{"id":3773,"date":"2021-08-30T19:08:50","date_gmt":"2021-08-30T19:08:50","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=3773"},"modified":"2022-09-17T10:34:47","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:47","slug":"tajemnicze-lesko-brama-w-bieszczady","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=3773","title":{"rendered":"Tajemnicze Lesko \u2013 brama w Bieszczady"},"content":{"rendered":"\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ziemia leska nale\u017ca\u0142a do Polski od czas\u00f3w Mieszka I. W XI w. by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 Rusi Kijowskiej, a w XII-XIII by\u0142a w r\u0119kach w\u0119gierskich. W 1340 r. Kazimierz III Wielki w\u0142\u0105czy\u0142 te ziemie do Korony. Ziemia leska przynale\u017cy do Polski \u0142\u0105cznie przez 553 lata.<\/p>\n\n\n\n

Zamek Sobie\u0144<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W czasach ksi\u0119stwa halicko-wo\u0142y\u0144skiego w XIII w. powsta\u0142a warownia strzeg\u0105ca szlaku wzd\u0142u\u017c doliny Sanu. W roku 1389 zamek zosta\u0142 nadany przez W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142\u0119 rycerskiemu rodowi Kmit\u00f3w. Piotr Kmita w roku 1417 go\u015bci\u0142 na zamku kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142\u0119 ze \u015bwie\u017co po\u015blubion\u0105 El\u017cbiet\u0105 z Pileckich Granowsk\u0105 (\u015blub odby\u0142 si\u0119 w Sanoku). Zamek Sobie\u0144 zosta\u0142 zniszczony w 1474 r. przez wojska w\u0119gierskie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ruiny zamku w Sobieniu by Spars z polskiej Wikipedii, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Lesko<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Powstanie Leska w XIV w. (prawa miejskie XV w.) jest te\u017c zwi\u0105zane z rodem Kmit\u00f3w. Oko\u0142o 1507 r. Kmitowie, ze wzgl\u0119du na zniszczenie przez W\u0119gr\u00f3w w 1474 zamku w Sobniu, przenie\u015bli tu centrum administracji swych rozleg\u0142ych d\u00f3br. Pierwsz\u0105 murowan\u0105 budowl\u0105 w mie\u015bcie by\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Nawiedzenia NMP wzniesiony w 1539 r. W po\u0142owie XVI w. Piotr Kmita wybudowa\u0142 tak\u017ce zamek i cerkiew. Miasto zosta\u0142o otoczone wa\u0142ami obronnymi i posiada\u0142o zwodzone mosty w g\u0142\u00f3wnych bramach \u2013 Lwowskiej i W\u0119gierskiej. Lesko zwi\u0105zane jest Konfederacj\u0105 Barsk\u0105. W 1769 pod Hoszowem w bitwie z Rosjanami zostaje ranny Franciszek Pu\u0142aski komornik bielski, rotmistrz przemyski konfederacji barskiej (stryjeczny kuzyn Kazimierza Pu\u0142askiego), kt\u00f3rego przewieziono na zamek leski, a po \u015bmierci w dniu 18 sierpnia 1769 r. zosta\u0142 pochowany w kaplicy \u015bw. Antoniego, ko\u015bcio\u0142a pw. Nawiedzenia NMP w Lesku. Od 1772 Lesko znalaz\u0142o si\u0119 pod zaborem austriackim.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 farny Nawiedzenia NMP w Lesku<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 farny Nawiedzenia NMP, wzniesiony w 1539 r., ma w swej historii przekszta\u0142cenie w II po\u0142owie XVI w. na zb\u00f3r kalwi\u0144ski przez Stanis\u0142awa Stadnickiego (a\u017c do po\u0142owy XVII w.). Obok ko\u015bcio\u0142a stoi barokowa dzwonnica z 1765 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 farny Nawiedzenia NMP w Lesku<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 farny Nawiedzenia NMP w Lesku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze koscio\u0142a<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Dzwonnica<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Epitafium Franciszka Pu\u0142askiego<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zamek Leski<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zamek Kmit\u00f3w pochodzi z 1507 r., w kolejnych wiekach by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 Stadnickich, Mniszch\u00f3w i w ko\u0144cu Krasickich (a\u017c do 1944 r.). Obecnie mie\u015bci si\u0119 w nim hotel. Zamek zosta\u0142 znacznie rozbudowany w I po\u0142owie XVII wieku przez Stadnickiego, a zniszczony przez Szwed\u00f3w (1702 r.).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamek Kmit\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zamek Kmit\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Synagoga w Lesku<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Po okresie rozbior\u00f3w Lesko powr\u00f3ci\u0142o do Polski. W 1921 ok. 63% og\u00f3\u0142u ludno\u015bci (ok. 2400) stanowili \u017bydzi. Warto zobaczy\u0107 dawn\u0105 synagog\u0119 z prze\u0142omu XVI i XVII w. Zosta\u0142a ona zniszczona w czasie II wojny \u015bw., obecnie mie\u015bci si\u0119 w niej galeria sztuki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dawna synagoga w Lesku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dawna synagoga w Lesku<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Inskrypcja na murze<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Nieciekawe wn\u0119trze (i galeria te\u017c \u2026)<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Dawna synagoga w Lesku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ciemne czasy okupacji<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

W 1939 r. pod Leskiem walki obronne z nacieraj\u0105cymi wojskami hitlerowskimi toczy\u0142a 3 Brygada G\u00f3rska. Wkraczaj\u0105cych do miasta 10 wrze\u015bnia Niemc\u00f3w ukrai\u0144ska cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci wita\u0142a serdecznie. Zjechali tu Ukrai\u0144cy z ca\u0142ej okolicy ubrani w stroje narodowe i przyozdobieni niebiesko-\u017c\u00f3\u0142tymi kokardkami. Wkraczaj\u0105cy Niemcy pozwalali Ukrai\u0144com na bezkarne rabunki i gwa\u0142ty. Zgodnie z paktem Ribbentrop-Mo\u0142otow, okupanci ustalili granic\u0119 rozbioru na Sanie i 28 wrze\u015bnia 1939 r. z miasta wycofa\u0142y si\u0119 oddzia\u0142y niemieckie, a miasto zosta\u0142o zaj\u0119te przez Armi\u0119 Czerwon\u0105. Wok\u00f3\u0142 miasta powsta\u0142a linia betonowych bunkr\u00f3w (Linia Mo\u0142otowa), zniszczona przez wojska s\u0142owacko-niemieckie latem 1941 r. Lesko zosta\u0142o wyzwolone przez sowiet\u00f3w w 1944 r. Z 9 na 10 maja 1946 pod wzg\u00f3rzem Sobienia rozegra\u0142a si\u0119 jedna z wi\u0119kszych potyczek partyzanckich po II wojnie \u015bwiatowej. Dowodzony przez kapitana Jarosza poci\u0105g pancerny stoczy\u0142 b\u00f3j z po\u0142\u0105czonymi sotniami Bira, Stacha i Chrina, kt\u00f3re zaatakowa\u0142y posterunki SOK na odcinku Za\u0142u\u017c \u2013 Olszanica.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pami\u0119ci pomordowanych przez UPA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ratusz w Lesku<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ratusz miejski pochodzi z 1894 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz w Lesku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ratusz w Lesku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kamie\u0144 Leski<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Niedaleko od Leska na wzg\u00f3rzu we wsi Glinne znajduje si\u0119 charakterystyczna formacja skalna zwana Kamieniem Leskim. Jest ona wychodni\u0105 gruboziarnistego piaskowca kro\u015bnie\u0144skiego, twardego i odpornego na wietrzenie. G\u0142\u00f3wna ska\u0142a wznosi si\u0119 oko\u0142o 20 m ponad kulminacj\u0119 wzg\u00f3rza. Posiada nieco dziwny kszta\u0142t b\u0119d\u0105cy wynikiem zar\u00f3wno erozji, jak i dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka. Od p\u00f3\u0142nocnej strony znajdowa\u0142 si\u0119 dawniej kamienio\u0142om, po kt\u00f3rym pozosta\u0142a g\u0142\u0119boka niecka wyrobiska oraz wysoka skalna \u015bciana. Na szczycie ska\u0142y znajduje si\u0119 \u017celazny krzy\u017c postawiony w 1978 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kamie\u0144 Leski by Lech_Darski, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zapora w Solinie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Budow\u0119 zapory w Solinie na Sanie rozpocz\u0119to w 1960 r. Zapora ma 81,8 m wysoko\u015bci i 664 m d\u0142ugo\u015bci, co powoduje, \u017ce jest najwy\u017csz\u0105 w Polsce. Spi\u0119trzone wody Sanu i Solinki zala\u0142y wiele wsi (Solina, Tele\u015bnica). Z uwagi na zasi\u0119g zbiornika wodnego dokonano w 1953 r. zamiany teren\u00f3w przygranicznych \u2013 oddali\u015bmy bogat\u0105 Grz\u0119d\u0119 Sokalsk\u0105 z kopalniami w\u0119gla kamiennego w Czerwonogrodzie, a uzyskali\u015bmy kawa\u0142ek Bieszczad\u00f3w w okolicy Ustrzyk Dolnych i Lutowisk, wraz z rejonem Chrewtu, co pozwoli\u0142o na zalanie uj\u015bciowego odcinka Czarnej. 20 lipca 1968 r. oddano zapor\u0119 i elektrowni\u0119 do eksploatacji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zalew Soli\u0144ski i zapora z lotu ptaka by Zuluanonymous – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zapora na Zalewie Soli\u0144skim by Zygmunt Put – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zapora w Solinie by Niedowidek z polskiej Wikipedii, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zalew Soli\u0144ski by Zygmunt Put – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Stanis\u0142awa Biskupa w Uhercach Mineralnych<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Murowany ko\u015bci\u00f3\u0142 wzniesiono 1757 r. w stylu barokowym. Osobliwo\u015bci\u0105 krajoznawcz\u0105 w skali kraju jest dwumetrowy mur obronny z otworami strzelniczymi otaczaj\u0105cy \u015bwi\u0105tyni\u0119. Wyposa\u017cenie wn\u0119trza ko\u015bcio\u0142a jest p\u00f3\u017anobarokowe z ornamentami rokokowymi z II po\u0142owy XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Uhercach Mineralnych<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Olszanicy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Olszanicy ju\u017c w 1443 r. Kmitowie wybudowali dw\u00f3r obronny. W pocz. XVII wieku by\u0142a to w\u0142asno\u015b\u0107 Mniszch\u00f3w i istnia\u0142 tu zamek murowany, w kt\u00f3rym przebywa\u0142a Maryna Mniszch\u00f3wna \u2013 p\u00f3\u017aniejsza carowa. W po\u0142owie XIX wieku w\u0142a\u015bcicielami Olszanicy byli Stadniccy.  W 1905 wybudowano tutaj pa\u0142acyk.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac w Olszanicy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Cerkiew w Stefkowej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cerkiew \u015bw. Paraskewy w Stefkowej to drewniana parafialna cerkiew greckokatolicka. Zosta\u0142a ona wybudowana w 1840 r., na miejscu starszej \u015bwi\u0105tyni pod tym samym wezwaniem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew w Stefkowej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

W pobli\u017cu ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 p\u0142aski kurhan zwany „Mogi\u0142\u0105 Tatarsk\u0105”, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 cmentarz.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Kurhan Tatarski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Krzy\u017ce cmentarne<\/figcaption><\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\u015arednia Wie\u015b<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015arednia Wie\u015b to gniazdo rodowe rodu Bal\u00f3w. Wybudowali oni dw\u00f3r. W XIX wieku w\u0142a\u015bcicielami posiad\u0142o\u015bci zosta\u0142a rodzina Kuczkowskich. W miejscu dworu wzniesiono neogotycki pa\u0142ac. W pa\u0142acu mieszka\u0142a Ewa Kuczkowska, ukochana Adama Mickiewicza, kt\u00f3ra w 1829 towarzyszy\u0142a mu w jego rzymskich wycieczkach. W lipcu 1944 w \u015aredniej Wsi po wycofaniu si\u0119 oddz. niemieckich UPA dokona\u0142a mordu na 11 polskich mieszka\u0144cach tej wsi. Pa\u0142ac sp\u0142on\u0119\u0142 w 1946 roku w czasie walk z UPA. Do dzi\u015b pozosta\u0142y tylko fragmenty parku dworskiego (d\u0119by o obwodzie 6 m oraz lipy o obwodzie ok. 5 m).<\/p>\n\n\n\n

We wsi znajduje si\u0119 drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Narodzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny o konstrukcji zr\u0119bowej, zbudowany w II po\u0142owie XVI w. jako kaplica dworska rodu Bal\u00f3w. Jest to najstarszy drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 w Bieszczadach. Wewn\u0105trz ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 p\u00f3\u017anobarokowy o\u0142tarz, a na \u015bcianach mamy polichromi\u0119 z XVIII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Narodzenia NMP w \u015aredniej Wsi, odnowiona elewacja z gontu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Narodzenia NMP w \u015aredniej Wsi by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wej\u015bcie na teren ko\u015bcielny, z prawej park dworski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zapraszamy do restauracji \u00a0Niena\u017carty w Solinie, kt\u00f3re oferuje pachn\u0105ca, czerpi\u0105ca z natury kuchni\u0119. Serwowana s\u0105 \u00a0tam \u015bwietne zupy \u2013 rybna, ros\u00f3\u0142 i curry. Warto spr\u00f3bowa\u0107 pstr\u0105ga z pieca, sandacza na soczewicy i makarony z dodatkami. <\/p>\n\n\n\n

W Uhercach Mineralnych znajduje si\u0119 browar Ursa Maior oferuj\u0105cy pyszne regionalne piwa i cydry.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Centrum Ursa Maior w Uhercach Mineralnych<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Restauracja Niena\u017carty, Solina 40 a<\/li>
  • Centrum Ursa Maior, Uherce Mineralne 122A<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Szczypta historii Ziemia leska nale\u017ca\u0142a do Polski od czas\u00f3w Mieszka I. W XI w. by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 Rusi Kijowskiej, a w XII-XIII by\u0142a w r\u0119kach w\u0119gierskich. W 1340 r. Kazimierz III Wielki w\u0142\u0105czy\u0142 te ziemie do Korony. Ziemia leska przynale\u017cy do Polski \u0142\u0105cznie przez 553 lata. Zamek Sobie\u0144 W czasach ksi\u0119stwa halicko-wo\u0142y\u0144skiego w XIII w. powsta\u0142a…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3782,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54,4],"tags":[28,194,12],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3773"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3773"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3773\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3915,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3773\/revisions\/3915"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3782"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}