{"id":4374,"date":"2021-10-14T18:31:55","date_gmt":"2021-10-14T18:31:55","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=4374"},"modified":"2022-09-17T10:34:46","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:46","slug":"sladami-piastow-slaskich-lubiaz-najwieksze-na-swiecie-opactwo-cysterskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=4374","title":{"rendered":"\u015aladami Piast\u00f3w \u015bl\u0105skich: Lubi\u0105\u017c – najwi\u0119ksze na \u015bwiecie opactwo cysterskie"},"content":{"rendered":"\n

Lubi\u0105\u017c – najwi\u0119ksze na \u015bwiecie opactwo cysterskie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wybrali\u015bmy si\u0119 do Lubi\u0105\u017ca le\u017c\u0105cego w zakolu Odry. Znajduj\u0105ce si\u0119 tutaj opactwo cysters\u00f3w jest jednym z najwi\u0119kszych zabytk\u00f3w tej klasy w Europie i jednocze\u015bnie najwi\u0119kszym opactwem cysterskim na \u015bwiecie. Opactwo to nazywane jest arcydzie\u0142em \u015bl\u0105skiego baroku. Powierzchnia dach\u00f3w zajmuje ok. 2,5 ha, a d\u0142ugo\u015b\u0107 fasady wynosi 223 metry i jest to najd\u0142u\u017csza fasada barokowa w Europie. Posiada ponad 600 okien.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zachodnia fasada klasztoru<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Szczypta historii – czasy piastowskie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015al\u0105sk ju\u017c w 990 roku wchodzi\u0142 w sk\u0142ad pa\u0144stwa Polan. Utworzone w czasie zjazdu gnie\u017anie\u0144skiego w 1000 roku, podporz\u0105dkowane metropolii w Gnie\u017anie, biskupstwo wroc\u0142awskie obj\u0119\u0142o swym zasi\u0119giem ca\u0142y obszar \u015al\u0105ska. W 1025 roku, wraz z koronacj\u0105 Boles\u0142awa Chrobrego, \u015al\u0105sk wszed\u0142 w sk\u0142ad nowo utworzonego Kr\u00f3lestwa Polskiego. Od roku 1100 pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad ca\u0142ym \u015al\u0105skiem przejmuje ksi\u0105\u017c\u0119 Boles\u0142aw Krzywousty. Na mocy ustawy sukcesyjnej Boles\u0142awa III Krzywoustego z 1138 r. Polska zosta\u0142a podzielona na dzielnice. Seniorem sprawuj\u0105cym w\u0142adz\u0119 zwierzchni\u0105 zosta\u0142 najstarszy syn W\u0142adys\u0142aw II Wygnaniec, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 \u015al\u0105sk i Ziemi\u0119 Lubusk\u0105. Wkr\u00f3tce po \u015bmierci Boles\u0142awa Krzywoustego rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 konflikty pomi\u0119dzy rodze\u0144stwem, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce spadkobiercami. Podzielony \u015al\u0105sk dosta\u0142 si\u0119 w r\u0119ce czeskie kiedy to w latach 1327\u20131336 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0119stw \u015bl\u0105skich z\u0142o\u017cy\u0142o ho\u0142d Kr\u00f3lowi Czech Janowi Luksemburskiemu. Po \u015bmierci kr\u00f3la czeskiego Ludwika Jagiello\u0144czyka w 1526 r. wraz z ca\u0142ym Kr\u00f3lestwem Czech \u015al\u0105sk dosta\u0142 si\u0119 pod w\u0142adz\u0119 dynastii Habsburg\u00f3w. W 1740 r. \u015al\u0105sk zosta\u0142 podbity przez Prusy. \u0141\u0105cznie tereny \u015al\u0105ska nale\u017ca\u0142y do Polski przez 393 lata, Czech  190 lat, a Prus i Niemiec przez 205 lat.<\/p>\n\n\n\n

Boles\u0142aw I Wysoki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najstarszym synem W\u0142adys\u0142awa II Wygna\u0144ca by\u0142 Boles\u0142aw I Wysoki, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 w\u0142\u0105czony w konflikty sukcesyjne. W 1172 r. Bracia Wysokiego (Mieszko i Konrad) i syn Wysokiego, Jaros\u0142aw upomnieli si\u0119 o swoj\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dziedzictwa, wywo\u0142uj\u0105c wojn\u0119 domow\u0105, w wyniku kt\u00f3rej Mieszko otrzyma\u0142 wschodni kraniec (z Raciborzem i Cieszynem) a Jaros\u0142aw cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodkow\u0105 (z Opolem), a Konrad Laskonogi otrzyma\u0142 marchi\u0119 g\u0142ogowsk\u0105 (G\u0142og\u00f3w powr\u00f3ci\u0142 wkr\u00f3tce pod w\u0142adz\u0119 Boles\u0142awa Wysokiego).<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
P\u0142yta nagrobna Boles\u0142awa I Wysokiego w opactwie cysters\u00f3w w Lubi\u0105\u017cu, miedzioryt Bart\u0142omieja Strachowskiego, 1733<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Dokument z 1175 roku, w kt\u00f3rym Boles\u0142aw I Wysoki ksi\u0105\u017c\u0119 \u015al\u0105ska zak\u0142ada i uposa\u017ca klasztor cysters\u00f3w w Lubi\u0105\u017cu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Klasztor w Lubi\u0105\u017cu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Historia klasztoru rozpoczyna si\u0119 w pierwszych latach rozbicia dzielnicowego. Boles\u0142aw I Wysoki rozpocz\u0105\u0142 kolonizacj\u0119 ubogich puszcza\u0144skich obszar\u00f3w \u015al\u0105ska niemieckimi kolonistami, co w zasadniczy spos\u00f3b przy\u015bpieszy\u0142o rozw\u00f3j gospodarczy ksi\u0119stwa. Dynamicznie rozwija\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u00f3wne o\u015brodki ksi\u0119stwa \u2013 Wroc\u0142aw, G\u0142og\u00f3w, Legnica. Dla wspomagania rozwoju gospodarczego, Boles\u0142aw sprowadzi\u0142 z niemieckiej Pforty (Turyngia) cysters\u00f3w i za\u0142o\u017cy\u0142 klasztor w Lubi\u0105\u017cu, kt\u00f3ry mia\u0142 si\u0119 sta\u0107 rodow\u0105 nekropoli\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Og\u00f3lny widok klasztoru, widok od p\u00f3\u0142nocnego wschodu by P.R.Schreyner – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu wiek\u00f3w, dzi\u0119ki nadaniom ksi\u0105\u017c\u0119cym i prywatnym, klasztor sta\u0142 si\u0119 jednym z wi\u0119kszych posiadaczy ziemskich na \u015al\u0105sku. W 1200 powsta\u0142 pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 w kt\u00f3rym w 1201 pochowano ksi\u0119cia Boles\u0142awa Wysokiego. W tym okresie powsta\u0142y pierwsze zabudowania klasztorne. W klasztorze, kt\u00f3ry w \u015bredniowieczu by\u0142 wa\u017cnym o\u015brodkiem kultury i pi\u015bmiennictwa powsta\u0142o wiele wa\u017cnych XII-wiecznych dzie\u0142: Kronika ksi\u0105\u017c\u0105t polskich<\/em>, Roczniki lubi\u0105skie<\/em> czy Katalog biskup\u00f3w wroc\u0142awskich<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

W pierwszej po\u0142owie XIV w. powsta\u0142 nowy ko\u015bci\u00f3\u0142, do kt\u00f3rego w latach 1311-1312 dobudowano kaplic\u0119 grobow\u0105 i zabudowania klasztorne. W czasie wojen husyckich klasztor i ko\u015bcio\u0142y spalono. Podczas wojny trzydziestoletniej zagrabiono bibliotek\u0119 i archiwum.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 NMP, widok od wschodu, kaplica loreta\u0144ska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Fasada klasztoru, w \u015brodku wie\u017ce ko\u015bcio\u0142a NMP<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pa\u0142ac opata<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Koniec wojny trzydziestoletniej oraz reforma ekonomiczna zapocz\u0105tkowana przez opata Arnolda Freiberga umo\u017cliwi\u0142a od 1649 r. rozpocz\u0119cie wielkiej odnowy ca\u0142ego kompleksu w stylu barokowym. Opat sprowadzi\u0142 w 1660 r. do Lubi\u0105\u017ca czo\u0142owego malarza barokowego na \u015al\u0105sku Micha\u0142a Willmanna. Najwi\u0119ksz\u0105 inwestycj\u0105 by\u0142 budowany w latach 1681\u20131699 monumentalny pa\u0142ac opacki licz\u0105cy ponad 300 sali z bogatym wystrojem wn\u0119trz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac opata, widok od p\u00f3\u0142nocy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Portal by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze sali ksi\u0105\u017c\u0119cej by P.R.Schreyner – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze sali ksi\u0105\u017c\u0119cej, ch\u00f3r, by P.R.Schreyner – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze sali ksi\u0105\u017c\u0119cej by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze sali ksi\u0105\u017c\u0119cej by P.R.Schreyner – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze sali ksi\u0105\u017c\u0119cej by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Sala ksi\u0105\u017c\u0119ca by PetrusSilesius -pracaw\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Polichromia stropu by Skibaa1 – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Refektarz klasztorny<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie bogatym wystrojem co sala ksi\u0105\u017c\u0119ca cieszy si\u0119 klasztorny refektarz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Refektarz klasztorny by P.R.Schreyner – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Refektarz klasztorny by Andrzej Otr\u0119bski – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Refektarz klasztorny by Andrzej Otr\u0119bski – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Plafon by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl,<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Plafon by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Refektarz letni<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kolejnym wspania\u0142ym przyk\u0142adem sztuki barokowej jest refektarz letni.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Refektarz letni by P.R.Schreyner – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Refektarz letni by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Plafon w refektarzu by Kriskros – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pierwszy ko\u015bci\u00f3\u0142 klasztorny wspominany jest ju\u017c jako istniej\u0105cy w 1208 r. Nast\u0119pnie mi\u0119dzy XIII a XIV wiekiem zosta\u0142 on powi\u0119kszony. Od p\u00f3\u0142nocnego wschodu do ko\u015bcio\u0142a przylega kaplica ksi\u0105\u017c\u0119ca wzniesiona w 1312 r. na planie krzy\u017ca greckiego, kt\u00f3rego ka\u017cde z ramion zamkni\u0119te jest poligonalnie. W jej wn\u0119trzu znajdowa\u0142a si\u0119 nagrobna tumba ksi\u0119cia Boles\u0142awa III Legnicko-Brzeskiego zwanego rozrzutnym. Gruntowna barokizacja zakonnego ko\u015bcio\u0142a zosta\u0142a przeprowadzona pod kierunkiem Mathiasa Steina pod koniec XVII wieku. Zniszczono gotyck\u0105 fasad\u0119 zachodni\u0105, buduj\u0105c na jej miejscu obecn\u0105 bogat\u0105 fasad\u0119 z dwiema wie\u017cami, kryj\u0105c\u0105 przedsionek. W\u00f3wczas ca\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do tak zwanego masywu zachodniego, w kt\u00f3ry sk\u0142ad wchodz\u0105: fasada ko\u015bcio\u0142a oraz elewacje klasztoru i pa\u0142acu opata. Przy p\u00f3\u0142nocnym ramieniu transeptu oko\u0142o 1700 roku wzniesiono kaplice Loreta\u0144sk\u0105, u\u017cywan\u0105 jako zakrystia. W krypcie pod gotyck\u0105 bazylik\u0105 znajduj\u0105 si\u0119 nagrobki Piast\u00f3w \u015al\u0105skich (m.in. Boles\u0142awa Wysokiego) oraz mumie opat\u00f3w cysterskich i zakonnik\u00f3w. Do dzi\u015b w dobrym stanie zachowa\u0142o si\u0119 98 mumii.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fasada ko\u015bcio\u0142a Wniebowzi\u0119cia NMP<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Fasada bazyliki by Ilromanista14 – Own work, CC BY 3.0,<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Widok na bazylik\u0119 z Pa\u0142acu opata by Marek i Ewa Wojciechowscy , CC BY-SA 3.0,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dobudowane kaplice do bazyliki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bazylika jest dzi\u015b nieczynn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105, stanowi\u0105c\u0105 mauzoleum Piast\u00f3w \u015bl\u0105skich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a, widok na ch\u00f3r, by Krzysiu „Jarzyna” Szyma\u0144ski – Praca w\u0142asna, CC BY 2.5<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Grobowiec Przemka \u015acinawskiego by Zuber, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Klasztorne kru\u017cganki by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kaplice przy bazylice<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kaplica Loreta\u0144ska by Andrzej Otr\u0119bski – Own work, CC BY-SA 4.0,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kaplica Loreta\u0144ska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kaplice, widok od wschodu by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 klasztorny<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W sk\u0142ad zespo\u0142u klasztornego wchodz\u0105 opr\u00f3cz bazyliki, klasztoru z pa\u0142acem opt\u00f3w tak\u017ce pomocniczy ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jakuba, zabudowania gospodarcze takie jak szpital klasztorny, kancelaria klasztorna, budynek oficjalist\u00f3w, budynek rzemie\u015blnik\u00f3w, wozownia, browar i piekarnia.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Po\u0142udniowa cz\u0119\u015b\u0107 klasztoru<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Elewacja po\u0142udniowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jakuba<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Budynek bramny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Upadek klasztoru<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Okres najwi\u0119kszej \u015bwietno\u015bci klasztoru ko\u0144czy si\u0119 w I po\u0142. XVIII w., gdy po latach w\u0142adania \u015al\u0105skiem przez cesarzy austriackich, w 1740 tereny te zdobyli Prusacy. Kr\u00f3l pruski w 1810 skasowa\u0142 zakon cysters\u00f3w, przyw\u0142aszczaj\u0105c sobie jego dobra, a w klasztorze urz\u0105dzono szpital. Klasztor w 1945 r. zosta\u0142 zdewastowany przez Rosjan.<\/p>\n\n\n\n

Poszukiwanie skarb\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0141upienie skarb\u00f3w klasztornych rozpocz\u0105\u0142 kr\u00f3l pruski, kt\u00f3ry w 1810 r. skasowa\u0142 zakon cysters\u00f3w i przyw\u0142aszczy\u0142 sobie jego dobra. Zniszczono wtedy sporo zabytk\u00f3w, przepad\u0142y zasoby cysterskiej biblioteki.<\/p>\n\n\n\n

Rosjanie w 1945 r pl\u0105drowali klasztor w poszukiwaniu skarb\u00f3w. Zniszczono wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142a i krypty. Trumny Piast\u00f3w \u015bl\u0105skich zosta\u0142y zrabowane – jab\u0142ka, ber\u0142a, miecze, a mumie porozrzucane po posadzce. Jednak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 zabytk\u00f3w, jak np. wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 obraz\u00f3w \u015bl\u0105skiego Rembrandta (Michaela Willmanna) uda\u0142o si\u0119 wywie\u017a\u0107 do Warszawy i Wroc\u0142awia, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 do dzi\u015b. Od 1950 w pomieszczeniach klasztornych sk\u0142adowano ksi\u0105\u017cki i zbiory muzealne. Zabezpieczono w\u00f3wczas pozosta\u0142o\u015bci najcenniejszych malowide\u0142, a tak\u017ce klasztor, pa\u0142ac opat\u00f3w i ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jakuba. W latach 80. XX wieku klasztor sta\u0142 si\u0119 miejscem poszukiwania skarb\u00f3w przez s\u0142u\u017cby specjalne PRL, kt\u00f3re trzykrotnie pr\u00f3bowa\u0142y znale\u017a\u0107 tu s\u0142ynne z\u0142oto Wroc\u0142awia, czyli depozyty sejf\u00f3w Festung Breslau z 1945 r.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Pieta z Lubi\u0105\u017ca z XIV w. obecnie w Muzeum Narodowym w Warszawie, by Ludwig Schneider\/ Wikimedia. – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Krajobraz ze \u015bwi\u0119tym Janem, obraz Michaela Willmanna, obecnie w Muzeum Narodowym w Warszawie<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Michael <\/u><\/em><\/strong>Willmann<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Michael Willmann  by\u0142 niemieckim malarzem epoki baroku, zwanym \u201e\u015bl\u0105skim Rembrandtem\u201d. W 1660 r. na zaproszenie opata klasztoru cysters\u00f3w osiedli\u0142 si\u0119 w Lubi\u0105\u017cu, gdzie otworzy\u0142 pracowni\u0119 malarsk\u0105 i przebywa\u0142 ju\u017c do ko\u0144ca \u017cycia. Mumia Willmanna znajduj\u0105 si\u0119 w krypcie opat\u00f3w ko\u015bcio\u0142a w Lubi\u0105\u017cu. W zbiorach Muzeum Narodowego we Wroc\u0142awiu oraz Muzeum Narodowym w Warszawie znajduje si\u0119 pi\u0119\u0107dziesi\u0105t dzie\u0142 Michaela Willmanna.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ostatnia wieczerza, Michael Willmann, ob. w Muzeum Narodowym we Wroc\u0142awiu, by Qkiel – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na terenie klasztoru dzia\u0142a Karczma Cysterska. Oferowane s\u0105 tu smaczne pierogi, a szczeg\u00f3lnie warty polecenia jest „p\u00f3\u0142misek mnicha” z miksem pierog\u00f3w. Poza tym warto spr\u00f3bowa\u0107 ryb, szczeg\u00f3lnie pstr\u0105ga.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Zwiedzanie klasztoru w grupach:
    • od 1 kwietnia do 30 wrze\u015bnia w godzinach: 9:00-18:00<\/li><\/ul>
      • od 1 pa\u017adziernika do 31 marca w godzinach: 10:00-15:00<\/li><\/ul><\/li>
      • Karczma Cysterska, Plac Klasztorny 1, Lubi\u0105\u017c<\/li><\/ul>\n\n\n\n

        <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Lubi\u0105\u017c – najwi\u0119ksze na \u015bwiecie opactwo cysterskie Wybrali\u015bmy si\u0119 do Lubi\u0105\u017ca le\u017c\u0105cego w zakolu Odry. Znajduj\u0105ce si\u0119 tutaj opactwo cysters\u00f3w jest jednym z najwi\u0119kszych zabytk\u00f3w tej klasy w Europie i jednocze\u015bnie najwi\u0119kszym opactwem cysterskim na \u015bwiecie. Opactwo to nazywane jest arcydzie\u0142em \u015bl\u0105skiego baroku. Powierzchnia dach\u00f3w zajmuje ok. 2,5 ha, a d\u0142ugo\u015b\u0107 fasady wynosi 223 metry…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4380,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[58,4],"tags":[125,45],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4374"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4374"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4421,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4374\/revisions\/4421"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}