{"id":3111,"date":"2021-12-18T15:35:00","date_gmt":"2021-12-18T15:35:00","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=3111"},"modified":"2022-09-17T10:34:45","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:45","slug":"zamek-w-malborku-siedziba-wielkich-mistrzow-i-starostow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=3111","title":{"rendered":"Zamek w Malborku – siedziba wielkich mistrz\u00f3w i starost\u00f3w kr\u00f3lewskich"},"content":{"rendered":"\n

Zakon krzy\u017cacki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mapa regionu Dolna Wis\u0142a G2<\/td>https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Mapag2<\/a> <\/td><\/tr>
Mapa szlak\u00f3w turystyki kulinarnej<\/td>https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Trasy&miasto=malbork<\/a>
https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Trasa134<\/a><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Zakon Szpitala Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie zosta\u0142 utworzony w 1190 r. w Jerozolimie. Upadek Jerozolimy spowodowa\u0142, \u017ce Krzy\u017cacy szukali nowego zadania. Po kr\u00f3tkiej wsp\u00f3\u0142pracy, przegoniono ich z W\u0119gier. Zostali zaproszeni przez Konrada I Mazowieckiego w 1226 r. na ziemi\u0119 che\u0142mi\u0144sk\u0105. Krzy\u017cacy zacz\u0119li podb\u00f3j poga\u0144skich Prus\u00f3w, mieszkaj\u0105cych na pobrze\u017cu wschodniego Ba\u0142tyku. Sukcesy w podbojach pozwoli\u0142y na budow\u0119 pa\u0144stwa krzy\u017cackiego. W 1309 r przeniesiono stolic\u0119 zakonu z Wenecji do Malborka. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Chor\u0105giew Wielkiego Mistrza<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Spo\u0142eczno\u015b\u0107 zakonna sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z braci rycerzy, kap\u0142an\u00f3w i braci s\u0142u\u017cebnych. Najwy\u017csz\u0105 w\u0142adz\u0119 sprawowali bracia rycerze i niemal wszyscy pochodzili z niemieckich rod\u00f3w szlacheckich. Na czele zakonu sta\u0142 wielki mistrz, kt\u00f3ry by\u0142 wybierany przez kapitu\u0142\u0119. Kluczow\u0105 rol\u0119 ogrywali te\u017c wielki komtur, wielki marsza\u0142ek, wielki szpitalnik, wielki skarbnik i wielki szatny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wielki skarbnik<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Zamek w Malborku<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zamek wielkich mistrz\u00f3w zakonu krzy\u017cackiego jest uznany za pomnik historii oraz jest wpisany na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. By\u0142 najwi\u0119kszym zespo\u0142em zamkowych w \u015bredniowiecznej Europie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamek w Malborku, Siedziba Wielkiego Mistrza, fot. Piotr Ostrowski (NID), CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Budow\u0119 zamku rozpocz\u0119to w 1280 r. Zamek by\u0142 pocz\u0105tkowo konwentualn\u0105 siedzib\u0105 komtura. Powsta\u0142 wtedy Zamek Wysoki z gdaniskiem oraz murem obwodowym. Przeniesienie stolicy zakonu do Malborka w 1309 r. spowodowa\u0142o, \u017ce wraz z wielkim mistrzem na zamek przyby\u0142a du\u017ca liczba braci zakonnych, co wymaga\u0142o przebudowy i rozbudowy istniej\u0105cego kompleksu. W Zamku Wysokim najwi\u0119cej miejsca zaj\u0119\u0142y dormitoria (sypialnie), poza tym mie\u015bci\u0142 si\u0119 tutaj kapitularz i refektarz konwentu. Dokonano znacz\u0105cej rozbudowy ko\u015bcio\u0142a zamkowego pw. Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny. Pod ko\u015bcio\u0142em  wybudowano kaplic\u0119 \u015bw. Anny przeznaczon\u0105 na miejsce poch\u00f3wku wielkich mistrz\u00f3w. Na wschodniej fasadzie, we wn\u0119ce okiennej prezbiterium w 1340 r. umieszczono ogromn\u0105 8-metrow\u0105 figur\u0119 Matki Boskiej z Dzieci\u0105tkiem, wykonan\u0105 ze sztucznego kamienia i pokryt\u0105 mozaik\u0105 z Wenecji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zrekonstruowana figura NMP by Chron-Paul – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Na dawnym przedzamczu w czasie do 1333 r. zbudowano Zamek \u015aredni z now\u0105 rezydencj\u0105 wielkich mistrz\u00f3w. Powsta\u0142y tutaj pa\u0142ac zawiera na g\u0142\u00f3wnej kondygnacji pomieszczenia reprezentacyjne. Jego cz\u0119\u015b\u0107 od strony Nogatu, uformowana w kszta\u0142cie wie\u017cy obronnej, nale\u017cy do najwybitniejszych osi\u0105gni\u0119\u0107 europejskiego gotyku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Z lewej pa\u0142ac wielkich mistrz\u00f3w, w \u015brodku Zamek Wysoki,, wie\u017ce mostowe<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Obl\u0119\u017cenia Malborka i przej\u0119cie zamku przez Polak\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zaraz po bitwie grunwaldzkiej, gdy dotar\u0142y pierwsze wie\u015bci o przegranej na zamku wybuch\u0142 chaos. Zosta\u0142 on opanowany przez komtura ze \u015awiecia – Henryka von Plauen, kt\u00f3ry zorganizowa\u0142 obron\u0119 zamku. 25 lipca wojska polskie zdoby\u0142y miasto i rozpocz\u0119\u0142y obl\u0119\u017cenie. Krzy\u017cacy dzielnie si\u0119 bronili, a nawet zacz\u0119li robi\u0107 wypady na wojska kr\u00f3lewskie. Zniecierpliwiony brakiem sukces\u00f3w ksi\u0105\u017c\u0119 Witold odst\u0105pi\u0142 ze swoimi oddzia\u0142ami na Litw\u0119. Kr\u00f3l Jagie\u0142\u0142o 19 wrze\u015bnia 1410 r. przerwa\u0142 obl\u0119\u017cenie i si\u0119 wycofa\u0142. D\u0142ugosz napisa\u0142: \u201eKr\u00f3l nie us\u0142uchawszy zbawiennych rad rycerzy, zwin\u0105\u0107 kaza\u0142 obozy, porzuci\u0142 obl\u0119\u017cenie i z miejsca chwa\u0142y, podobniejszym raczej do zwyci\u0119\u017conego ani\u017celi zwyci\u0119zcy ruszy\u0142 do Polski\u201d. Jak byli\u015bmy blisko zwyci\u0119stwa, \u015bwiadczy wypowied\u017a Henryka von Plauena o wielkim g\u0142odzie (zosta\u0142y dla ca\u0142ej za\u0142ogi dwa barany i trzy poletki s\u0142oniny, zabrak\u0142o chleba) i wy\u0142omie w murach, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 naprawiony. Plauen przyzna\u0142, \u017ce \u201ezgo\u0142a nie mogli\u015bmy ju\u017c d\u0142u\u017cej trzyma\u0107 obl\u0119\u017cenia, gdyby\u015b ty przy nich chcia\u0142 wytrwa\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamek od strony Nogatu by Asfilm – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Rezygnacja z obl\u0119\u017cenia podyktowana by\u0142 chyba kalkulacjami kr\u00f3lewskimi \u2013 ca\u0142kowite pobicie krzy\u017cak\u00f3w mog\u0142oby zagrozi\u0107 unii polsko-litewskiej. Zawarto I pok\u00f3j toru\u0144ski (1411 r.) na mocy kt\u00f3rego Polska odda\u0142a zdobyte zamki i zgodzi\u0142a si\u0119 by Toru\u0144 i ziemia che\u0142mi\u0144ska przesz\u0142y pod panowanie krzy\u017cak\u00f3w. Skorzysta\u0142a jedynie Litwa, kt\u00f3ra odzyska\u0142a \u017bmud\u017a.<\/p>\n\n\n\n

Kolejne nieskuteczne obl\u0119\u017cenie Malborka mia\u0142o miejsce na wiosn\u0105 1454 r., na pocz\u0105tku wojny trzynastoletniej. W 1457 r. nieop\u0142acane przez zakon wojska najemne strzeg\u0105ce zamk\u00f3w sprzeda\u0142y Malbork polskiemu kr\u00f3lowi Kazimierzowi Jagiello\u0144czykowi. Wojska polskie wkroczy\u0142y do twierdzy, a Wielki Mistrz Ludwig von Erlichshausen zosta\u0142 wsadzony na w\u00f3z i przewieziony do Chojnic. Krzy\u017cacy wkr\u00f3tce odbili zamek, ale w 1460 r., po d\u0142ugim obl\u0119\u017ceniu miasto ostatecznie podda\u0142o si\u0119 si\u0142om polskim.<\/p>\n\n\n\n

Na mocy II pokoju toru\u0144skiego zamek przeszed\u0142 w r\u0119ce polskie. Do Polski przy\u0142\u0105czono wtedy tak\u017ce Warmi\u0119 (Lidzbark Warmi\u0144ski, Braniewo) i Pomezani\u0119 (Elbl\u0105g \u2013 Malbork). Historycy spieraj\u0105 si\u0119 dlaczego wtedy nie doprowadzono do ca\u0142kowitej likwidacji pa\u0144stwa krzy\u017cackiego, tylko pozostawiono Prusy Ksi\u0105\u017c\u0119ce jako lenno.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamek \u015aredni i Wysoki by Gregy – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zamek a\u017c do I rozbioru Polski (1772 r.) by\u0142 rezydencj\u0105 kr\u00f3l\u00f3w Polski i siedzib\u0105 starost\u00f3w. W pa\u0142acu wielkiego mistrza urz\u0105dzono pokoje kr\u00f3lewskie. Starosta malborski zajmowa\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 Zamku Wysokiego. W wielkim refektarzu organizowano imprezy na czas wizyt kr\u00f3la. Na Podzamczu urz\u0105dzono arsena\u0142. Zamek zosta\u0142 zdobyty przez Szwed\u00f3w w 1626 r. i przekazany elektorowi brandenburskiemu. W wyniku rozejmu z 1635 r. zamek obsadzi\u0142y wojska hetmana Koniecpolskiego. W 1656 r. Szwedzi ponownie zdobyli zamek, kt\u00f3ry ostatecznie wr\u00f3ci\u0142 do Polski na mocy pokoju oliwskiego z 1660 r. Po wojnach szwedzkich, zamek zosta\u0142 w du\u017cym stopniu uszkodzony. <\/p>\n\n\n\n

Zamek w czasach pruskich i niemieckich<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1772 r. do zamku wkroczy\u0142y wojska kr\u00f3la pruskiego Fryderyka II, a zamek przekszta\u0142cono w koszary i magazyny, a nawet zacz\u0119to rozbi\u00f3rk\u0119. Na prze\u0142omie XIX\/XX w. zamek odrestaurowano jako symbol w\u0142adania i kulturotw\u00f3rczej roli Niemc\u00f3w na s\u0142owia\u0144skim wschodzie (pracami konserwatorskimi kierowa\u0142 Konrad Steinbrecht). Cesarz Wilhelm II wizytowa\u0142 zamek ponad 30 razy.<\/p>\n\n\n\n

W okresie mi\u0119dzywojennym zamek pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 muzeum. Po doj\u015bciu hitlerowc\u00f3w do w\u0142adzy organizowano tutaj imprezy z udzia\u0142em wysokich funkcjonariuszy NSDAP. W 1940 r. zorganizowano powitanie Banderii Prutenorum \u2013 chor\u0105gwi krzy\u017cackich zabranych ze skarbca na Wawelu.<\/p>\n\n\n\n

W 1945 r. zamek zosta\u0142 zniszczony w 60%. Odbudow\u0119 rozpocz\u0119to w 1959 r., a w 1961 otwarto na zamku muzeum. W 1997 r. zamek zosta\u0142 wpisany na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa kultury UNESCO.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zniszczony zamek w 1945 r. by Hajotthu, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 zamkowy w Malborku obejmuje Zamek Wysoki, \u015aredni i Niski (Przedzamcze).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mury obronne i wie\u017ce<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Mi\u0119dzymurze<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Mi\u0119dzymurze<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zamek \u015aredni<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zamek \u015aredni wzniesiono w miejscu by\u0142ego przedzamcza Tr\u00f3jboczny Zamek \u015aredni otacza rozleg\u0142y dziedziniec otwarty ku Zamkowi Wysokiemu (oddzielony od niego murem i fos\u0105). W Zamku \u015arednim znajdziemy kaplic\u0119 \u015bw. Bart\u0142omieja, Wielk\u0105 Komturi\u0119, Infirmeri\u0119, Wielki Refektarz, pa\u0142ac Wielkich Mistrz\u00f3w, Refektarz Letni, Refektarz Zimowy i wie\u017c\u0119 Kurz\u0105 Nog\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamek \u015aredni \u2013 dziedziniec by Lestat (Jan Mehlich) – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dziedziniec Zamku \u015aredniego<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dziedziniec Zamku \u015aredniego<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac Wielkiego Mistrza<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zapiski w kronikach m\u00f3wi\u0105, i\u017c latem 1411 roku podczas obl\u0119\u017cenia zamku wystrzelono z armaty 80-kilogramow\u0105 kul\u0119 z zamiarem trafienia w centralny filar podtrzymuj\u0105cy ca\u0142\u0105 konstrukcj\u0119. Kula omin\u0119\u0142a go jednak o sze\u015b\u0107 centymetr\u00f3w. Fragment kuli tkwi do dzisiaj w murach zamku (nad kominkiem refektarza letniego).<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Zamek \u015aredni, refektarz letni, centralny filar by Pko – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Kula armatnia zatopiona w murze<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Gotyckie sklepienia w Wielkim Refektarzu<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Zamek \u015aredni, Wielki Refektarz by Dawid Galus – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Wielkiego Mistrza<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Elewacja zachodnia Pa\u0142acu Wielkich Mistrz\u00f3w, fot. Pawe\u0142 Kobek (NID)., CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Infimeria i wie\u017ca Kurza Noga<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Polichromia w komnacie wielkich mistrz\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Bogate okno<\/figcaption><\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Postacie wielkich mistrz\u00f3w na dziedzi\u0144cu Zamku \u015aredniego<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zamek Wysoki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zamek Wysoki ma uk\u0142ad czworoboczny, z dziedzi\u0144cem otoczonym kru\u017cgankiem. Jego elementami s\u0105 ko\u015bci\u00f3\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny z kaplic\u0105 grobow\u0105 \u015bw. Anny, gda\u0144sko oraz wie\u017ce Klesza i Wr\u00f3bla.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamek Wysoki i \u015aredni Zamek, widok zza Nogatu, fot. Piotr Ostrowski, NID – Praca w\u0142asna, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zamek wysoki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dziedziniec Zamku Wysokiego z kru\u017cgankami<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Dziedziniec Zamku Wysokiego ze studni\u0105<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

W 1340 r. zakon krzy\u017cacki rozbudowa\u0142 kaplic\u0119 konwentualn\u0105 i w jej miejsce wzni\u00f3s\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 NMP. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przyozdobiono wysok\u0105 na ponad 8 metr\u00f3w figur\u0105 Madonny z Dzieci\u0105tkiem. By\u0142 to najwi\u0119kszy \u015bredniowiecznym pos\u0105g w Europie. Figura zosta\u0142a zniszczona w 1945 r. i zosta\u0142a niedawno zrekonstruowana.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, fot. Piotr Ostrowski, NID – Praca w\u0142asna, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Gotycki o\u0142tarz<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Figura Madonny z Dzieci\u0105tkiem w oknie ko\u015bcio\u0142a NMP by \u0141ukasz Ma\u0142ecki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Kaplica \u015bw. Anny Autorstwa Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kapitularz na Zamku Wysokim, fot. Piotr Ostrowski, NID – Praca w\u0142asna, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kru\u017cganki Zamku Wysokiego, fot. Piotr Ostrowski, NID – Praca w\u0142asna, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Zamek wysoki widok od strony po\u0142udniowej, fot. Piotr Ostrowski, NID – Praca w\u0142asna, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zamek Krzy\u017cacki w Malborku, widok od strony po\u0142udniowo-wschodniej, fot. Piotr Ostrowski, NID – Praca w\u0142asna, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kuchnia konwentu na Zamku Wysokim, fot. Piotr Ostrowski, NID – Praca w\u0142asna, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Zastawiony st\u00f3\u0142<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Sala jadalna na Zamku Wysokim<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wielki refektarz konwentu by Ludwig Schneider \/ Wikimedia. – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Dormitorium<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Muzeum zamkowe<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ekspozycja muzealna na Zamku \u015arednim<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Zbrojownia<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Detale architektoniczne<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
fot. Piotr Ostrowski, NID – Praca w\u0142asna, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Wie\u017ce i bramy zamkowe<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wie\u017ce bramne od strony wschodniej, fot. Piotr Ostrowski, NID – Praca w\u0142asna, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Brama pomi\u0119dzy Zamkiem \u015arednim a Przedzamczem<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Brama wjazdowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Most zwodzony mi\u0119dzy Zamkiem \u015arednim a Wysokim, fot. Piotr Ostrowski, NID – Praca w\u0142asna, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Wie\u017ca Kurza Noga, fot. Piotr Ostrowski, NID – Praca w\u0142asna, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"
\u017byczymy przyjemnego zwiedzania ….<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Muzeum Zamkowe w Malborku jest otwarte codziennie w godzinach 9.00-20.00 <\/li><\/ul>\n\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Zakon krzy\u017cacki Mapa regionu Dolna Wis\u0142a G2 https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Mapag2 Mapa szlak\u00f3w turystyki kulinarnej https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Trasy&miasto=malborkhttps:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Trasa134 Zakon Szpitala Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie zosta\u0142 utworzony w 1190 r. w Jerozolimie. Upadek Jerozolimy spowodowa\u0142, \u017ce Krzy\u017cacy szukali nowego zadania. Po kr\u00f3tkiej wsp\u00f3\u0142pracy, przegoniono ich z W\u0119gier. Zostali zaproszeni przez Konrada I Mazowieckiego w 1226 r. na ziemi\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3102,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[60,4],"tags":[138,119,105,115,51],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3111"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3111"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3111\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5246,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3111\/revisions\/5246"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}