{"id":359,"date":"2022-04-16T20:55:51","date_gmt":"2022-04-16T20:55:51","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=359"},"modified":"2022-09-17T10:34:41","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:41","slug":"brzeg-w-stolicy-ksiestwa-legnicko-brzeskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=359","title":{"rendered":"\u015aladami Piast\u00f3w \u015al\u0105skich, w stolicy ksi\u0119stwa legnicko-brzeskiego: Brzeg"},"content":{"rendered":"\n

„\u015al\u0105ski Wawel”, Pomnik Historii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
Mapa Doliny Stobrawy<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Czasy piastowskie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ziemia Brzeska przynale\u017c\u0105ca do \u015al\u0105ska stanowi\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 rodz\u0105cej si\u0119 Polski od czas\u00f3w Mieszka i Boles\u0142awa Chrobrego. \u0141\u0105cznie region ten przynale\u017ca\u0142 do Polski przez 393 lata (do Prus i Niemiec przez 204 lata). W 1138 roku na mocy testamentu Boles\u0142awa Krzywoustego nast\u0105pi\u0142o rozbicie dzielnicowe, a \u015al\u0105sk przypad\u0142 najstarszemu synowi Krzywoustego, ksi\u0119ciu W\u0142adys\u0142awowi II Wygna\u0144cowi. W XIII w. ksi\u0119stwo \u015bl\u0105skie uleg\u0142o silnemu rozdrobnieniu, a w konsekwencji w 1311 r powsta\u0142o ksi\u0119stwo brzeskie. Podobnie jak w przypadku innych ksi\u0119stw \u015bl\u0105skich, ziemia brzeska ju\u017c od ko\u0144ca XIII wieku sta\u0142a si\u0119 przedmiotem spor\u00f3w mi\u0119dzy kr\u00f3lem Czech Janem Luksemburskim i W\u0142adys\u0142awem I \u0141okietkiem. W 1339 roku w tzw. akcie krakowskim kr\u00f3l Kazimierz Wielki zrzek\u0142 si\u0119 na rzecz Luksemburg\u00f3w swoich praw i roszcze\u0144 do wi\u0119kszo\u015bci \u015bl\u0105skich ksi\u0119stw lennych, co ostatecznie potwierdzi\u0142 kr\u00f3l Polski Ludwik W\u0119gierski w 1372 roku, zrzekaj\u0105c si\u0119 praw do \u015al\u0105ska na rzecz Kr\u00f3lestwa Czech. Ostatnim ksi\u0119ciem \u015bl\u0105skim z rodu Piast\u00f3w by\u0142 panuj\u0105cy do 1675 r. ksi\u0105\u017c\u0119 brzeski Jerzy IV Wilhelm. Zmar\u0142 on w wieku 15 lat, a ksi\u0119stwo legnicko-brzeskie sta\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 domeny cesarskiej Habsburg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Herb ksi\u0119stwa legnickiego<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Zamek Piast\u00f3w \u015bl\u0105skich, ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jadwigi by Scotch Mist – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zamek Ksi\u0105\u017c\u0105t Piastowskich<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wraz z powstaniem ksi\u0119stwa brzeskiego (1311 r.) rozbudowano istniej\u0105cy w Brzegu zamek i wzniesiono gotyck\u0105 kaplic\u0119 \u015bw. Jadwigi. W po\u0142owie XVI w. ksi\u0105\u017c\u0119 Jerzy II dokona\u0142 przebudowy zamku na styl renesansowy, wzoruj\u0105c si\u0119 na zamku kr\u00f3lewskim na Wawelu. Dzi\u0119ki wielu podobie\u0144stwom, szczeg\u00f3lnie kru\u017cgankom, zamek jest nazywany \u201e\u015al\u0105skim Wawelem\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Brama wjazdowa ma motyw \u0142uku triumfalnego ponad kt\u00f3rym znajduj\u0105 si\u0119 pos\u0105gi Jerzego II i jego \u017cony Barbary, oraz herby rodowe trzymane przez pary giermk\u00f3w, a ponad I pi\u0119trem popiersia piastowskich w\u0142adc\u00f3w Polski i ksi\u0105\u017c\u0105t brzeskich od Piasta i Ziemowita do Fryderyka II legnicko-brzeskiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama wjazdowa do zamku, figury Piast\u00f3w by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ksi\u0105\u017c\u0119 Jerzy II i jego \u017cona Barbara by \u00a9 Scotch Mist \/ Wikimedia Commons \/ CC BY-SA 4.0, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dziedziniec zamku ozdabia wewn\u0119trzny portal bramy wjazdowej i dwupi\u0119trowe renesansowe kru\u017cganki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dziedziniec i kru\u017cganki zamku by Jerzy Strzelecki – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kru\u017cganki zamkowe by Wupe1968 – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dziedziniec zamku, kru\u017cganki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Muzeum Piast\u00f3w \u015bl\u0105skich<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wraz ze \u015bmierci\u0105 na zamku ostatniego Piasta \u015bl\u0105skiego, Jerzego Wilhelma (1675 r.) zamek zacz\u0105\u0142 podupada\u0107. Obecnie pe\u0142ni rol\u0119 Muzeum Piast\u00f3w \u015al\u0105skich. Muzeum posiada zbi\u00f3r \u015bl\u0105skiej sztuki sakralnej od gotyku po barok. Kolegiat\u0119 zosta\u0142a przekszta\u0142cona w mauzoleum ksi\u0105\u017c\u0105t \u015bl\u0105skich. W piwnicy ko\u015bcio\u0142a mamy katakumby ksi\u0105\u017c\u0105t piastowskich, m.in. 14 cynowo \u2013 o\u0142owianych sarkofag\u00f3w Piast\u00f3w legnicko \u2013 brzeskich (XVI \u2013 XVII w.). <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Katakumby ksi\u0105\u017c\u0105t piastowskich by User:Piotrus – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Jan III Dobry, ksi\u0105\u017c\u0119 opolski, by User:Piotrus – Own work, CC BY-SA 4.0 <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Jerzy IV Wilhelm, ksi\u0105\u017c\u0119 brzesko-legnicko-wo\u0142owski, ostatni z rodu Piast\u00f3w by User:Piotrus – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Muzeum<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Sale wystawowe na zamku by User:Piotrus – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Muzeum zamkowe<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Muzeum zamkowe, gotycki o\u0142tarz <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Muzeum zamkowe <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Muzeum zamkowe <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ekspozycja lamp by User:Piotrus – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ogrody zamkowe by MichalPL – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ratusz<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na rynku w Brzegu  mamy renesansowy ratusz wybudowany w II po\u0142. XVI w. uwa\u017cany za jeden z najcenniejszych zabytk\u00f3w architektury renesansu w Polsce. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz w Brzegu by Adam Dziura, praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0, <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ratusz by S\u0142awomir Milejski – Own work, CC BY-SA 3.0 pl,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Czasy habsburskie – Ko\u015bci\u00f3\u0142 Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Z czas\u00f3w dominacji Habsburg\u00f3w najciekawszym zabytkiem jest ko\u015bci\u00f3\u0142 Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego zbudowany w latach 1734-1739 w stylu barokowym dla przyby\u0142ych wcze\u015bniej do miasta jezuit\u00f3w. W ko\u015bciele mamy niezwykle bogat\u0105 polichromi\u0119 wykonan\u0105 przez J. Kubena przedstawiaj\u0105c\u0105 chwa\u0142\u0119 Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fasada ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Krzy\u017ca: by Maciej Szczepaniak from Wroc\u0142aw, CC BY 2.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 klasztorny jezuit\u00f3w, ob. par. p.w. \u015aw. Krzy\u017ca by S\u0142awomir Milejski – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Krzy\u017ca<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kolebkowe sklepienie w ko\u015bciele \u015bw. Krzy\u017ca by Miko\u0142aj K\u0142ossowicz – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Krzy\u017ca by Barbara Maliszewska, praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Polichromia by Krzymill – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ambona by Andrzej Jurkowski \u2013 Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Czasy pruskie\/niemieckie – ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na lewym brzegu Odry na wysoko\u015bci Brzegu, na pocz\u0105tku I wojny \u015bl\u0105skiej (1741) dosz\u0142o do bitwy pod Ma\u0142ujowicami wygranej przez kr\u00f3la pruskiego, Fryderyka II. Ziemia brzeska sta\u0142a si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 Kr\u00f3lestwa Prus. Miasto szybko si\u0119 rozwija\u0142o. Powsta\u0142o wiele fabryk. W 1842 r. zosta\u0142a otwarta linia kolejowa z Wroc\u0142awia przez O\u0142aw\u0119 do Brzegu, b\u0119d\u0105ca najstarsz\u0105 lini\u0105 kolejow\u0105 na obecnych ziemiach polskich. Wkr\u00f3tce przed\u0142u\u017cono j\u0105 do Gliwic. W 1909 r. wybudowano kana\u0142 \u017ceglowny wzd\u0142u\u017c Odry i port miejski w Brzegu. <\/p>\n\n\n\n

Symbolem czas\u00f3w reformacji, a nast\u0119pnie pruskich i niemieckich mo\u017ce by\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja,. Jest to gotycka bazylika z XIV wieku (jedna z najwi\u0119kszych tego typu budowli gotyckich na \u015al\u0105sku). W I po\u0142. XVI w. piastowski ksi\u0105\u017c\u0119 Fryderyk II wprowadzi\u0142 w ksi\u0119stwie, jako obowi\u0105zuj\u0105ce, wyznanie lutera\u0144skie. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przekszta\u0142cono na \u015bwi\u0105tyni\u0119 lutera\u0144sk\u0105 i tak ju\u017c pozosta\u0142o przez cztery wieki, a\u017c do 1945 r. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w czasie ofensywy rosyjskiej w 1945 r sp\u0142on\u0105\u0142, a nast\u0119pnie niszcza\u0142 bez opieki. Dopiero w 1958 roku z inicjatywy ksi\u0119dza Kazimierza Makarskiego rozpocz\u0119to odbudow\u0119 ko\u015bcio\u0142a (wida\u0107 \u015blady odbudowy na elewacji wie\u017c). Obecnie jest ko\u015bcio\u0142em rzymsko-katolickim.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja by S\u0142awomir Milejski (mod)- Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a, o\u0142tarz<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Jeszcze w XVII wieku w regionie Brzegu dominowa\u0142 j\u0119zyk polski. Pomimo silnej germanizacji, w regionie przetrwa\u0142a polsko\u015b\u0107 w kolejnych wiekach. Teren obj\u0119ty plebiscytem g\u00f3rno\u015bl\u0105skim z 20 marca 1921 r zaczyna\u0142 si\u0119 15 km na wsch\u00f3d od Brzegu (wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludno\u015bci opowiedzia\u0142a si\u0119 wtedy za Niemcami). <\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Restauracja \u201eWozownia\u201d oferuje potrawy tradycyjne dla kuchni \u015al\u0105ska Opolskiego: \u015bl\u0105ski ros\u00f3\u0142 z kaczki, wo\u0142owiny i kurczaka z nudlami, \u017ceberka pieczone z pa\u0144czkrautem, opolsk\u0105 rolad\u0119 wo\u0142ow\u0105 z kluskami \u015bl\u0105skimi i modr\u0105 kapust\u0105, \u201eZapiekaniec Wo\u017anicy\u201d (ziemniaki zapiekane z sosem kurkowym), a na deser sernik na ciep\u0142o z lodem i bit\u0105 \u015bmietan\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wozownia<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n