{"id":6342,"date":"2022-03-03T09:35:44","date_gmt":"2022-03-03T09:35:44","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=6342"},"modified":"2022-09-17T10:34:42","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:42","slug":"z-wizyta-w-lawrze-supraskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=6342","title":{"rendered":"Z wizyt\u0105 w \u0141awrze Supraskiej"},"content":{"rendered":"\n

Supra\u015bl – u Pana Boga za Piecem<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
Mapa Bia\u0142ostocczyzny\u00a0<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1501 na uroczysku Suchy Hrud powsta\u0142, przeniesiony z Gr\u00f3dka, prawos\u0142awny monaster, kt\u00f3rego za\u0142o\u017cycielem i g\u0142\u00f3wnym fundatorem by\u0142 wojewoda nowogr\u00f3dzki Aleksander Chodkiewicz, przy p\u00f3\u017aniejszym wsparciu prawos\u0142awnego biskupa smole\u0144skiego J\u00f3zefa So\u0142tana. Najpierw powsta\u0142a drewniana cerkiew \u015bw. Jana Ewangelisty, a potem renesansowa cerkiew Zmartwychwstania Pa\u0144skiego. W XVI wieku uformowa\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 monasteru osada. W 1609 mnisi przyst\u0105pili do unii brzeskiej (1596), a klasztor w Supra\u015blu sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym o\u015brodkiem kulturalnym i religijnym unit\u00f3w. W 1796 w\u0142adze pruskie skonfiskowa\u0142y wi\u0119kszo\u015b\u0107 d\u00f3br klasztoru. W 1804 zlikwidowana zosta\u0142a drukarnia. W 1807 Supra\u015bl znalaz\u0142 si\u0119 pod zaborem rosyjskim (na terenie w\u0142\u0105czonym bezpo\u015brednio do Rosji). W I po\u0142owie XIX w. Supra\u015bl otrzyma\u0142 prawa miejskie. W 1824 w\u0142adze rosyjskie przekaza\u0142y monaster supraski zakonnikom prawos\u0142awnym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Monaster w Supra\u015blu by Dlinemedia – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Supra\u015bl w I Rzeczpospolitej by\u0142 po\u0142o\u017cony w powiecie grodzie\u0144skim wojew\u00f3dztwa trockiego Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego. Supra\u015bl nale\u017cy do Polski przez 347 lat.<\/p>\n\n\n\n

\u0141awra Supraska<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Monaster Zwiastowania Przenaj\u015bwi\u0119tszej Bogurodzicy i \u015bw. Aposto\u0142a Jana Teologa jest jednym z pi\u0119ciu prawos\u0142awnych klasztor\u00f3w m\u0119skich w Polsce. Monaster zosta\u0142 ufundowany przez wojewod\u0119 nowogr\u00f3dzkiego Aleksandra Chodkiewicza. W 1510 r. rozpocz\u0119to prace nad g\u0142\u00f3wn\u0105 cerkwi\u0105 \u2013 obronn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 pod wezwaniem Zwiastowania. W XVI w. monaster w Supra\u015blu sta\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w prawos\u0142awnych w I Rzeczypospolitej. Zakonnicy zajmowali si\u0119 tak\u017ce gromadzeniem i kopiowaniem ksi\u0105g. Szczeg\u00f3lnym kultem otaczana by\u0142a w nim uwa\u017cana za cudotw\u00f3rcz\u0105 Supraska Ikona Matki Bo\u017cej. Po zawarciu unii brzeskiej mnisi monasteru na czele z archimandryt\u0105 Hilarionem odm\u00f3wili przyj\u0119cia jej postanowie\u0144. Dopiero w 1635 r. klasztor przeszed\u0142 w r\u0119ce unit\u00f3w i do 1824 by\u0142 administrowany przez bazylian\u00f3w. Zakon ten w znacz\u0105cy spos\u00f3b rozbudowa\u0142 kompleks budynk\u00f3w, powsta\u0142a papiernia i drukarnia, w kt\u00f3rej powsta\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0105g liturgicznych na potrzeby Ko\u015bcio\u0142a unickiego w Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Monaster w Supra\u015blu by Andrzej Miecznik – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok og\u00f3lny klasztoru by Chwiedka – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Monaster Zwiastowania NMP, cerkiew i budynki klasztorne, widok od zach., fot. J. Koty\u0144ska-Stetkiewicz. NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Cerkiew Zwiastowania NMP by Jacek Daczy\u0144ski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Brama wej\u015bciowa by Andrzej Otr\u0119bski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0,<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Monaster Zwiastowania NMP, elewacja frontowa Pa\u0142acu Archimandryt\u00f3w, fot. J. Koty\u0144ska-Stetkiewicz. NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Po znalezieniu si\u0119 Supra\u015bla pod zaborem rosyjskim, w 1824, klasztor zosta\u0142 przej\u0119ty przez Rosyjski Ko\u015bci\u00f3\u0142 Prawos\u0142awny. Prawos\u0142awny m\u0119ski monaster funkcjonowa\u0142 do 1915, gdy mnisi udali si\u0119 na bie\u017ce\u0144stwo. W okresie mi\u0119dzywojennym zabudowania klasztoru nale\u017ca\u0142y do salezjan\u00f3w. W 1944 wycofuj\u0105cy si\u0119 Niemcy wysadzili w powietrze g\u0142\u00f3wn\u0105 cerkiew monastersk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew Zwiastowania Bogurodzicy w Supra\u015blu by \u00a9 Marek i Ewa Wojciechowscy \/ Trips over Poland, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze cerkwi Zwiastowania by Adrian Grycuk – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Supraska Ikona Matki Bo\u017cej (kopia Smole\u0144skiej Ikony Matki Bo\u017cej) jest czczona jako cudotw\u00f3rcza, by\u0142a wa\u017cnym celem pielgrzymkowym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Supraska Ikona Matki Bo\u017cej by Jacek Daczy\u0144ski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Na terenie monasteru znajduje si\u0119 te\u017c cerkiew \u015bw. Jana Teologa.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Jana Teologa by Andrzej Otr\u0119bski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ikonostas cerkwi \u015bw. Jana Teologa by Andrzej Otr\u0119bski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Muzeum Ikon w Supra\u015blu<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Opat\u00f3w wzniesiono w latach 1645\u20131652, za czas\u00f3w archimandryty \u0141awry Supraskiej Aleksandra Dubowicza. Pa\u0142ac stan\u0105\u0142 na skraju stromej skarpy rzeki Supra\u015bl, posiada\u0142 trzy kondygnacje. Zbudowano go w stylu p\u00f3\u017anego renesansu, natomiast wn\u0119trza pa\u0142acowe posiada\u0142y charakter barokowy. W budynku pa\u0142acowym mie\u015bci\u0142y si\u0119 nie tylko komnaty opat\u00f3w, ale i pomieszczenia drukarni, biblioteki, archiwum, cele bibliotekarza i nadzorcy oficyny wydawniczej, refektarz, kuchnia oraz kaplica z wn\u0119trzem wysokim na trzy kondygnacje. W 2006 roku w kilku pomieszczeniach pa\u0142acowych zosta\u0142o otwarte Muzeum Ikon. W zbiorach znajduje si\u0119 ok. 1,2 tys. ikon. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 tego zbioru to ikony zatrzymane przez celnik\u00f3w w czasie pr\u00f3b przemytu ich do Polski zza wschodniej granicy, kt\u00f3re po zako\u0144czeniu post\u0119powa\u0144 s\u0105dowych zosta\u0142y przekazane do muzeum. W muzeum obejrze\u0107 mo\u017cna m.in. ikony zwi\u0105zane z Chrystusem, Matk\u0105 Bosk\u0105, z 12 najwa\u017cniejszymi \u015bwi\u0119tami cerkiewnymi, ikony przedstawiaj\u0105ce poszczeg\u00f3lnych \u015bwi\u0119tych (m.in. \u015bw. Miko\u0142aj czy \u015bw. Jerzy). Najstarsze z prezentowanych ikon pochodz\u0105 z XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Archimandryt\u00f3w na terenie monasteru supraskiego \u2013 siedziba muzeum by Lilly M – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Muzeum ikon w Supra\u015blu – fragment sklepienia jednej z sal ekspozycyjnych by Jolanta Dyr – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ikony przedstawiaj\u0105ce 12 g\u0142\u00f3wnych \u015bwi\u0105t liturgicznych by Jimmy(jjg) z polskiej Wikipedii, CC BY-SA 3.0,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ekspozycja w sali stylizowanej na pustelnicz\u0105 pieczar\u0119 by Adrian Grycuk – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Muzeum ikon w Supraslu – tryptyk mosi\u0119\u017cny, emaliowany by Jolanta Dyr – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Muzeum ikon w Supraslu – ikony Matki Bo\u017cej w srebrnych ryzach by Jolanta Dyr – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ikony by Jolanta Dyr – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

W 1849 roku otrzymano pozwolenie od w\u0142adz carskich na wybudowanie \u015bwi\u0105tyni katolickiej w Supra\u015blu. W 1863 r. zosta\u0142 wzniesiony ko\u015bci\u00f3\u0142, ufundowany przez fabrykant\u00f3w. W roku 1903 do \u015bwi\u0105tyni zosta\u0142a dobudowana wie\u017ca z krucht\u0105, ch\u00f3r oraz dwie zakrystie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Tr\u00f3jcy by Andrzej Otr\u0119bski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Tr\u00f3jcy by Danuta Ruminowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny Kr\u00f3lowej Polski<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j przemys\u0142u w\u0142\u00f3kienniczego w II po\u0142. XIX w. spowodowa\u0142 nap\u0142yw ludno\u015bci wyznania ewangelickiego. Dla nich wybudowano w 1870 r. neogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicko. Obecnie pe\u0142ni on funkcj\u0119 rzymskokatolickiego ko\u015bcio\u0142a pw. NMP Kr\u00f3lowej Polski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 NMP Kr\u00f3lowej Polski w Supra\u015blu by Andrzej Otr\u0119bski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Buchholtza<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kiedy Rosjanie w 1834 r. wprowadzili granic\u0119 celn\u0105 z Kr\u00f3lestwem Polskim, kilku \u0142\u00f3dzkich fabrykant\u00f3w w\u0142\u00f3kienniczych wyjecha\u0142o z \u0141odzi do Bia\u0142egostoku i Supra\u015bla dla budowy tutaj nowych fabryk. Najbardziej znanym z nich by\u0142 Adolf Buchholtz. Wraz \u017con\u0105 Adel\u0105 Mari\u0105 (c\u00f3rk\u0105 najpowa\u017cniejszego \u0142\u00f3dzkiego fabrykanta Karola Wilhelma Scheiblera) wzni\u00f3s\u0142 on na prze\u0142omie XIX i XX w. pa\u0142ac w Supraslu. Pocz\u0105tkowo by\u0142 to niewielki pa\u0142acyk, usytuowany w pobli\u017cu fabryki, kt\u00f3ry w p\u00f3\u017aniejszym okresie zosta\u0142 rozbudowany poprzez dodanie od strony zachodniej skrzyd\u0142a bocznego oraz wie\u017cy. Pa\u0142ac posiada bardzo bogaty wystr\u00f3j w stylu secesyjnym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Buchholtza by Marcin Fedoruk – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Budynek str\u00f3\u017ca by Albinsik – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Koniusznia by Albinsik – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kaplica Buchholtz\u00f3w na cmentarzu ewangelickim w Supra\u015blu by Albinsik – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ratusz w Supra\u015blu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ratusz w Supra\u015blu to dawna szko\u0142a zbudowana w 1906 r. ze \u015brodk\u00f3w J\u00f3zefiny Zachert (\u017cony fabrykanta). Budynek jest obecnie u\u017cytkowany przez Urz\u0105d Miejski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz w Supra\u015blu by Lilly M – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dom Ogrodnika<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Drewniany budynek o konstrukcji zr\u0119bowej zosta\u0142 zbudowany w II po\u0142owie XVIII w. tu\u017c obok zespo\u0142u klasztornego dla ogrodnik\u00f3w pracuj\u0105cych w ogrodach supraskiego monasteru. W latach p\u00f3\u017aniejszych budynek przebudowano na karczm\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Supra\u015bl \u2013 dom ogrodnika, w oddali supraski monaster by AndyTheVine – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dw\u00f3r Zacherta<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Klasycystyczny dworek z kolumnowym portykiem zosta\u0142 wybudowany w po\u0142owie XIX w. jako dom fabrykanta Zacherta. Obecnie mie\u015bci si\u0119 w nim siedziba Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszy\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Siedziba Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszy\u0144skiej by Lilly M – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Tajga w Puszczy Knyszy\u0144skiej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Park Krajobrazowy Puszczy Knyszy\u0144skiej zosta\u0142 powo\u0142any w 1988 r. Powierzchnia parku w chwili powo\u0142ania wynosi\u0142a 73 094 ha (najwi\u0119kszy park krajobrazowy w kraju). Jego charakterystyczn\u0105 cech\u0105 jest mozaika form geomorfologicznych, kt\u00f3r\u0105 tworz\u0105 ci\u0105gi moren czo\u0142owych, kemy, ozy, misy wytopiskowe i sandry. Przez \u015brodek obszaru szerok\u0105 dolin\u0105 p\u0142ynie rzeka Supra\u015bl. W ca\u0142ej Puszczy Knyszy\u0144skiej jest wiele torfowisk i obszar\u00f3w podmok\u0142ych, tworz\u0105cych si\u0119 w dolinach rzek i strumieniach oraz w zag\u0142\u0119bieniach bezodp\u0142ywowych. 78% powierzchni Parku przypada na lasy, kt\u00f3re w du\u017cym stopniu zachowa\u0142y charakter naturalny. Jest to las monumentalny zbli\u017cony do po\u0142udniowej tajgi z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 starych i pot\u0119\u017cnych drzew. Dominuj\u0105 bory sosnowe i sosnowo-\u015bwierkowe.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Puszcza Knyszy\u0144ska by Krzysztof Kundzicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Puszcza Knyszy\u0144ska by Adrian Grycuk – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

U Pana Boga za Piecem<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Supra\u015blu kr\u0119cono wiele scen z trylogii \u201eU Pana Boga \u2026\u201d (za Piecem, w Ogr\u00f3dku, za Miedz\u0105). Na ulicy 3 Maja mo\u017cna odnale\u017a\u0107 dawne domy tkaczy, kt\u00f3re przeistoczy\u0142y si\u0119 w dom filmowego Komendanta Policji \u2013 Henryka, w kt\u00f3rego rol\u0119 wcieli\u0142 si\u0119 Andrzej Zaborski. Domy powsta\u0142y w po\u0142owie XIX w. dla pracownik\u00f3w zak\u0142ad\u00f3w w\u0142\u00f3kienniczych Zacherta i Bucholtza, \u0142\u00f3dzkich fabrykant\u00f3w, kt\u00f3rzy wybudowali fabryki w Supra\u015blu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ulica 3-go Maja w Supra\u015blu by mamik, praca w\u0142asna, CC-BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obok filmowego domu komendanta policji z \u201eU Pana Boga za Piecem\u201d mie\u015bci si\u0119 restauracja Jarz\u0119binka. Serwowane tam s\u0105 typowe dania regionalne kuchni podlaskiej z najbardziej charakterystyczn\u0105 kiszk\u0105 ziemniaczan\u0105 i babk\u0105 ziemniaczan\u0105. Polecana zupa to ch\u0142odnik litewski i \u017curek z kawa\u0142kiem chleba ze smalcem. Powinni\u015bmy tak\u017ce spr\u00f3bowa\u0107 kartaczy w towarzystwie skwark\u00f3w, sur\u00f3wek i og\u00f3rka kiszonego. Na deser mamy pyszny podpiwek i ciasto Marcinek<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n