{"id":3280,"date":"2021-08-17T07:25:49","date_gmt":"2021-08-17T07:25:49","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=3280"},"modified":"2022-09-17T10:34:48","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:48","slug":"kolejka-bieszczadzka-w-gornej-dolinie-solinki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=3280","title":{"rendered":"Kolejka bieszczadzka w g\u00f3rnej dolinie Solinki"},"content":{"rendered":"\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ziemia Sanocka zosta\u0142a przy\u0142\u0105czone do Polski przez Kazimierza Wielkiego w 1345 r. (walki o Ru\u015b Halick\u0105) i a\u017c do zabor\u00f3w stanowi\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 Kr\u00f3lestwa Polskiego, p\u00f3\u017aniej zagarn\u0119li j\u0105 Austriacy i w 1918 r. wr\u00f3ci\u0142a do Polski ( w sumie 553 lat w Polsce). Przed wojn\u0105 teren ten by\u0142 bardzo zacofany i trudnodost\u0119pny. Nie by\u0142o tutaj dr\u00f3g bitych (porz\u0105dna droga dociera\u0142a z \u0141upkowa do Balnicy). Do Ustrzyk G\u00f3rnych i Wo\u0142osatego prowadzi\u0142y tylko drogi gruntowe. W wielu miejscach nie by\u0142o nawet most\u00f3w, a rzeki pokonywa\u0142o si\u0119 korzystaj\u0105c z brod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Kolejka bieszczadzka<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W dawnych Bieszczadach podr\u00f3\u017cowa\u0142o si\u0119 na piechot\u0119 lub furmank\u0105. Istotn\u0105 rol\u0119 dla komunikacji i eksploatacji drewna stanowi\u0142a kolejka w\u0105skotorowa. Zacz\u0119to jej budow\u0119 w 1890 r. na trasie Nowy \u0141upk\u00f3w – Cisna. W 1904 r. zbudowano przed\u0142u\u017cenie do Kalnicy. W okolice Wetliny kolejka dotar\u0142a w 1909 r. (przysi\u00f3\u0142ek Beskid po\u0142o\u017cony w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci doliny rzeki Smerek).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nowy \u0141upk\u00f3w, dawna ko\u0144cowa stacja kolejki w\u0105skotorowej by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bieszczady wyswobodzi\u0142y w 1944 roku wojska radzieckie, ale wci\u0105\u017c trwa\u0142y walki prowadzone przez partyzantk\u0119 UPA. Ju\u017c od 1945 r. wysiedlano ludno\u015b\u0107 \u201eworka bieszczadzkiego\u201d z kulminacj\u0105 w 1947 r. w postaci akcji \u201eWis\u0142a\u201d, podczas kt\u00f3rej wysiedlono wszystkich mieszkaj\u0105cych jeszcze tutaj \u0141emk\u00f3w i Bojk\u00f3w i spalono ca\u0142e wsie. Na opuszczone tereny wkroczy\u0142a przyroda. Tereny gospodarstw pokry\u0142y pokrzywy i inne ro\u015bliny ruderalne, a na tereny dawnych p\u00f3l wkroczy\u0142y olsza szara, wierzba iwa, jarz\u0119bina i leszczyna. Rozros\u0142y si\u0119 kolczaste krzaki tarniny. <\/p>\n\n\n\n

W 1953 r. Polska zamieni\u0142a z ZSRR obszary terytorium – wymienili\u015bmy bogat\u0105 Grz\u0119d\u0119 Sokalsk\u0105 z kopalniami w\u0119gla kamiennego na kawa\u0142ek wyludnionych Bieszczad\u00f3w z Ustrzykami Dolnymi. Oficjalnym powodem konieczno\u015bci wymiany teren\u00f3w by\u0142y plany budowy zapory na Sanie w Solinie. Powsta\u0142o wielkie Jezioro Soli\u0144skie, a ubocznym efektem tej przyjacielskiej wymiany by\u0142 program budowy dr\u00f3g asfaltowych wok\u00f3\u0142 jeziora w postaci Wielkiej P\u0119tli Bieszczadzkiej poprowadzonej z Leska, Baligrodu, przez Cisn\u0105, Wetlin\u0119, Ustrzyki G\u00f3rne do Lutowisk oraz Ma\u0142ej P\u0119tli Bieszczadzkiej od Soliny przez Wo\u0142kowyj\u0119 do Czarnej G\u00f3rnej. Prace nad nimi trwa\u0142y w latach 1955 \u2013 1962. Wtedy te\u017c rozbudowano system kolejek w\u0105skotorowych. Do odbudowanego odcinka \u0141upk\u00f3w \u2013 Smolnik – Balnica \u2013 Cisna, w latach 1957\u20131964 dobudowano now\u0105 lini\u0119 w\u0105skotorow\u0105 Cisna \u2013 Wetlina \u2013 Moczarne o d\u0142ugo\u015bci prawie 37 km. Ponadto, wykorzystuj\u0105c odcinek dawnej 12-kilometrowej kolei prywatnej hr. Potockiego do Rzepedzi (z 1923 r.), zbudowano w 1959 r. po\u0142\u0105czenie Smolnik \u2013 Rzeped\u017a. G\u0142\u00f3wnym odbiorc\u0105 drewna sta\u0142 si\u0119 nowo zbudowany kombinat drzewny w Rzepedzi, a kolej maksymalnie przewozi\u0142a 115\u2013160 tysi\u0119cy m\u00b3 drzewa rocznie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Parow\u00f3z Kp4 by Micha\u0142 Derela – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Przewozy pasa\u017cerskie by\u0142y ma\u0142o op\u0142acalne i komplikowa\u0142y prac\u0119 przewozow\u0105, wobec czego mia\u0142y zosta\u0107 zawieszone oko\u0142o 1975 roku, lecz na skutek wzrastaj\u0105cej turystyki w Bieszczadach i protest\u00f3w przeciwko likwidacji, przywr\u00f3cono je dla ruchu turystycznego. W ko\u0144c\u00f3wce lat 70. trakcj\u0119 parow\u0105 zacz\u0119to zast\u0119powa\u0107 rumu\u0144skimi lokomotywami spalinowymi serii Lyd2, jednak\u017ce w tym samym okresie przewozy drewna zacz\u0119\u0142y znacz\u0105co male\u0107, przejmowane przez dogodniejszy transport samochodowy i nad kolejk\u0105 bieszczadzk\u0105 zawis\u0142y czarne chmury.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Torowisko kolejki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W latach 80. nast\u0105pi\u0142 upadek Zak\u0142ad\u00f3w Przemys\u0142u Drzewnego w Rzepedzi. Wstrzymano ruch kolejki na odcinku z Wetliny do Moczarnego, a p\u00f3\u017aniej na odcinku Do\u0142\u017cyca \u2013 Wetlina. 1 grudnia 1994 roku kolej wy\u0142\u0105czono z eksploatacji. Oddzia\u0142 Kolei Le\u015bnej w Cisnej zosta\u0142 postawiony w stan likwidacji, pracownik\u00f3w zwolniono, a cz\u0119\u015b\u0107 taboru oddano na z\u0142om.<\/p>\n\n\n\n

W 1979 w Majdanie przy drodze do Cisnej utworzono skansen kolei le\u015bnej, w kt\u00f3rym eksponowano dwa sk\u0142ady poci\u0105g\u00f3w z parowozami Kp4 i Px48. Przed fizyczn\u0105 likwidacj\u0105 kolejki uchroni\u0142o dokonane w 1992 roku wpisanie jej uk\u0142adu komunikacyjnego, infrastruktury i cz\u0119\u015bci taboru do rejestru zabytk\u00f3w. W lipcu 1996 roku powo\u0142ano Fundacj\u0119 Bieszczadzkiej Kolejki Le\u015bnej, kt\u00f3rej przekazano w nieodp\u0142atne u\u017cytkowanie maj\u0105tek kolejki i tras\u0119 w granicach Nadle\u015bnictwa Cisna. W 1997 r. wznowiono ruch na 11-kilometrowej trasie z Majdanu do Przys\u0142upia i ju\u017c w tym roku kolej przewioz\u0142a 23 tysi\u0105ce turyst\u00f3w. W 1998 roku uruchomiono poci\u0105gi na drugiej linii w kierunku zachodnim do Balnicy oraz w wybrane dni do Woli Michowej (17 km, obecnie zawieszone). Liczba pasa\u017cer\u00f3w stale wzrasta\u0142a i w 2018 roku osi\u0105gn\u0119\u0142a 150 tysi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n

Centralna stacja kolejki w Majdanie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Majdanie znajduje si\u0119 centralna stacja kolejki oraz muzeum kolejnictwa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stacja w Majdanie by Verid1st – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Stacja w Majdanie by Jwitos – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

G\u00f3rna dolina Solinki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wybrali\u015bmy si\u0119 na wycieczk\u0119 w g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 doliny Solinki, r\u00f3wnolegle do trasy kolejki prowadz\u0105cej do Balnicy. Andrzej opowiedzia\u0142 nam o efektach niechlujnej pracy kartograf\u00f3w austriackich, kt\u00f3rzy wprowadzili ba\u0142agan z nazwami rzek Wetlina i Solinka. Solinka p\u0142ynie przez Cisn\u0105 i wpada do Jeziora Soli\u0144skiego. Jej dop\u0142ywem jest Wetlina. Na starych mapach g\u00f3rny bieg Wetliny nazwano znowu Solink\u0105 (od Wetliny do rejonu Moczarnego). Poniewa\u017c rzeka o tej samej nazwie p\u0142yn\u0119\u0142a 10 km na zach\u00f3d, to po wojnie skorygowano nazw\u0119 g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci Wetliny na G\u00f3rn\u0105 Solink\u0119, co nadal jest idiotycznym pomys\u0142em.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
G\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 Solinki (ale nie G\u00f3rna Solinka)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Tak wi\u0119c z \u017bubraczego wyruszyli\u015bmy w g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 doliny Solinki do nieistniej\u0105cej wsi Solinka. Nasz\u0105 tras\u0119 kilkukrotnie przecina\u0142a bieszczadzka kolejka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kolejka przeje\u017cd\u017ca przez szos\u0119 Cisna-Koma\u0144cza<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Lokomotywa spalinowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zadowoleni tury\u015bci<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ostatni wagon ma hamulec r\u0119czny, kt\u00f3ry konduktor uruchamia przy zjazdach z g\u00f3ry<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Droga do Solinki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Droga do Balnicy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Droga do Balnicy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Torfowisko<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Balnica<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Drogi prowadz\u0105ce do Balnicy okaza\u0142y si\u0119 ca\u0142kiem zaro\u015bni\u0119te, wi\u0119c postanowili\u015bmy kontynuowa\u0107 wycieczk\u0119 wzd\u0142u\u017c torowiska kolejki. W Balnicy znajduje si\u0119 ma\u0142e schronisko oraz szereg stragan\u00f3w z pami\u0105tkami i lokalnymi produktami spo\u017cywczymi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015acie\u017cka wzd\u0142u\u017c tor\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
\u015acigamy si\u0119 z kolejk\u0105<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wje\u017cd\u017ca kolejny poci\u0105g<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Stacja Balnica<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Teren S\u0142owacji zaj\u0119ty w 1938 r.<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wraz z zaj\u0119ciem Zaolzia w 1938 r. Polska zaj\u0119\u0142a ma\u0142y tr\u00f3jk\u0105tny skrawek terenu Czechos\u0142owacji na p\u00f3\u0142noc od stacji Balnica. Do tego czasu kolejka na odcinku kilku kilometr\u00f3w trawersowa\u0142a stok Matragony po ternie Czechos\u0142owacji. Po wojnie utrzymano przebieg granicy z 1938 r.<\/p>\n\n\n\n

Przy okazji Andrzej zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce wraz z Polsk\u0105, r\u00f3wnie\u017c W\u0119gry uczestniczy\u0142y w rozbiorze Czechos\u0142owacji. Zaj\u0119\u0142y one Ru\u015b Zakarpack\u0105 i tr\u00f3jstyk granicy Polski, W\u0119gier i S\u0142owacji wyznaczono na wzg\u00f3rzu na p\u00f3\u0142noc od Czerenina, na zach\u00f3d od wsi Solinka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Graniczny w\u0119ze\u0142 szlak\u00f3w w Balnicy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kapta\u017c g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci Solinki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rzeka Solinka p\u0142ynie przez dawn\u0105 wie\u015b Solinka szerok\u0105 p\u0142aska dolin\u0105, niejako na szerokiej p\u00f3\u0142ce. Od zachodu obramowana ona jest wzg\u00f3rzami o wysoko\u015bci wzgl\u0119dnej wynosz\u0105cej zaledwie 20 \u2013 30 metr\u00f3w (przebiega tam granica, szlak niebieski i czerwony). Po zachodniej stronie mamy kocio\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142owy rzeki Udavy. Wyst\u0119puj\u0105 tutaj olbrzymie spadki terenu, co powoduje siln\u0105 erozj\u0119 wzg\u00f3rz granicznych. Za kilkaset lat mo\u017ce tutaj doj\u015b\u0107 do podci\u0119cia doliny Solinki i przej\u0119cia w\u00f3d z g\u00f3rnego biegu Solinki przez Udav\u0119. Takie zjawisko nazywa si\u0119 kapta\u017cem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Po prawej wzg\u00f3rza graniczne, a za nimi drapie\u017cna Udava<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong> <\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Kolejka kursuje w sezonie codziennie kilkukrotnie na trasie z Majdanu do Balnicy i Przys\u0142upia. Organizowane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c kursy za parowozem do Do\u0142\u017cycy.<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Szczypta historii Ziemia Sanocka zosta\u0142a przy\u0142\u0105czone do Polski przez Kazimierza Wielkiego w 1345 r. (walki o Ru\u015b Halick\u0105) i a\u017c do zabor\u00f3w stanowi\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 Kr\u00f3lestwa Polskiego, p\u00f3\u017aniej zagarn\u0119li j\u0105 Austriacy i w 1918 r. wr\u00f3ci\u0142a do Polski ( w sumie 553 lat w Polsce). Przed wojn\u0105 teren ten by\u0142 bardzo zacofany i trudnodost\u0119pny. Nie by\u0142o…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3266,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54,4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3280"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3280"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3280\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3622,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3280\/revisions\/3622"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3266"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}