{"id":3976,"date":"2021-09-03T07:45:47","date_gmt":"2021-09-03T07:45:47","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=3976"},"modified":"2022-09-17T10:34:47","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:47","slug":"w-krainie-wislan-kolebce-polskiej-panstwowosci-wislica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=3976","title":{"rendered":"W krainie Wi\u015blan, kolebce polskiej pa\u0144stwowo\u015bci \u2013 Wi\u015blica"},"content":{"rendered":"\n

Wi\u015blica – degradacja z pozycji stolicy do najmniejszego miasta<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wi\u015blica jest jednym z najstarszych o\u015brodk\u00f3w miejskich w Polsce. Oko\u0142o 990 r. gr\u00f3d zosta\u0142 w\u0142\u0105czony w obr\u0119b pa\u0144stwa Piast\u00f3w. \u0141\u0105czny czas przynale\u017cno\u015bci tego obszaru do Polski wynosi 931 lat.<\/p>\n\n\n\n

Prawa miejskie uzyska\u0142a Wi\u015blica ju\u017c w 1326 r. W czasach piastowskich by\u0142a obok Krakowa i Sandomierza najwa\u017cniejszym o\u015brodkiem administracyjnym Ma\u0142opolski, a w kr\u00f3tkim okresie w XII w. za czas\u00f3w Kazimierza Sprawiedliwego r\u00f3wnie\u017c stolic\u0105 odr\u0119bnego ksi\u0119stwa. Pocz\u0105tkowy rozw\u00f3j oparty by\u0142 o dwa grody. Posiada\u0142a kolegiat\u0119, cztery roma\u0144skie ko\u015bcio\u0142y i XVI-wieczny ko\u015bci\u00f3\u0142 szpitalny. Miasto by\u0142o otoczone murami i wybudowano tu zamek kr\u00f3lewski. Zniszczenia wojenne (wojny szwedzkie) spowodowa\u0142y upadek. Rozebrano wi\u0119kszo\u015b\u0107 zabytk\u00f3w. Z czas\u00f3w \u015bwietno\u015bci niewiele do dzisiaj przetrwa\u0142o. Wi\u015blica utraci\u0142a prawa miejskie w 1870 r. Status miasta odzyska\u0142a dopiero w 2018 r., staj\u0105c si\u0119 ludno\u015bciowo najmniejszym miastem Polski z 503 mieszka\u0144cami (rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142a zdetronizowana przez Opatowiec z 338 mieszka\u0144cami).<\/p>\n\n\n\n

Wi\u015blica \u2013 stolic\u0105 pa\u0144stwa Wi\u015blan?<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nazwa osady pochodzi od imienia jej za\u0142o\u017cyciela, ksi\u0119cia Wi\u015blan Wi\u015blimira, kt\u00f3ry wraz ze swoim otoczeniem mia\u0142 przyj\u0105\u0107 chrzest w 880 r. Wspomina o tym legenda pano\u0144ska, czyli \u017bywot \u015bw. Metodego. Dokument m\u00f3wi o przymusowym chrzcie poga\u0144skiego ksi\u0119cia Wi\u015blan. Wi\u015blica przez wiele lat by\u0142a postrzegana jako stolica pa\u0144stwa Wi\u015blan. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jednak nie ma ju\u017c w\u0105tpliwo\u015bci co do sto\u0142ecznej roli Krakowa.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XI wieku Boles\u0142aw Chrobry wzni\u00f3s\u0142 nieopodal osady targowej gr\u00f3d obronny, kt\u00f3rego zadaniem by\u0142o strzec przeprawy przez Nid\u0119 na szlaku handlowym prowadz\u0105cym z Pragi i Krakowa na Ru\u015b Kijowsk\u0105. Gr\u00f3d posiada\u0142 wa\u0142 z zewn\u0119trzn\u0105 \u015bcian\u0105 w postaci tzw. suchego muru, zbudowanego z \u0142upk\u00f3w gipsowych \u0142\u0105czonych glin\u0105 (jedyna tego typu konstrukcja w Ma\u0142opolsce).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wi\u015blica, grodzisko, Archiwum NID 2015 r. CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W XI w zbudowano w Wi\u015blicy ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wi\u015blica, relikty ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Miko\u0142aja, Archiwum NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W czasie rozbicia dzielnicowego, za panowania ksi\u0119cia Henryka Sandomierskiego Wi\u015blica sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0119 dworu. Ksi\u0105\u017c\u0119 ufundowa\u0142 w Wi\u015blicy pierwsz\u0105 wi\u015blick\u0105 kolegiat\u0119. Wybudowano pa\u0142ac sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 m.in. z dw\u00f3ch palati\u00f3w po\u0142\u0105czonych z kaplicami o kszta\u0142cie rotundy. W 1291 miasto znalaz\u0142o si\u0119 we w\u0142adaniu W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka i sta\u0142a si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w kr\u00f3lestwa. Oko\u0142o 1326 uzyska\u0142a prawa miejskie. Odbywa\u0142y si\u0119 tu zjazdy rycerstwa ma\u0142opolskiego oraz og\u00f3lnopolskiego. W 1347 kr\u00f3l Kazimierz Wielki zatwierdzi\u0142 tu statuty wi\u015blickie. W latach 60. XIV wieku Kazimierz Wielki wzni\u00f3s\u0142 niewielki zamek i otoczy\u0142 miasto obronnym murem z trzema bramami: Busk\u0105, Krakowsk\u0105 i Zamkow\u0105. Ufundowa\u0142 tak\u017ce trzeci\u0105 i zachowan\u0105 do dzisiaj kolegiat\u0119 wi\u015blick\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Statuty wi\u015blickie Kazimierza Wielkiego <\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Statuty Kazimierza Wielkiego (zwane te\u017c statutami wi\u015blickimi) to jedne z pierwszych na ziemiach polskich pisanych regulacji prawotw\u00f3rczych, kt\u00f3re wesz\u0142y w \u017cycie w po\u0142owie XIV w. D\u0105\u017c\u0105c do unifikacji kraju Kazimierz Wielki ujednolica\u0142 prawo. Jednak\u017ce z powodu powa\u017cnych r\u00f3\u017cnic regionalnych pocz\u0105tkowo nie uda\u0142o si\u0119 wprowadzi\u0107 jednolitego prawa na ca\u0142ym terytorium Polski, w zwi\u0105zku z wprowadzono osobne regulacje prawa w Wielkopolsce i Ma\u0142opolsce. Dla Ma\u0142opolski opracowano statut wi\u015blicki, spisany po \u0142acinie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nadanie statutu wi\u015blickiego przez Kazimierza Wielkiego (Karol Marconi)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Elekcja Zygmunta Wazy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1587 r. w Wi\u015blicy mia\u0142 miejsce sejm elekcyjny podczas kt\u00f3rego nast\u0105pi\u0142a podw\u00f3jna elekcja: arcyksi\u0119cia Maksymiliana Habsburga oraz Zygmunta Wazy. Miasto zosta\u0142o w tym czasie zaj\u0119te przez wojska Krzysztofa Zborowskiego, zwolennika arcyksi\u0119cia Maksymiliana. Ostatecznie na kr\u00f3la wybrany zosta\u0142 Zygmunt Waza, kt\u00f3remu poparcia udzieli\u0142 kanclerz wielki koronny Jan Zamoyski. W 1606 w czasie rokoszu Zebrzydowskiego w Wi\u015blicy odby\u0142 si\u0119 zjazd zwolennik\u00f3w kr\u00f3la.<\/p>\n\n\n\n

Rozebrane miasto<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Miejscowo\u015b\u0107 podupad\u0142a w XVII wieku, w czasie potopu szwedzkiego. W 1657 zosta\u0142a zniszczona przez wojska Jerzego Rakoczego. W 1766 r. rozebrano zamek, w 1820 r. ko\u015bcio\u0142y \u015bw. Marcina i Ducha \u015awi\u0119tego, a pod koniec XIX w. dawne mury miejskie. W 1869 r., po powstaniu styczniowym, Wi\u015blica utraci\u0142a prawa miejskie.<\/p>\n\n\n\n

Bazylika kolegiacka Narodzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny w Wi\u015blicy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bazylika kolegiacka Narodzenia NMP to gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 wzniesiony w XIV w. przez Kazimierza Wielkiego na fundamentach dw\u00f3ch starszych \u015bwi\u0105ty\u0144 roma\u0144skich, kt\u00f3rych relikty mo\u017cemy zobaczy\u0107 w podziemiach obecnej kolegiaty.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wi\u015blica, kolegiata i Dom D\u0142ugosza, fot. Archiwum archeologiczne WUOZ Kielce, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kolegiata w Wi\u015blicy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kolegiata w Wi\u015blicy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wi\u015blica, ko\u015bci\u00f3\u0142 kolegiacki pw. Narodzenia NMP, widok z p\u00f3\u0142nocy by W. Pedrycz, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze kolegiaty<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze kolegiaty<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wi\u015blica, ko\u015bci\u00f3\u0142 kolegiacki pw. Narodzenia NMP, prezbiterium<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Prezbiterium kolegiaty<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wi\u015blica, kolegiata, prezbiterium, fragment fresk\u00f3w rusko-bizanty\u0144skich<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kolegiata, tablica erekcyjna i boczne wej\u015bcie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Figura Matki Bo\u017cej \u0141okietkowej, fot. Archiwum NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Kolegiata, tablica erekcyjna nad bocznym wej\u015bciem kolegiaty. by J.Rek, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"
Dzwonnica kolegiaty, fot. W. Pedrycz, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Nagrobek w kolegiacie<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

P\u0142yta wi\u015blicka<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

P\u0142yta wi\u015blicka (p\u0142yta orant\u00f3w) to unikatowy w skali \u015bwiata i jeden z najcenniejszych zespo\u0142\u00f3w relikt\u00f3w architektury roma\u0144skiej w Polsce. Po\u015br\u00f3d relikt\u00f3w ko\u015bcio\u0142a z XII wieku odkryto w 1959 r. posadzk\u0119 o wymiarach 4,1 \u00d7 2,5 m z 1175 r. z rytymi przedstawieniami figuralnymi. Posadzka wykonana jest z jastrychu (gipsowej masy, twardniej\u0105cej po wylaniu). Wykonano na niej ryty, wype\u0142nione nast\u0119pnie mas\u0105 gipsow\u0105, zabarwion\u0105 na czarno smo\u0142\u0105 lub w\u0119glem drzewnym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wi\u015blica, relikty tzw. I i II ko\u015bcio\u0142a roma\u0144skiego, P\u0142yta Orant\u00f3w, fot. N. Gli\u0144ska, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wi\u015blica, P\u0142yta Wi\u015blicka, fragment dekoracji, fot. A. Hanaka, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wi\u015blica, relikty tzw. I i II ko\u015bcio\u0142a roma\u0144skiego, P\u0142yta Orant\u00f3w, Archiwum NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
P\u0142yta Orant\u00f3w by Felis domestica – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jan D\u0142ugosz<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Wi\u015blicy Jan D\u0142ugosz prowadzi\u0142 edukacj\u0119 syn\u00f3w kr\u00f3la Kazimierza Jagiello\u0144czyka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wi\u015blica, wikar\u00f3wka \u201eDom D\u0142ugosza\u201d, ob. plebania i muzeum<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Wi\u015blicy znajduje si\u0119 s\u0142ynna lodziarnia Ba\u0142agi. Lody naturalne, kt\u00f3rych smak jest niezmienny od wielu lat, oparte s\u0105 na starych rodzinnych recepturach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Lodziarnia Ba\u0142agi.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Lody u Ba\u0142agi, Rynek 16, Wi\u015blica<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Wi\u015blica – degradacja z pozycji stolicy do najmniejszego miasta Wi\u015blica jest jednym z najstarszych o\u015brodk\u00f3w miejskich w Polsce. Oko\u0142o 990 r. gr\u00f3d zosta\u0142 w\u0142\u0105czony w obr\u0119b pa\u0144stwa Piast\u00f3w. \u0141\u0105czny czas przynale\u017cno\u015bci tego obszaru do Polski wynosi 931 lat. Prawa miejskie uzyska\u0142a Wi\u015blica ju\u017c w 1326 r. W czasach piastowskich by\u0142a obok Krakowa i Sandomierza najwa\u017cniejszym…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3981,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[61,4],"tags":[184],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3976"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3976"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3976\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4004,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3976\/revisions\/4004"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3981"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}