{"id":6076,"date":"2022-02-21T22:05:06","date_gmt":"2022-02-21T22:05:06","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=6076"},"modified":"2022-09-17T10:34:42","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:42","slug":"w-krolewskim-kole-i-w-okolicach-kola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=6076","title":{"rendered":"W kr\u00f3lewskim Kole i w okolicach Ko\u0142a"},"content":{"rendered":"\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Miasto zosta\u0142o lokowane w 1362 r. na prawie magdeburskim na wyspie rzecznej na podstawie przywileju Kazimierza Wielkiego. By\u0142o w\u0142asno\u015bci\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105. Ze wzgl\u0119du na swe po\u0142o\u017cenie miasto nie posiada\u0142o mur\u00f3w, tylko przy wlotach g\u0142\u00f3wnych dr\u00f3g sta\u0142y dwie bramy: Kaliska i Toru\u0144ska. Obok miasta wzniesiony zosta\u0142 zamek ceglany na kamiennym fundamencie. W czasach Kazimierza Jagiello\u0144czyka odbywa\u0142y si\u0119 tu zwo\u0142ywane przez kr\u00f3la zjazdy polskiej szlachty. W po\u0142owie XVII wieku miasto zacz\u0119\u0142o podupada\u0107. Powa\u017cnych zniszcze\u0144 dozna\u0142o podczas potopu szwedzkiego w 1655 r.<\/p>\n\n\n\n

Po II rozbiorze Polski (1793) Ko\u0142o znalaz\u0142o si\u0119 w Kr\u00f3lestwie Prus (Prusy Po\u0142udniowe). W 1815 r. Ko\u0142o znalaz\u0142o si\u0119 w Kr\u00f3lestwie Polskim pod panowaniem rosyjskim. Wyra\u017any rozw\u00f3j gospodarczy nast\u0105pi\u0142 w 1 po\u0142. XIX w., kiedy powsta\u0142 kalisko-mazowiecki okr\u0119g przemys\u0142owy. W 1842 J\u00f3zef Freudenreich za\u0142o\u017cy\u0142 pierwsz\u0105 fabryk\u0119 fajansu i majoliki, w 1876 w mie\u015bcie dzia\u0142a\u0142y ju\u017c cztery fabryki ceramiczne. W czasie II wojny \u015bwiatowej Ko\u0142o zosta\u0142o wcielone do Rzeszy Niemieckiej, do Kraju Warty. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 terror wobec miejscowych Polak\u00f3w oraz eksterminacja kolskich \u017byd\u00f3w. Z miasta wysiedlono wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w do Generalnego Gubernatorstwa, a w zamian sprowadzono Niemc\u00f3w w ramach akcji kolonizacyjnej Heim ins Reich. Do ko\u0144ca 1941 r. wszyscy kolscy \u017bydzi zostali rozstrzelani w mie\u015bcie, albo zg\u0142adzeni w pobliskim miejscu zag\u0142ady w Che\u0142mnie nad Nerem. Region Ko\u0142a przynale\u017cy do Polski \u0142\u0105cznie 931 lat.<\/p>\n\n\n\n

Zamek w Kole<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zamek zosta\u0142 wybudowany w ostatnich latach panowania kr\u00f3la Kazimierza Wielkiego (przed 1362 rokiem) i sta\u0142 si\u0119 siedzib\u0105 starost\u00f3w kolskich. W zamku od XV w. odbywa\u0142y si\u0119 w nim zjazdy wielkopolskiej szlachty. Warownia podupad\u0142a ju\u017c w XVI wieku. Do naszych czas\u00f3w dotrwa\u0142y jedynie ruiny budowli \u2013 fragmenty zewn\u0119trznych mur\u00f3w, fundamenty wie\u017cy bramnej i dolna cz\u0119\u015b\u0107 drugiej wie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamek w Kole by Fotogwal – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zamek w Kole by Maciejw – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zamek w Kole <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 farny Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego w Kole<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 gotycki wybudowano w XIII wieku. Zachowany do naszych czas\u00f3w pochodzi z pocz\u0105tk\u00f3w XV wieku. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 polichromi\u0105 oraz cennymi dzie\u0142ami sztuki. Wewn\u0105trz na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105: oryginalna gotycka ambona, p\u00f3\u017anorenesansowe sakramentarium z piaskowca oraz gotycka p\u0142yta nagrobna Jana z Garbowa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca by Kolanin – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca, wn\u0119trze by Kolanin – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ambona by Jolanta Dyr – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Nawiedzenia NMP i klasztor bernardyn\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kompleks klasztorny wybudowan0 w drugiej po\u0142owie XV wieku. P\u00f3\u017anobarokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 powsta\u0142 w latach 1773\u20131782. Charakteryzuje go bogate rokokowe wyposa\u017cenie wn\u0119trza, m.in.: siedem o\u0142tarzy architektonicznych, cztery konfesjona\u0142y, ambona, stalle zakonne. Od XV wieku ko\u015bcio\u0142em i klasztorem opiekuj\u0105 si\u0119 ojcowie bernardyni.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Nawiedzenia NMP by Kolanin – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Nawiedzenia NMP i klasztor<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny, ambona by Kolanin – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u0142atka w drzwiach ko\u015bcio\u0142a<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ratusz miejski<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ratusz zosta\u0142 wzniesiony w I po\u0142owie XVI wieku, pierwotnie w stylu gotyckim. Budynek by\u0142 gruntownie przebudowany w latach 1835\u20131837przez polskiego architekta w\u0142oskiego pochodzenia \u2013 Henryka Marconiego. Budynek jest obecnie siedzib\u0105 w\u0142adz miasta.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz w Kole<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicko-augsburski<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Budow\u0119 neogotyckiej ewangelickiej \u015bwi\u0105tyni pod wezwaniem Opatrzno\u015bci Bo\u017cej zako\u0144czono w 1883 r. W 2001 r. mia\u0142a miejsce rekonsekracja \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki by Kolanin – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Narodzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny w Che\u0142mnie nad Nerem<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 wzniesiony w stylu neogotyckim w 1875 roku. Budowla zosta\u0142a zaprojektowana przez in\u017cyniera powiatowego Ignacego Mi\u0142ob\u0119dzkiego, ojca Tadeusza Mi\u0142ob\u0119dzkiego, profesora chemii, kt\u00f3ry w latach 1920\u20131921 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 rektora SGGW w Warszawie. W o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym s\u0105 umieszczone: obraz Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej a tak\u017ce rze\u017aby \u015awi\u0119tych Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

W czasie II wojny \u015bwiatowej w s\u0105siednim pa\u0142acu, a w latach 1944\u20131945 tak\u017ce w \u015bwi\u0105tyni zwo\u017cona ludno\u015b\u0107 \u017cydowska by\u0142a ograbiana z baga\u017cy i odzie\u017cy, nast\u0119pnie by\u0142a \u0142adowana do samochod\u00f3w \u2013 kom\u00f3r gazowych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Narodzenia NMP w Che\u0142mnie nad Nerem<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Niemiecki ob\u00f3z \u015bmierci w Che\u0142mnie nad Nerem (Kulmhof)<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

O\u015brodek zag\u0142ady za\u0142o\u017cony przez Niemc\u00f3w we wsi Che\u0142mno nad Nerem funkcjonowa\u0142 od jesieni 1941 roku do 1944 roku. By\u0142o to g\u0142\u00f3wne miejsce masowej zag\u0142ady ludno\u015bci \u017cydowskiej z Kraju Warty oraz wi\u0119\u017ani\u00f3w \u0142\u00f3dzkiego getta. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi mordowano ju\u017c w ci\u0119\u017car\u00f3wkach gazami spalinowymi. Stosowano specjalnie przebudowane pojazdy do wn\u0119trza kt\u00f3rych skierowane by\u0142y rury wydechowe. Mniejsze grupy wi\u0119\u017ani\u00f3w by\u0142y tak\u017ce rozstrzeliwane. Liczb\u0119 ofiar szacuje si\u0119 na 150\u2013250 tys. ludzi. Na polanie w lesie rzuchowskim, na terenie z masowymi grobami i miejscem po krematoriach utworzono mauzoleum. Monumentalny pomnik wzniesiony w 1964 r. ma wymiary 35 i 36 m i wysoko\u015bci 6\u20137 m.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy pomordowanych \u017byd\u00f3w w Obozie Zag\u0142ady Kulmhof by Paulina\u017babikowo – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Na tylnej \u015bcianie pomnika wyryto fragment wstrz\u0105saj\u0105cego listu napisanego przez jedn\u0105 z ofiar: \u201e\u2026 Wzi\u0119to nas do lasu i tam nas gazowano i rozstrzeliwano i palili… Ot\u00f3\u017c prosimy, aby nasi przyszli bracia ukarali naszych morderc\u00f3w. \u015awiadk\u00f3w naszego gn\u0119bienia, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 w tej okolicy jeszcze raz prosimy o rozg\u0142oszenie tego morderstwa po ca\u0142ym \u015bwiecie…\u201d<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Lapidarium \u017cydowskich macew by Kolanin – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Andrzeja Aposto\u0142a w Ko\u015bcielcu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Roma\u0144sk\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 wybudowano w po\u0142owie XII wieku. W 1760 r. starosta kolski Rafa\u0142 Gurowski dokona\u0142 rozbudowy nawy. Powsta\u0142 w\u00f3wczas drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 po\u0142\u0105czony z roma\u0144skim prezbiterium. W 2001 r. drewniana nawa zosta\u0142a rozebrana i w jej miejscu pobudowano wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 murowan\u0105 naw\u0119, kt\u00f3ra nie reprezentuje \u017cadnego stylu architektonicznego. O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny reprezentuje styl rokokowy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bcielec, ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015bw. Andrzeja, prezbiterium, fot. Tomasz \u0141uczak, NID, CC BY-SA-NC 3.0 <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tego Andrzeja Aposto\u0142a: z lewej nowy, z prawej roma\u0144skie prezbiterium<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac von Kreutz\u00f3w w Ko\u015bcielcu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Za zas\u0142ugi w s\u0142u\u017cbie w armii rosyjskiej, rodzina von Kreutz otrzyma\u0142a Ko\u015bcielec. Pod koniec XIX w. zbudowano jeden z najbardziej ciekawych zespo\u0142\u00f3w rezydencjonalnych w Kr\u00f3lestwie Polskim.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac w Ko\u015bcielcu by Wikimedia, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac w Ko\u015bcielcu <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac w Ko\u015bcielcu, kKlatka schodowa, fot. Rafa\u0142 Jendraszczak, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Park pa\u0142acowy by Fotogwal, Licencja: CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zajazd pocztowy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na rozwidleniu dr\u00f3g we W\u0142adys\u0142awowie wznosi si\u0119 klasycystyczny zajazd pocztowy z prze\u0142omu XVIII\/XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zajazd pocztowy we W\u0142adys\u0142awowie by Kolanin – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najbardziej znanym miejscem w Kole z dobr\u0105 kaw\u0105, herbat\u0105 i deserami jest Kawiarnia Czajnik.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n