{"id":3708,"date":"2021-08-28T18:19:24","date_gmt":"2021-08-28T18:19:24","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=3708"},"modified":"2022-09-17T10:34:47","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:47","slug":"sanok-najwiekszy-polski-skansen-budownictwa-ludowego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=3708","title":{"rendered":"Sanok – najwi\u0119kszy polski skansen budownictwa ludowego"},"content":{"rendered":"\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ziemia sanocka nale\u017ca\u0142a do Polski od czas\u00f3w Mieszka I. W XI w. wesz\u0142a w sk\u0142ad Rusi Kijowskiej. W XII-XIII by\u0142a w r\u0119kach w\u0119gierskich. W 1340 r. prawem spadku posiad\u0142 te ziemie Kazimierz III Wielki i w\u0142\u0105czy\u0142 do swego Kr\u00f3lestwa. Osadnicy ruscy i wo\u0142oscy zacz\u0119li si\u0119 osiedla\u0107 na ziemi sanockiej w XV w. i dali oni pocz\u0105tek ludno\u015bci \u0142emkowskiej i bojkowskiej. Ziemia sanocka przynale\u017cy do Polski przez 553 lata.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku to pierwsze i najwi\u0119ksze pod wzgl\u0119dem liczby zgromadzonych obiekt\u00f3w muzeum etnograficzne w Polsce. Park etnograficzny powsta\u0142 1958 r. i zajmuje powierzchni\u0119 38 ha.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dw\u00f3r Stupnickich (obecnie kasa i sklep)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Muzeum prezentuje kultur\u0119 ludow\u0105 pogranicza na obszarze pog\u00f3rzy oraz wschodniej cz\u0119\u015bci polskich Karpat (Bieszczady, Beskid Niski). S\u0105 to tereny, kt\u00f3re do lat czterdziestych zamieszkane by\u0142y przez kilka grup etnograficznych, z kt\u00f3rych Pog\u00f3rzanie i Dolinianie s\u0105 grupami polskimi, a Bojkowie i \u0141emkowie s\u0105 grupami rusko-wo\u0142oskimi. Ci ostatni zostali przesiedleni na ziemie odzyskane w ramach akcji Wis\u0142a i ich osadnictwo w Bieszczadach i na Pog\u00f3rzu praktycznie wygas\u0142o. Zgodnie z powy\u017cszym podzia\u0142em na terenie skansenu zorganizowano sektory tematyczne. Zauwa\u017cmy, \u017ce w tym podziale zabrak\u0142o spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, rozproszonej po ca\u0142ej ziemi sanockiej. Aby to nadrobi\u0107, ostatnio w skansenie pojawi\u0142a si\u0119 drewniana synagoga z Po\u0142a\u0144ca, w kt\u00f3rej b\u0119dzie odtworzone wn\u0119trze \u015bwi\u0105tyni (bima, aron ha-kodesz).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Drewniana synagoga z Po\u0142a\u0144ca<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Sektor bojkowski<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bojkowie zamieszkiwali po\u0142udniowo-wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ziemi sanockiej (Bieszczady). W budownictwie cerkiewnym charakterystyczna by\u0142a tr\u00f3jwewn\u0119trzna \u015bwi\u0105tynia pokryta oddzielnymi bezkalenicowymi dachami (namiotami) z widocznymi uskokami. Taki typ cerkwi nazywany jest bojkowskim. W skansenie mamy cerkiewk\u0119 \u015bw. Onufrego z Rosolina z 1750 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiewka \u015bw. Onufrego z Rosolina <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze cerkwi<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W bojkowskiej architekturze wiejskiej wyst\u0119powa\u0142a g\u0142\u00f3wnie zagroda jednobudynkowa o konstrukcji zr\u0119bowej, p\u00f3\u0142tora lub dwutraktowa, gdzie pod jednym dachem znajdowa\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 mieszkalna, gospodarcza i inwentarska. W\u0105skie i d\u0142ugie cha\u0142upy zwane chy\u017cami, by\u0142y budowane z drewna jod\u0142owego ze s\u0142omianym czterospadowym dachem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Chy\u017ca bojkowska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Chy\u017ca bojkowska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Sektor \u0142emkowski<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0141emkowie zamieszkiwali tereny Beskidu Niskiego. Wie\u015b \u0142emkowska sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z zagr\u00f3d jednobudynkowych, s\u0142u\u017c\u0105cych zar\u00f3wno ludziom, jak i zwierz\u0119tom. Funkcj\u0119 stodo\u0142y pe\u0142ni\u0142 obszerny strych. Chaty drewniane s\u0105 o konstrukcji zr\u0119bowej, Przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 cha\u0142up kurnych (bez komina) by\u0142o we wsiach \u0142emkowskich ponad 90%.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Chata \u0142emkowska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Chata \u0142emkowska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W sektorze \u0142emkowskim znajdziemy cerkiew z 1801 r., przeniesiona tutaj ze wsi Ropki k. Gorlic. Reprezentuje ona charakterystyczny dla ca\u0142ej zachodniej \u0141emkowszczyzny typ cerkwi, z charakterystycznym wsp\u00f3lnym dachem i wysok\u0105 wie\u017c\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew z Ropek<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Bania cerkiewna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze cerkwi<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dzwon cerkiewny zakopany w czasie wojny i niedawno odnaleziony<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Sektor dworski<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejszym obiektem w sektorze jest drewniany dw\u00f3r ze \u015awi\u0119cian k. Jas\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dw\u00f3r ze \u015awi\u0119cian<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dw\u00f3r ze \u015awi\u0119cian<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Spichlerz dworski z Ropczyc<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Sektor pog\u00f3rza\u0144ski<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pog\u00f3rze to tereny rozpo\u015bcieraj\u0105ce si\u0119 w okolicach Gorlic, Dukli, Krosna i Jas\u0142a. W skansenie znajdziemy kilkana\u015bcie zagr\u00f3d, budynki przemys\u0142owe i drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zagroda z Ro\u017cnowic<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Cha\u0142upa z Rzepiennika Strzy\u017cewskiego<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
May wiatrak z Turasz\u00f3wki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zagroda z W\u0119gl\u00f3wki (Krosno)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Cha\u0142upa podg\u00f3rza\u0144ska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zagroda z W\u0119gl\u00f3wki (Krosno)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Typowym drewnianym ko\u015bcio\u0142em z obszaru Pog\u00f3rza jest \u015bwi\u0105tynia \u015bw. Miko\u0142aja z B\u0105czala Dolnego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja z B\u0105czala Dolnego<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze koscio\u0142a<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Plebania<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Powozy, bryczki, sanie<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Dolinianie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dolinianie zamieszkiwali tereny wok\u00f3\u0142 Sanoka i Leska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Karczma wiejska z Lisznej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zajazd z XIX w. z Rogowa (Krosno)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zagroda z Dydni<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ku\u017ania z Haczowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Cha\u0142upa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Rynek Galicyjski<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rynek Galicyjski to najbardziej znana cz\u0119\u015b\u0107 skansenu. Zrekonstruowano tutaj historyczny galicyjski rynek z prze\u0142omu XIX i XX wieku ze wszystkimi jego funkcjami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Skansenowa uliczka prowadz\u0105ca do Rynku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Uliczka galicyjska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Rynek Galicyjski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Rynek Galicyjski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Warsztat garncarski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Sektor przemys\u0142owy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W skansenie znajduje si\u0119 kilka obiekt\u00f3w przemys\u0142owych \u2013 tartaki i ku\u017anie.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Tartak wodny ze Zdyni<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u0142o wodne w tartaku<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ma\u0142y wiatrak z Domaradza<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 sektora przemys\u0142owego stanowi g\u00f3rnictwo naftowe. Wojew\u00f3dztwo podkarpackie jest najstarszych o\u015brodkiem g\u00f3rnictwa naftowego na \u015bwiecie, rafinerie oraz kopalnie ropy naftowej istnia\u0142y tu ju\u017c przed rokiem 1884. To tutaj dzia\u0142a\u0142 ojciec g\u00f3rnictwa naftowego \u2013 Ignacy \u0141ukasiewicz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zag\u0142\u0119bie naftowe, wie\u017ce wiertnicze<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wie\u017ce wiertnicze<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Charakterystyczne dla Podkarpacia kiwony.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Cerkiew Wniebowst\u0105pienia Pa\u0144skiego w Uluczu<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Oddzia\u0142em terenowym sanockiego muzeum jest Cerkiew Wniebowst\u0105pienia Pa\u0144skiego w Uluczu. Jest to jedna z najstarszych drewnianych cerkwi w Polsce, pochodzi z 1659 roku. Jest to \u015bwi\u0105tynia zbudowana z drewna jod\u0142owego, o konstrukcji zr\u0119bowej. Nad naw\u0105 znajduje si\u0119 charakterystyczna o\u015bmioboczna kopu\u0142a na tamburze, z pseudolatarni\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew w Uluczu by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Cerkiew w Uluczu, g\u0142\u00f3wne wej\u015bcie, by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kuchni\u0119 regionaln\u0105 posmakujemy w Gospodzie pod Bia\u0142\u0105 G\u00f3r\u0105 znajduj\u0105cej si\u0119 przed wej\u015bciem do skansenu w Sanoku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Gospoda pod Bia\u0142\u0105 G\u00f3r\u0105<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Racuchy<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Placki ziemniaczane z kiszona kapust\u0105<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku otwarte jest przez ca\u0142y rok.<\/li>
  • Gospoda pod Bia\u0142\u0105 G\u00f3r\u0105, Muzeum Budownictwa Ludowego, Rybickiego 3, Sanok<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Szczypta historii Ziemia sanocka nale\u017ca\u0142a do Polski od czas\u00f3w Mieszka I. W XI w. wesz\u0142a w sk\u0142ad Rusi Kijowskiej. W XII-XIII by\u0142a w r\u0119kach w\u0119gierskich. W 1340 r. prawem spadku posiad\u0142 te ziemie Kazimierz III Wielki i w\u0142\u0105czy\u0142 do swego Kr\u00f3lestwa. Osadnicy ruscy i wo\u0142oscy zacz\u0119li si\u0119 osiedla\u0107 na ziemi sanockiej w XV w. i…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3727,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54,4],"tags":[95],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3708"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3708"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3708\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3772,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3708\/revisions\/3772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3727"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}