bez walki. Opustosza\u0142e bunkry i fortyfikacje zosta\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci wysadzone przez Niemc\u00f3w w ostatniej fazie wojny. W styczniu 1945 r. nast\u0105pi\u0142a ofensywa Rosjan, kt\u00f3ra dotar\u0142a do Elbl\u0105ga, powoduj\u0105c zamkniecie Niemc\u00f3w w kotle. Walki trwa\u0142y do ko\u0144ca marca 1945 r., gdy zlikwidowano ostatnie jednostki niemieckie okr\u0105\u017cone w Kr\u00f3lewcu oraz w okolicach Braniewa i Lidzbarka Warmi\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Gier\u0142o\u017c<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W ciemnym lesie ko\u0142o Gier\u0142o\u017cy zbudowano tajn\u0105 kwatery Adolfa Hitlera, nazwanej \u201eWilczym Sza\u0144cem\u201d. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kwatera by\u0142a po\u0142o\u017cona blisko granicy z ZSRR, dlatego w chwili wybuchu wojny ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym centrum dowodzenia. Budow\u0119 bunkr\u00f3w rozpocz\u0119to w 1940 roku. W czasie wojny kwater\u0119 rozbudowywano, dodaj\u0105c kolejne schrony i wzmacniaj\u0105c ju\u017c istniej\u0105ce \u2013 wci\u0105\u017c pogrubiane by\u0142y stropy i \u015bciany g\u0142\u00f3wnych bunkr\u00f3w Bunkier Hitlera mia\u0142 strop o grubo\u015bci 8 m. Bunkry by\u0142y zakamuflowane ro\u015blinno\u015bci\u0105 i siatkami maskuj\u0105cymi. Teren zajmuj\u0105cy 800 ha by\u0142 podzielony na trzy strefy bezpiecze\u0144stwa, otoczone pier\u015bcieniami zasiek\u00f3w i p\u00f3l minowych. Mie\u015bci\u0142o si\u0119 tutaj a\u017c 200 r\u00f3\u017cnych obiekt\u00f3w, w tym dwa lotniska, w\u0142asna elektrownia, wodoci\u0105gi i dworzec kolejowy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bunkr\u00f3w jest zniszczona lub powa\u017cnie uszkodzona przez Niemc\u00f3w wycofuj\u0105cych si\u0119 w styczniu 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bunkier dla go\u015bci w Gier\u0142o\u017cy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Bunkier Hitlera<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Bunkier \u0142\u0105czno\u015bci<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Mamerki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nad brzegiem jeziora Mamry w Mamerkach powsta\u0142a ogromna kwatera Naczelnego Dow\u00f3dztwa Wojsk L\u0105dowych, najwi\u0119kszy obiekt na terenie Warmii i Mazur. By\u0142o to ca\u0142e miasteczko z sieci\u0105 ulic, dworcem kolejowym, nieodleg\u0142ym lotniskiem, elektrowni\u0105 i oko\u0142o 220 bunkrami, w tym 30 ci\u0119\u017ckimi schronami \u017celbetowymi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bunkier \u0142\u0105czno\u015bci w Mamerkach<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Bunkier \u0142\u0105czno\u015bci w Mamerkach<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Bunkier w Mamerkach by \u00a9 Marek i Ewa Wojciechowscy \/ Trips over Poland, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Najwi\u0119kszy bunkier w Mamerkach by hege22, www.kaczorek.easyisp.pl\/pisz\/fort\/mamer002.htm<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wie\u017ca widokowa w Mamerkach<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Widok z wie\u017cy na Jezioro Mamry<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Radzieje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W lesie, kilka kilometr\u00f3w na p\u00f3\u0142noc od Radziej, znajduj\u0105 si\u0119 dobrze zachowane schrony sztabowe, schrony przeciwlotnicze, bunkry ochrony, elektrownia, peron i bocznica kolejowa oraz betonowa droga dojazdowa, wybudowane w latach 1940\u201342. Swoj\u0105 kwater\u0119 polow\u0105 o kryptonimie \u201eWendula\u201d mia\u0142 tutaj minister, szef kancelarii III Rzeszy \u2013 SS-Obergruppenf\u00fchrer Hans Lammers, wsp\u00f3\u0142autor akt\u00f3w prawnych godz\u0105cych w \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w, ceniony przez Hitlera za umiej\u0119tno\u015b\u0107 nadawania nieludzkim decyzjom formy przepis\u00f3w prawa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bunkier Radzieje by: hege22, http:\/\/www.kaczorek.easyisp.pl\/pisz\/fort\/radz001.htm<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Martiany<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Martianach mamy doskonale zachowany schron bojowy Gi\u017cyckiego Rejonu Umocnionego z 1937 r. Postawione tu \u017celbetonowe bunkry zosta\u0142y wysadzone w 1945 roku \u2013 wszystkie opr\u00f3cz jednego, stoj\u0105cego po\u015br\u00f3d prywatnego gospodarstwa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Martiany, schron bojowy nr 5 by Alfista33 – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pozezdrze<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pod Pozezdrzem ulokowa\u0142 si\u0119 dow\u00f3dca SS i Gestapo, Heinrich Himmler. Zbudowano tu kwater\u0119 Hochwald.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bunkier Himmlera Hochwald, Pozezdrze<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wejdyki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u0142o wsi Wejdyki, przy drodze Ryn-Mr\u0105gowo znajduje si\u0119 schron bojowy z sze\u015bciostrzelnicow\u0105 kopu\u0142\u0105 pancern\u0105 dla km. Za\u0142og\u0119 stanowi\u0142o 12 \u017co\u0142nierzy, a uzbrojenie- 2 karabiny maszynowe umieszczone w kopule pancernej. Schron nie zosta\u0142 u\u017cyty w walce. W 1945 roku wojska in\u017cynieryjne Armii Czerwonej przyst\u0105pi\u0142y do demonta\u017cu wyposa\u017cenia schron\u00f3w i niszczenia ich pomieszcze\u0144 bojowych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Schron w Wejdykach, \u017ar\u00f3d\u0142o : www.gizycko.bialystok.lasy.gov.pl\/kopula-pancerna\/<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kopu\u0142a pancerna, schron w Wejdykach, \u017ar\u00f3d\u0142o : www.gizycko.bialystok.lasy.gov.pl\/kopula-pancerna\/<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Go\u0142dap \u2013 <\/strong>kwatera Luftwaffe<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nad jeziorem Go\u0142dap, w Lesie Kumiecie, w s\u0105siedztwie obecnego sanatorium, w czasach II wojny zlokalizowano kwater\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 Luftwaffe o kryptonimie Robinson. Stacjonowa\u0142 tam specjalny poci\u0105g Hermanna G\u00f6ringa. Obecnie w pobli\u017cu o\u015brodka sanatoryjnego zachowa\u0142y si\u0119 schrony ukryte mi\u0119dzy drzewami i pozosta\u0142o\u015bci o\u015brodka badawczego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bunkry w Go\u0142dapi, www,uzdrowiskogoldap.pl\/<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wybrali\u015bmy si\u0119 na Mazury. To bardzo nieprecyzyjna nazwa. Pojawi\u0142a si\u0119 dopiero na pocz\u0105tku XIX dla okre\u015blenia po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Prus Wschodnich zamieszka\u0142ych przez polskoj\u0119zyczn\u0105 ludno\u015b\u0107 wyznania ewangelickiego. Skomplikowane uwarunkowania dziej\u00f3w staropruskich, krzy\u017cackich, pruskich, niemieckich i wsp\u00f3\u0142czesnych, nak\u0142adaj\u0105ce si\u0119 podzia\u0142y administracyjne i religijne spowodowa\u0142y ukszta\u0142towanie si\u0119 kilku region\u00f3w historycznych o r\u00f3\u017cnym czasem przynale\u017cno\u015bci do Polski: Warmii -381…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2924,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[66],"tags":[137],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2926"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2926"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2926\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2951,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2926\/revisions\/2951"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2924"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}