{"id":5509,"date":"2022-01-26T07:29:39","date_gmt":"2022-01-26T07:29:39","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=5509"},"modified":"2022-09-17T10:34:43","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:43","slug":"z-wizyta-w-zamosciu-prywatnym-miescie-jana-zamojskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=5509","title":{"rendered":"Z wizyt\u0105 w Zamo\u015bciu \u2013 prywatnym mie\u015bcie Jana Zamojskiego"},"content":{"rendered":"\n

Per\u0142a renesansu z listy \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mapa regionu zamojskiego i Roztocza<\/td>https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Mapal5<\/a>
https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Mapal2<\/a><\/td><\/tr>
Mapa szlak\u00f3w turystyki kulinarnej<\/td>https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Trasy&miasto=zamosc<\/a>
https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Trasa453<\/a><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zamo\u015b\u0107 le\u017cy na historycznej Rusi Czerwonej, w dawnej ziemi che\u0142mskiej stanowi\u0105cej od XIV wieku cz\u0119\u015b\u0107 Kr\u00f3lestwa Polskiego (wojew\u00f3dztwo ruskie). Zamo\u015b\u0107 powsta\u0142 w 1580 roku na \u201esurowym korzeniu\u201d na mocy przywileju lokacyjnego wystawionego przez kanclerza i hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego herbu Jelita. W 1589 r. miasto zosta\u0142o stolic\u0105 za\u0142o\u017conej przez niego Ordynacji Zamojskiej. W 1772 Zamo\u015b\u0107 zaj\u0119li Austriacy. W 1809 r. Zamo\u015b\u0107 przy\u0142\u0105czono do Ksi\u0119stwa Warszawskiego, a po kongresie wiede\u0144skim do Kr\u00f3lestwa Polskiego, uzale\u017cnionego od Rosji. W 1821 r. rz\u0105d \u00f3wczesnego kr\u00f3lestwa odkupi\u0142 miasto i zmodernizowa\u0142 zamojsk\u0105 twierdz\u0119. Zamo\u015b\u0107 wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 w trakcie inwazji rosyjskiej 1920 roku – w trzydniowej bitwie w sierpniu 1920 r. wojska polskie i ukrai\u0144skie powstrzyma\u0142y wszystkie ataki bolszewik\u00f3w. \u0141\u0105czny czas przynale\u017cno\u015bci ziemi zamojskiej do Polski wynosi 537 lat.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jan Zamojski<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Herb Jelita by Tadeusz Gajl. CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Zamo\u015b\u0107 – prywatne miasto Jana Zamoyskiego<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Miasto w 1589 r. zaplanowano i zbudowano zgodnie z renesansowymi za\u0142o\u017ceniami miasta idealnego, a jego projekt opracowa\u0142 w\u0142oski architekt Bernardo Morando. G\u0142\u00f3wne osie tego uk\u0142adu to jedne z najruchliwszych ulic zamojskiej Star\u00f3wki: ulica Grodzka na linii wsch\u00f3d-zach\u00f3d („kr\u0119gos\u0142up” miasta), biegn\u0105ca przez Rynek Wielki („serce”) w kierunku dawnego pa\u0142acu („g\u0142owy” miasta), oraz ulice Solna i B. Moranda na linii p\u00f3\u0142noc-po\u0142udnie (jego „ramiona”), na kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 trzy rynki, a poza g\u0142\u00f3wnym Rynkiem Wielkim s\u0105 to: Rynek Solny (na p\u00f3\u0142noc) o nieregularnych bokach, oraz Rynek Wodny (na po\u0142udnie od Rynku Wielkiego), b\u0119d\u0105ce „organami wewn\u0119trznymi” miasta. Bastiony to z kolei jego „r\u0119ce” i „nogi” s\u0142u\u017c\u0105ce do obrony.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamo\u015b\u0107 na sztychu z dzie\u0142a Georga Brauna i Franza Hogenberga z 1617<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

XVII wiek by\u0142 okresem najwi\u0119kszego i najszybszego rozwoju Zamo\u015bcia. Osiedla\u0142a si\u0119 tu nie tylko ludno\u015b\u0107 polska, ale r\u00f3wnie\u017c Ormianie, \u017bydzi, Grecy. Wyrazem tej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci by\u0142a budowa i obecno\u015b\u0107 w mie\u015bcie \u015bwi\u0105ty\u0144 wyznania rzymskokatolickiego, greckokatolickiego, ormia\u0144skiego, prawos\u0142awnego oraz \u017cydowskiego. W 1992 r. zamojskie Stare Miasto zosta\u0142o wpisane na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamo\u015b\u0107 z lotu ptaka by Robert.danieluk – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Symbolem miasta jest przepi\u0119kny renesansowy ratusz z wachlarzowymi schodami i 52-metrow\u0105 wie\u017c\u0105, od p\u00f3\u0142nocy po\u0142\u0105czony z ni\u017csz\u0105, dobudowan\u0105 w XIX w. oficyn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz na Rynku Wielkim. Po prawej stronie kamienice ormia\u0144skie by Maciej Ukleja, Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Niezapomniane wra\u017cenie robi\u0105 te\u017c zabytkowe kamienice z podcieniami przy Rynku Wielkim, w tym zesp\u00f3\u0142 kamienic ormia\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Po\u0142udniowa pierzeja Rynku Wielkiego w Zamo\u015bciu by Mceurytos – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zesp\u00f3\u0142 kamienic ormia\u0144skich, fot. Ewa Prusicka, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kamienica przy ul. Ormia\u0144skiej, fot. Gra\u017cyna Michalska, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Rynek Wielki, fot. MaKa, praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Rynek Wielki by MaKa, Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Twierdza zamojska<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Miasto by\u0142o otoczono murami i bastionami tworz\u0105c pot\u0119\u017cn\u0105 twierdz\u0119, kt\u00f3ra obroni\u0142a si\u0119 przed najazdem Kozak\u00f3w pod dow\u00f3dztwem Bohdana Chmielnickiego w 1648 r. oraz podczas potopu w 1656 r. przez wojska szwedzkie. Dopiero podczas wielkiej wojny p\u00f3\u0142nocnej Zamo\u015b\u0107 zosta\u0142 zaj\u0119ty przez wojska szwedzkie i saskie. Zmodernizowana Twierdza Zamo\u015b\u0107 odegra\u0142a du\u017c\u0105 rol\u0119 w trakcie powstania listopadowego i skapitulowa\u0142a jako ostatni polski punkt oporu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Twierdza Zamo\u015b\u0107 z Bram\u0105 Szczebrzesk\u0105 i murem kurtynowym, fot. Ewa Prusicka, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Twierdza Zamo\u015b\u0107, Stara Brama Lwowska i fragment Nadsza\u0144ca na Bastionie VII, fot. Ewa Prusicka, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Twierdza Zamo\u015b\u0107, Bastion II, fot. Ewa Prusicka, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Twierdza Zamo\u015b\u0107, Stara Brama Lubelska, fot. Ewa Prusicka, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Twierdza Zamo\u015b\u0107, Rotunda (d. dzia\u0142obitnia), fot. Gra\u017cyna Michalska, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Muzeum Fortyfikacji i Broni \u201eArsena\u0142\u201d by Andrzej Otr\u0119bski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Akademia Zamojska<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Akademia Zamojska by\u0142a jedn\u0105 w pierwszych polskich uczelni – powsta\u0142a w 1594 r. (obecnie liceum i szko\u0142a wy\u017csza). W Akademii Zamojskiej wyk\u0142ada\u0142 m.in. Stanis\u0142aw Staszic). Dla Austriak\u00f3w, kt\u00f3rzy zaj\u0119li miasto w wyniku I rozbioru (1772) wzrost poziomu kszta\u0142cenia by\u0142 jednym z argument\u00f3w za likwidacj\u0105 uczelni, co nast\u0105pi\u0142o w roku 1784 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dawna Akademia Zamojska by MaKa~commonswiki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Zamoyskich<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Zamoyskich by\u0142 pierwszym budynkiem w mie\u015bcie, kt\u00f3rego budow\u0119 rozpocz\u0119to ju\u017c w 1579 r. Zosta\u0142 on siedzib\u0105 ordynacji Zamoyskich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Zamoyskich, pomnik Jana Zamoyskiego, fot. Ewa Prusicka, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Katedra w Zamo\u015bciu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Katedra pw. Zmartwychwstania Pa\u0144skiego powsta\u0142a na prze\u0142omie XVI\/XVII w. Jest jedn\u0105 z najwspanialszych \u015bwi\u0105ty\u0144 renesansowych, zaprojektowana przez w\u0142oskiego architekta Bernardo Morando. By\u0142a wotum dzi\u0119kczynnym hetmana za jego liczne zwyci\u0119stwa i wiod\u0105cym o\u015brodkiem \u017cycia religijnego Ordynacji Zamojskiej, miejscem \u201ekoronacji\u201d ordynat\u00f3w, mauzoleum rodowym Zamoyskich. Warto wej\u015b\u0107 na wolno stoj\u0105c\u0105 dzwonnic\u0119, pe\u0142ni\u0105c\u0105 obecnie tak\u017ce funkcj\u0119 wie\u017cy widokowej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamojska katedra by Andrzej Otr\u0119bski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Katedra i dzwonnica, fot. Ewa Prusicka, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze katedry by Pudelek (Marcin Szala), Licencja: CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Nawa g\u0142\u00f3wna by I, MaKa~commonswiki, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Synod zamojski<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1720 r. w ko\u015bciele \u015bw. Miko\u0142aja w Zamo\u015bciu odby\u0142 si\u0119 Synod zamojski, podczas kt\u00f3rego przypiecz\u0119towano zjednoczenie ko\u015bcio\u0142a katolickiego z cerkwi\u0105 unick\u0105 (greckokatolick\u0105). Renesansowo-barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Miko\u0142aja z XVII w. to dawna cerkiew grecka, p\u00f3\u017aniej greckokatolicka (unicka) i prawos\u0142awna.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja, dawna cerkiew by MaKa~commonswiki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 2.5<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Zwiastowania NMP<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 franciszkan\u00f3w pw. Zwiastowania NMP jest najwi\u0119kszym ko\u015bcio\u0142em na Starym Mie\u015bcie w Zamo\u015bciu, pochodzi z po\u0142. XVII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Zwiastowania NMP by Roweromaniak, praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Katarzyny<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 klasztorny \u015bw. Katarzyny pochodzi z II po\u0142. XVII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Katarzyny by MaKa~commonswiki – Praca w\u0142asna, CC BY 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 klasztorny reformat\u00f3w \u015bw. Katarzyny by: MaKa, Licencja: CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor si\u00f3str Klarysek<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 poklasztorny klarysek pochodzi z koniec XVII w. Najciekawszym obiektem jest barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142. Obecnie mie\u015bci si\u0119 tutaj siedziba szko\u0142y muzycznej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor ss. Klarysek by MaKa~commonswiki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Synagoga, mykwa i jatki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ludno\u015b\u0107 \u017cydowska zajmowa\u0142a p\u00f3\u0142nocno-wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Zamo\u015bcia. Znajdziemy tutaj p\u00f3\u017anorenesansowa synagog\u0119 z I po\u0142. XVII w., dom kahalny, mykw\u0119, jatki i dom rabina.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Synagoga by MaKa~commonswiki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Mykwa by MaKa~commonswiki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Dom rabina by MaKa~commonswiki – Praca w\u0142asna, CC BY 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ordynacja Zamojska<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ordynacja Zamojska jest jedn\u0105 z pierwszych ordynacji magnackich w Rzeczypospolitej, za\u0142o\u017cona przez Jana Zamoyskiego, a zatwierdzona ustaw\u0105 sejmow\u0105 z dnia 8 lipca 1589, zosta\u0142a zlikwidowana po II wojnie \u015bwiatowej w ramach reformy rolnej. Ordynacja to niepodzielny maj\u0105tek, dziedziczony przez najstarszego potomka z rodu. Powstawa\u0142a poprzez wy\u0142\u0105czenie okre\u015blonego obszaru ziemskiego spod og\u00f3lnych przepis\u00f3w prawa i nadanie mu specjalnego statutu zatwierdzanego przez sejm. Zgodnie ze statutem dzielenie maj\u0105tku oraz dziedziczenie go przez kobiety by\u0142o zakazane. Sejm nak\u0142ada\u0142 na ordynacj\u0119 obowi\u0105zek utrzymywania w pogotowiu sta\u0142ej (proporcjonalnie do maj\u0105tku) si\u0142y zbrojnej, gotowej do obrony kraju.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zasi\u0119g Ordynacji Zamojskiej na pocz\u0105tku XVII wieku by MaKa~commonswiki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na smaczn\u0105 regionaln\u0105 kuchni\u0119 wybrali\u015bmy si\u0119 do restauracji \u201eWiem co zjem\u201d. Restauracja promuje kuchni\u0119 wege. Mo\u017cemy spr\u00f3bowa\u0107 nietypowe, lekkie potrawy, jak np. bowla budda, zupa pietruszkowo-gruszkowa. Poza potrawami wege, mamy tak\u017ce tradycyjne posi\u0142ki mi\u0119sne.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Restauracja Wiem co zjem, Ormia\u0144ska 12 (wej\u015bcie od ul. Bazyli\u0144skiej), Zamo\u015b\u0107<\/li><\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Per\u0142a renesansu z listy \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO Mapa regionu zamojskiego i Roztocza https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Mapal5https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Mapal2 Mapa szlak\u00f3w turystyki kulinarnej https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Trasy&miasto=zamosc https:\/\/smakipolski.pl\/www\/mapa\/#Trasa453 Szczypta historii Zamo\u015b\u0107 le\u017cy na historycznej Rusi Czerwonej, w dawnej ziemi che\u0142mskiej stanowi\u0105cej od XIV wieku cz\u0119\u015b\u0107 Kr\u00f3lestwa Polskiego (wojew\u00f3dztwo ruskie). Zamo\u015b\u0107 powsta\u0142 w 1580 roku na \u201esurowym korzeniu\u201d na mocy przywileju lokacyjnego wystawionego przez kanclerza…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5514,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[63,4],"tags":[174,216,50,71],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5509"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5509"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5509\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5545,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5509\/revisions\/5545"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5509"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5509"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5509"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}