{"id":414,"date":"2021-05-03T20:05:37","date_gmt":"2021-05-03T20:05:37","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=414"},"modified":"2022-09-17T10:34:52","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:52","slug":"dukla-perla-podkarpacia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=414","title":{"rendered":"Dukla – per\u0142a Podkarpacia"},"content":{"rendered":"\n

Dolina Jasio\u0142ki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

P\u0142yn\u0105ca przez Dukl\u0119 Jasio\u0142ka by\u0142a przez wiele lat rzek\u0105 graniczn\u0105. W czasach wczesnos\u0142owia\u0144skich na wsch\u00f3d od Jasio\u0142ki rozpo\u015bciera\u0142y si\u0119 Grody Czerwie\u0144skie, kt\u00f3re Boles\u0142aw Chrobry w 1008 r., przy\u0142\u0105czy\u0142 na 23 lata do Polski. Zosta\u0142y one wkr\u00f3tce podbite i w\u0142\u0105czone do Rusi Kijowskiej. W 1054 r. zmar\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 kijowski Jaros\u0142aw M\u0105dry, kt\u00f3ry rozdzieli\u0142 Ru\u015b na pi\u0119ciu syn\u00f3w i zapocz\u0105tkowa\u0142 okres rozbicia dzielnicowego. Powsta\u0142e Ksi\u0119stwo Halicko-Wo\u0142y\u0144skie popada\u0142o w zale\u017cno\u015b\u0107 lenn\u0105 od chan\u00f3w tatarskich i Mongo\u0142\u00f3w. Ksi\u0105\u017ce Daniel Halicki przeni\u00f3s\u0142 stolic\u0119 z Halicza do Che\u0142ma. W 1344 r. Kazimierz Wielki przy\u0142\u0105czy\u0142 do Polski ziemi\u0119 kro\u015bnie\u0144sk\u0105 i odt\u0105d sta\u0142a si\u0119 ona trwa\u0142\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Korony Polskiej. W Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w tereny na zach\u00f3d od Jasio\u0142ki nale\u017ca\u0142y do wojew\u00f3dztwa krakowskiego, a na wsch\u00f3d do wojew\u00f3dztwa ruskiego. Na skutek I rozbioru Dukla trafi\u0142a w r\u0119ce Austriak\u00f3w. Tereny na zach\u00f3d od Jasio\u0142ki nale\u017ca\u0142y \u0142\u0105cznie do Polski przez 878, na wsch\u00f3d tylko 553 lat.<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Mniszch\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Od pocz\u0105tku swojego istnienia Dukla by\u0142a w\u0142asno\u015bci\u0105 wielu rod\u00f3w rycerskich. Od XVII w. w\u0142a\u015bcicielami Dukli zostali M\u0119ci\u0144scy i Mniszchowie. Dukla rozwija\u0142a si\u0119 gospodarczo. Mniszchowie konkuruj\u0105c z Czartoryskimi, starali si\u0119 uczyni\u0107 z Dukli centrum \u017cycia kulturalnego Rzeczypospolitej. W po\u0142. XVIII w. dzi\u0119ki wsparciom Mniszch\u00f3w powsta\u0142y dwa ko\u015bcio\u0142y w Dukli.<\/p>\n\n\n\n

Dukielski pa\u0142ac by\u0142 miejscem zebra\u0144 przyw\u00f3dc\u00f3w Konfederacji Barskiej. Przygotowano tu akt konfederacji ziemi sanockiej, kt\u00f3ry og\u0142oszono 6 lipca 1768 r. na polach mi\u0119dzy Sieniaw\u0105 a Rymanowem, podczas generalnego zjazdu 6000 os\u00f3b szlachty sanockiej i dukielskiej. Dukla w 1772 r. zosta\u0142a zaj\u0119ta przez Austriak\u00f3w. W czasie II Wojny \u015bwiatowej pa\u0142ac zosta\u0142 zniszczony. Po odbudowie w pa\u0142acu mie\u015bci si\u0119 Muzeum Historyczne.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac Mniszch\u00f3w<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor \u015bw. Jana z Dukli<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor bernardyn\u00f3w zbudowany zosta\u0142 w 1761 r. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest g\u0142\u00f3wnym miejscem kultu \u015bw. Jana z Dukli, \u015bwi\u0105tobliwego zakonnika bernardy\u0144skiej prowincji z XV w. Po II wojnie \u015bwiatowej zosta\u0142y tu przewiezione ze Lwowa relikwie \u015awi\u0119tego, kt\u00f3re zosta\u0142y umieszczone w bocznej kapliczce w  rze\u017abionej srebrzystej trumnie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana z Dukli<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Relikwie \u015bw. Jana z Dukli<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Organy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Sanktuarium \u015bw. Jana nawiedzi\u0142 9 czerwca 1997 r papie\u017c Jan Pawe\u0142 II. Nast\u0119pnego dnia podczas mszy \u015bw. w Kro\u015bnie dokona\u0142 aktu kanonizacji \u015bw. Jana z Dukli.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fotel papieski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bwi\u0119tej Marii Magdaleny<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 z XV w. wykorzystano jako prezbiterium nowej \u015bwi\u0105tyni. Przebudowy dokonano 1742 r. Powsta\u0142 p\u00f3\u017anobarokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 z rokokowym wyposa\u017ceniem wn\u0119trza. We wn\u0119trzach ko\u015bcio\u0142a zaskakuj\u0105 lustra i rokokowe rze\u017aby. W prawej kaplicy znajduje si\u0119 jeden z najcenniejszych zabytk\u00f3w Dukli \u2013 nagrobek z czarnego marmuru Marii Amalii z Br\u00fchl\u00f3w Mniszchowej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Marii Magdaleny<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Walki o Prze\u0142\u0119cz Dukielsk\u0105<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niemcy w 1944 na Podkarpaciu utworzyli tzw. „Karpatenfestung”. Wojska radzieckie dotar\u0142y pod Krosno. Dow\u00f3dca I Frontu Ukrai\u0144skiego, marsza\u0142ek Iwan Koniew, otrzyma\u0142 rozkaz przebicia si\u0119 przez Prze\u0142\u0119cz Dukielsk\u0105 w kierunku na Presz\u00f3w. Rosjanie byli wspomagani przez I Czechos\u0142owacki Korpus Armijny. Zgromadzono 120 tys. ludzi i 1000 czo\u0142g\u00f3w. Niemcy wspierani przez W\u0119gr\u00f3w mieli 100 tys. \u017co\u0142nierzy i 350 czo\u0142g\u00f3w. Walki trwa\u0142y od 8 wrze\u015bnia do 30 listopada 1944. Operacj\u0119 dukielsk\u0105 zaliczono do najbardziej krwawych epizod\u00f3w II wojny \u015bwiatowej na ziemiach polskich, a jedno z miejsc walk w pobli\u017cu Chyrowej (na zach\u00f3d od Dukli), gdzie toczy\u0142a si\u0119 krwawa bitwa pancerna, nazwano „Dolin\u0105 \u015amierci”. Straty wojsk sowieckich wynios\u0142y ok. 123 000 zabitych, rannych i zaginionych. Wojska czechos\u0142owackie straci\u0142y ok. 6500 \u017co\u0142nierzy, natomiast straty niemieckie i w\u0119gierskie szacuje si\u0119 na prawie 70 000 ludzi (dla por\u00f3wnania w ca\u0142ej kampanii wrze\u015bniowej w armii polskiej poleg\u0142o oko\u0142o 70 tys. \u017co\u0142nierzy). Sowiecka decyzja na osobisty rozkaz Stalina o podj\u0119ciu natarcia bezpo\u015brednio na prze\u0142\u0119czy jest krytykowana jako ludob\u00f3jstwo na w\u0142asnych \u017co\u0142nierzach. W ataku na dwa miasta, Dukl\u0119 i Jas\u0142o, Koniew utraci\u0142 oko\u0142o 120 tys. \u017co\u0142nierzy, a Pomimo ogromnych strat nie uzyskano wielkich sukces\u00f3w (zdobyto tylko Dukl\u0119).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wystawa muzealna przed pa\u0142acem<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Krzy\u017c Pojednania<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

Niedaleko klasztoru oo. Bernardyn\u00f3w znajduje si\u0119 instalacja rze\u017abiarska \u201eKrzy\u017c pojednania\u201d. Sk\u0142ada si\u0119 ze stylizowanego krzy\u017ca, upami\u0119tniaj\u0105cego ofiary wojny, oraz figur \u015bw. Jana z Dukli i Jana Paw\u0142a II.  Krzy\u017c upami\u0119tnia 130 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych w okolicach Dukli w czasie operacji dukielsko-preszowskiej w 1944 r. i ma symbolizowa\u0107 ich tragiczn\u0105 \u015bmier\u0107. Jego pozioma belka sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch ludzkich r\u0105k, natomiast pionow\u0105, w dolnej cz\u0119\u015bci, oplata wiele d\u0142oni.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Krzy\u017c Pojednania<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Zajazd Galicja, Trakt W\u0119gierski 32A, Dukla<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Dolina Jasio\u0142ki P\u0142yn\u0105ca przez Dukl\u0119 Jasio\u0142ka by\u0142a przez wiele lat rzek\u0105 graniczn\u0105. W czasach wczesnos\u0142owia\u0144skich na wsch\u00f3d od Jasio\u0142ki rozpo\u015bciera\u0142y si\u0119 Grody Czerwie\u0144skie, kt\u00f3re Boles\u0142aw Chrobry w 1008 r., przy\u0142\u0105czy\u0142 na 23 lata do Polski. Zosta\u0142y one wkr\u00f3tce podbite i w\u0142\u0105czone do Rusi Kijowskiej. W 1054 r. zmar\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 kijowski Jaros\u0142aw M\u0105dry, kt\u00f3ry rozdzieli\u0142 Ru\u015b…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":417,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54,4],"tags":[83,84,50],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/414"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=414"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":431,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/414\/revisions\/431"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}