{"id":6034,"date":"2022-02-21T12:06:06","date_gmt":"2022-02-21T12:06:06","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=6034"},"modified":"2022-09-17T10:34:43","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:43","slug":"turek-dawne-miasto-tkaczy-i-wegla-brunatnego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=6034","title":{"rendered":"Turek \u2013 dawne miasto tkaczy i w\u0119gla brunatnego"},"content":{"rendered":"\n
\n
Mapa regionu koni\u0144skiego<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Wycieczka z Turku do Wyszyny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wybrali\u015bmy si\u0119 do Turku, kt\u00f3re by\u0142o kiedy\u015b silnym zag\u0142\u0119biem tkactwa, a w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych w\u0119gla brunatnego. Czasy te jednak min\u0119\u0142y\u2026<\/p>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Turek nale\u017ca\u0142 pocz\u0105tkowo do ksi\u0119stwa \u0142\u0119czyckiego. Od drugiej po\u0142owy XIII wieku a\u017c do rozbior\u00f3w Rzeczypospolitej Turek znajdowa\u0142 si\u0119 w ksi\u0119stwie, a nast\u0119pnie w wojew\u00f3dztwie sieradzkim. W wyniku II rozbioru Polski (1793 r.) Turek znalaz\u0142 si\u0119 w zaborze pruskim (Prusy Po\u0142udniowe). Po kongresie wiede\u0144skim (1815 r.) Turek znalaz\u0142 si\u0119 w Kr\u00f3lestwie Polskim (zab\u00f3r rosyjski). W czasie II wojny \u015bwiatowej Turek w\u0142\u0105czono do Kraju Warty, z miasta wysiedlono wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w do Generalnego Gubernatorstwa, a w zamian sprowadzono Niemc\u00f3w w ramach akcji kolonizacyjnej Heim ins Reich<\/em>. Region Turku przynale\u017cy do Polski \u0142\u0105cznie 931 lat.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa w Turku<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119kszym zabytkiem Turku jest ko\u015bci\u00f3\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa. \u015awi\u0105tynia zosta\u0142a wybudowana w latach 1904\u20131913, na miejscu wcze\u015bniejszej gotyckiej budowli, wed\u0142ug projektu warszawskich architekt\u00f3w Konstantego i Jaros\u0142awa Wojciechowskich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa w Turku by I, Piom, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Turek, ko\u015bci\u00f3\u0142 par. pw. NSPJ, widok od pn. wsch., fot. Tomasz \u0141uczak, NID, CC BY-SA-NC 3.0 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Turek, ko\u015bci\u00f3\u0142 par. pw. NSPJ, widok od pn. wsch., fot. Tomasz \u0141uczak, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Fronton ko\u015bcio\u0142a<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wystr\u00f3j wn\u0119trza zosta\u0142 wykonany przez malarza J\u00f3zefa Mehoffera w latach 1933\u20131939. Obejmuje ono: polichromi\u0119, stacje drogi krzy\u017cowej, witra\u017ce w prezbiterium i bocznych kaplicach oraz stalle.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
O\u0142tarz i wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a by Marcin Derucki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Boczny o\u0142tarz<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Nawa g\u0142\u00f3wna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Boczny o\u0142tarz i witrarze<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

J\u00f3zef Mehoffer<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

J\u00f3zef Mehoffer to polski malarz, jeden z najbardziej wyrazistych przedstawicieli M\u0142odej Polski. J\u00f3zef Mehoffer by\u0142 uczniem Jana Matejki. Studiowa\u0142 w Krakowskiej Szkole Sztuk Pi\u0119knych, (od 1905 r. profesor tej uczelni, a p\u00f3\u017aniej rektor), oraz na uczelniach wiede\u0144skich oraz paryskich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Portret J\u00f3zefa Mehoffera by Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski, 1898<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
J\u00f3zef Mehoffer na \u0142aweczce w Turku na przeciw ko\u015bcio\u0142a by CudPotw\u00f3rca – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ratusz w Turku<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017anoklasycystyczny ratusz wybudowano w 1872 r. Posiada on wie\u017c\u0119 zegarow\u0105. Od 1978 w ratuszu mie\u015bci si\u0119 Muzeum Miasta Turku im. J\u00f3zefa Mehoffera.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stary Ratusz, obecnie Muzeum Miasta Turku im. J\u00f3zefa Mehoffera by A.Fiedler – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Tkacze w Turku i okolicach<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1815 r. region Turku przeszed\u0142 pod panowanie rosyjskie w ramach powo\u0142anego po kongresie wiede\u0144skim Kr\u00f3lestwa Polskiego. Dzi\u0119ki polityce gospodarczej w\u0142adz w latach 20. i 30. XIX w. nast\u0105pi\u0142 gwa\u0142towny rozkwit manufakturowego przemys\u0142u tkackiego. Jest to okres kolejnej fali imigracji tkaczy ze \u015al\u0105ska i zachodniej Wielkopolski, tym razem o pod\u0142o\u017cu \u015bci\u015ble ekonomicznym, zwi\u0105zanym z polityk\u0105 gospodarcz\u0105 kr\u00f3lestwa pruskiego. Rozw\u00f3j \u0142\u00f3dzkiego przemys\u0142u tkackiego doprowadzi\u0142 w latach 80. XX w. do za\u0142amania si\u0119, a p\u00f3\u017aniej ca\u0142kowitego upadku tkactwa w Turku i masowej emigracji tkaczy do \u0141odzi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Domy tkaczy w Turku by A. Fiedler – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Nap\u0142yw do Turku tkaczy z Czech i Saksonii spowodowa\u0142 potrzeb\u0119 wybudowania ko\u015bcio\u0142a ewangelickiego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wzniesiono w 1849 r. wed\u0142ug projektu Henryka Marconiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Ewangelicki by A.Fiedler – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Elektrownia Adam\u00f3w<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Turek by\u0142 drugim co do wielko\u015bci o\u015brodkiem przemys\u0142owym Koni\u0144skiego Zag\u0142\u0119bia W\u0119gla Brunatnego. Obecno\u015b\u0107 z\u0142\u00f3\u017c w\u0119gla brunatnego w pobli\u017cu miasta zadecydowa\u0142a o powstaniu Kopalni W\u0119gla Brunatnego \u201eAdam\u00f3w\u201d oraz Elektrowni \u201eAdam\u00f3w\u201d, kt\u00f3ra w latach dzia\u0142ania dostarcza\u0142a ok. 2% wytwarzanej w Polsce energii elektrycznej oraz energi\u0119 ciepln\u0105 dla cz\u0119\u015bci miasta. Elektrownia zako\u0144czy\u0142a swoje funkcjonowanie z dniem 1 stycznia 2018 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Elektrownia \u201eAdam\u00f3w\u201d by Jakub \u0141uczak – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Chylin \u2013 najpi\u0119kniejszy (i najbrzydszy) pa\u0142ac w regionie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Klasycystyczny pa\u0142ac Pu\u0142askich w Chylinie wybudowano w XIX w. Pa\u0142ac jest otoczony parkiem krajobrazowym ze stawami, a od p\u00f3\u0142nocy s\u0105siaduje z folwarkiem. Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje czterokolumnowy portyk wzniesiony w wielkim porz\u0105dku jo\u0144skim, zwie\u0144czony tr\u00f3jk\u0105tnym nacz\u00f3\u0142kiem ozdobionym kartuszem z herbem Pu\u0142askich \u2013 \u015alepowron. Pi\u0119kny pa\u0142ac jest obecnie w r\u0119kach prywatnych i jest niezmiernie zdewastowany.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Chylin, zesp\u00f3\u0142 pa\u0142acowy, pa\u0142ac, elewacja wschodnia, fot. Tomasz \u0141uczak, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W\u0142adys\u0142aw\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dawne miasto szlacheckie lokowane by\u0142o na prawie miejskim w 1727 roku przez Jana W\u0142adys\u0142awa Kretkowskiego, wojewod\u0119 che\u0142mi\u0144skiego. Od 1728 roku W\u0142adys\u0142aw\u00f3w by\u0142 w posiadaniu rodu Gurowskich. Podstaw\u0105 rozwoju W\u0142adys\u0142awowa by\u0142o tkactwo, w XVIII w. osiedlali si\u0119 tutaj tkacze z Czech i Saksonii. W 1870 roku W\u0142adys\u0142aw\u00f3w straci\u0142 prawa miejskie w wyniku retorsji rosyjskich po powstaniu styczniowym.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017anogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a zosta\u0142 zbudowany w ko\u0144cu XV w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
W\u0142adys\u0142aw\u00f3w (Russocice), ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Micha\u0142a, widok od pd., fot. Tomasz \u0141uczak. NID, CC BY-SA-NC 3.0 <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Micha\u0142a<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Micha\u0142a, dzwonnica<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

We W\u0142adys\u0142awowie w XIX w. zbudowano dla tkaczy z zachodniej Europy zb\u00f3r protestancki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
W\u0142adys\u0142aw\u00f3w, ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki, obecnie Dom Kultury, fot. Tomasz \u0141uczak. NID, CC BY-SA-NC 3.0 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wyszyna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Wyszynie istnia\u0142 ju\u017c w 1450 r. drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142. W\u0142a\u015bciciele Wyszyny – Grodzieccy przeszli w XVI wieku na protestantyzm i ko\u015bci\u00f3\u0142 przebudowano na zb\u00f3r. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wraz zamkiem zosta\u0142 zniszczony przez Rosjan podczas konfederacji barskiej w 1768 r. Z walk ocala\u0142 jedynie cudowny obraz Matki Bo\u017cej z Dzieci\u0105tkiem.<\/p>\n\n\n\n

Nowy w\u0142a\u015bciciel Wyszyny – Rafa\u0142 Gurowski, kasztelan przem\u0119cki, ufundowa\u0142 w 1728 r. obecny ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Narodzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny. Zbudowany on zosta\u0142 na planie regularnego szesnastoboku, zbli\u017conego do ko\u0142a o \u015brednicy 15,8 m. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przykrywa oryginalnej konstrukcji kopulasty dach w formie dw\u00f3ch dzwon\u00f3w na\u0142o\u017conych na siebie, z sygnaturk\u0105 ulokowan\u0105 na szczycie. Ca\u0142kowita wysoko\u015b\u0107 budowli wynosi ponad 20 m. Wn\u0119trze posiada wystr\u00f3j rokokowy z drugiej po\u0142owy XVIII wieku. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje Obraz Bogarodzicy Czuwaj\u0105cej nad Dzieci\u0105tkiem z XVII wieku. Obok ko\u015bcio\u0142a stoi p\u00f3\u017anobarokowa murowana dzwonnica, zbudowana na planie tr\u00f3jk\u0105ta, pochodz\u0105ca z ko\u0144ca XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w Wyszynie, fot. Teresa Palacz. NID, CC BY-SA-NC 3.0 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 w Wyszynie<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Bogarodzica Czuwaj\u0105ca nad Dzieci\u0105tkiem w Wyszynie<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W pobli\u017cu ko\u015bcio\u0142a, nad rozlewiskami rzeki Topiec, wznosz\u0105 si\u0119 ruiny renesansowego zamku. Zbudowany zosta\u0142 oko\u0142o 1556 przez Grodzieckich herbu Dryja. W po\u0142owie XVII wieku zamek przeszed\u0142 w posiadanie rodziny Gurowskich, kt\u00f3rzy mieszkali na zamku do 1781. W czasie konfederacji barskiej, kiedy w zamku bronili si\u0119 konfederaci, wojska rosyjskie wysadzi\u0142y w powietrze p\u00f3\u0142nocno-wschodnie skrzyd\u0142o zamku wraz z archiwum Gurowskich. W XIX wieku zamek popad\u0142 w ruin\u0119.<\/a><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pozosta\u0142o\u015bci zamku by Jerzy Strzelecki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wyszyna, zamek, fot. Beata Marz\u0119ta, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Restauracja Staromiejska w Turku mie\u015bci si\u0119 w piwnicy budynku znajduj\u0105cego si\u0119 przy Rynku. Serwowane s\u0105 tam dania kuchni polskiej i \u015br\u00f3dziemnomorskiej. Warto spr\u00f3bowa\u0107 zupy: krem z dyni, cebulowa, ziemniaczano \u2013 porowa, krem z pomidor\u00f3w oraz pyszne dania g\u0142\u00f3wne \u2013 np. kaszotto i desery.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

  • Restauracja Staromiejska, Plac Wojska Polskiego 8, Turek<\/li><\/ul>\n\n\n\n
    \n\n\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Wycieczka z Turku do Wyszyny Wybrali\u015bmy si\u0119 do Turku, kt\u00f3re by\u0142o kiedy\u015b silnym zag\u0142\u0119biem tkactwa, a w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych w\u0119gla brunatnego. Czasy te jednak min\u0119\u0142y\u2026 Szczypta historii Turek nale\u017ca\u0142 pocz\u0105tkowo do ksi\u0119stwa \u0142\u0119czyckiego. Od drugiej po\u0142owy XIII wieku a\u017c do rozbior\u00f3w Rzeczypospolitej Turek znajdowa\u0142 si\u0119 w ksi\u0119stwie, a nast\u0119pnie w wojew\u00f3dztwie sieradzkim. W wyniku II…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6039,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[82,4],"tags":[140,138,50,71,12],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6034"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6034"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6034\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6134,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6034\/revisions\/6134"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6039"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6034"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6034"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6034"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}