{"id":6496,"date":"2022-03-09T21:08:37","date_gmt":"2022-03-09T21:08:37","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=6496"},"modified":"2022-09-17T10:34:42","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:42","slug":"glowne-miasto-w-krolewskim-i-hanzeatyckim-gdansku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=6496","title":{"rendered":"G\u0142\u00f3wne Miasto w kr\u00f3lewskim i hanzeatyckim Gda\u0144sku"},"content":{"rendered":"\n

G\u0142\u00f3wne Miasto w Gda\u0144sku \u2013 Pomnik Historii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
Mapa \u017bu\u0142aw<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jest to miasto o ponadtysi\u0105cletniej historii, kt\u00f3rego to\u017csamo\u015b\u0107 na przestrzeni wiek\u00f3w kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 pod wp\u0142ywem r\u00f3\u017cnych kultur. Gda\u0144sk by\u0142 najwi\u0119kszym miastem Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, miastem kr\u00f3lewskim i hanzeatyckim, a w XVI w. by\u0142 najbogatszym w Rzeczypospolitej. W 997 r. osad\u0119 ryback\u0105 \u2013 Gda\u0144sk \u2013 odwiedzi\u0142 biskup Wojciech podczas misji chrystianizacji poga\u0144skich Prus\u00f3w. Piastowie pomorscy zbudowali tu w XI w. gr\u00f3d w wid\u0142ach Mot\u0142awy i Wis\u0142y. Od czas\u00f3w Boles\u0142awa Krzywoustego Pomorze Gda\u0144skie z przerwami nale\u017ca\u0142o do Polski. Krzy\u017cacy zaj\u0119li Gda\u0144sk w 1308 r. dokonuj\u0105c rzezi mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
G\u0142\u00f3wne Miasto w Gda\u0144sku u nabrze\u017ca Mot\u0142awy by Pjama – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W 1454 r. zako\u0144czy\u0142 si\u0119 okres panowania Krzy\u017cak\u00f3w w Gda\u0144sku. 6 marca tego roku kr\u00f3l Kazimierz IV Jagiello\u0144czyk na wniosek poselstwa Zwi\u0105zku Pruskiego, wcieli\u0142 Gda\u0144sk do Polski. Zawarcie w 1466 pokoju toru\u0144skiego zagwarantowa\u0142o Pomorzu Gda\u0144skiemu oraz Warmii pozostanie przy Polsce. Prusy zaj\u0119\u0142y w 1772 Pomorze ale bez Gda\u0144ska, kt\u00f3ry uleg\u0142 zaborcom dopiero w 1793 r. W 1807 na mocy postanowie\u0144 traktatu w Tyl\u017cy, utworzono pierwsze Wolne Miasto Gda\u0144sk. Od 1814 Gda\u0144sk ponownie znalaz\u0142 si\u0119 pod panowaniem Prus, co zosta\u0142o potwierdzone na kongresie wiede\u0144skim w 1815 r. W 1920 r. na mocy traktatu wersalskiego Gda\u0144sk ponownie sta\u0142 si\u0119 wolnym miastem. Gda\u0144sk nale\u017cy do Polski przez 682 lat.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne Miasto<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gda\u0144sk stanowi jeden z najcenniejszych zespo\u0142\u00f3w zabytkowych w Polsce, pomimo \u017ce prawie ca\u0142e historyczne \u015ar\u00f3dmie\u015bcie zosta\u0142o zburzone i odbudowane po ostatniej wojnie, a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 zabytk\u00f3w ruchomych uleg\u0142a zniszczeniu b\u0105d\u017a rozproszeniu. G\u0142\u00f3wne Miasto to reprezentacyjna cz\u0119\u015b\u0107 Gda\u0144ska, tworz\u0105ca zwarty zesp\u00f3\u0142 zabytkowy. Znajduje si\u0119 tu wi\u0119kszo\u015b\u0107 zabytk\u00f3w miasta; Bazylika Mariacka Wniebowzi\u0119cia NMP, Z\u0142ota Brama czy Ratusz G\u0142\u00f3wnego Miasta oraz zabytkowa o\u015b Drogi Kr\u00f3lewskiej sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z ul. D\u0142ugiej i D\u0142ugiego Targu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mot\u0142awa, z prawej G\u0142\u00f3wne Miasto by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Nazwa G\u0142\u00f3wne Miasto jest cz\u0119sto mylona ze Starym Miastem, po\u0142o\u017conym na p\u00f3\u0142noc od G\u0142\u00f3wnego Miasta, kt\u00f3rego historyczna tkanka miejska nie zosta\u0142a odtworzona po II wojnie \u015bwiatowej. G\u0142\u00f3wne Miasto uzyska\u0142o lokacj\u0119 miejsk\u0105 w 1343 roku, a zosta\u0142o zdegradowane w 1457 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
G\u0142\u00f3wne Miasto, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
D\u0142ugie Pobrze\u017ce i \u017buraw by Nikater – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bazylika Mariacka<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Bazylika konkatedralna Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny jest trzeci\u0105 pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci \u015bwi\u0105tyni\u0105 na \u015bwiecie zbudowan\u0105 z ceg\u0142y. Zbudowany w latach 1346\u20131502 ko\u015bci\u00f3\u0142 jest wybitnym przyk\u0142adem gotyku ceglanego. Pomimo burzliwych dziej\u00f3w, \u015bwi\u0105tynia zachowa\u0142a historyczn\u0105 form\u0119 architektoniczn\u0105, co po\u015bwiadcza ikonografia si\u0119gaj\u0105ca XVI wieku oraz bogaty wystr\u00f3j wn\u0119trza, kt\u00f3ry tworz\u0105 liczne dzie\u0142a \u015bredniowieczne (m.in. O\u0142tarz Koronacji Marii, Pi\u0119kna Madonna Gda\u0144ska, Piet\u00e0, o\u0142tarz \u015bw. Barbary, Tablica Dziesi\u0119ciorga Przykaza\u0144, zegar astronomiczny) i nowo\u017cytne (zesp\u00f3\u0142 obraz\u00f3w i epitafi\u00f3w z XVI\u2013XVIII w.).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazylika Mariacka w Gda\u0144sku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma form\u0119 tr\u00f3jnawowej bazyliki, z sze\u015bcioprz\u0119s\u0142owym korpusem nawowym, kt\u00f3rego nawa g\u0142\u00f3wna si\u0119ga\u0142a oko\u0142o 27 metr\u00f3w. Pod koniec XIV w. podj\u0119to budow\u0119 tr\u00f3jnawowego transeptu o uk\u0142adzie halowym. Jeszcze w trakcie wojny trzynastoletniej, w latach 1454\u20131466 podwy\u017cszono wie\u017c\u0119, co by\u0142o symbolicznym akcentem zwyci\u0119stwa gda\u0144szczan nad Zakonem Krzy\u017cackim. W 1529 r. odby\u0142o si\u0119 w gda\u0144skiej farze pierwsze nabo\u017ce\u0144stwo protestanckie. Przez kolejne stulecia ko\u015bci\u00f3\u0142 s\u0142u\u017cy\u0142 gminie lutera\u0144skiej, a\u017c do 1945 roku. Podczas walk o Gda\u0144sk w marcu 1945, w wyniku ostrza\u0142u artyleryjskiego, sp\u0142on\u0119\u0142y drewniane konstrukcje dach\u00f3w, run\u0119\u0142o 40% sklepie\u0144. W 1955 nast\u0105pi\u0142o po\u015bwi\u0119cenie odbudowanej \u015bwi\u0105tyni i przekazanie jej wiernym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
G\u0142\u00f3wne wej\u015bcie by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wysokie, ostro\u0142ukowe okna ko\u015bcio\u0142a od ul. \u015bw. Ducha<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wn\u0119trze charakteryzuje si\u0119 jednolit\u0105 wysoko\u015bci\u0105 poszczeg\u00f3lnych naw. Pot\u0119\u017cne, o\u015bmioboczne filary d\u017awigaj\u0105 sklepienia o g\u0119stym i wyszukanym uk\u0142adzie \u017ceber, co stanowi jedn\u0105 z bardziej charakterystycznych cech architektury p\u00f3\u017anogotyckiej. W nawie g\u0142\u00f3wnej i transepcie s\u0105 to sklepienia sieciowe, w prezbiterium i niekt\u00f3rych kaplicach sklepienia gwia\u017adziste, w nawach bocznych \u2013 sklepienia kryszta\u0142owe, kt\u00f3re s\u0105 pozbawione \u017ceber.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
O\u0142tarz by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny<\/strong> jest poliptykiem datowanym na 1517 r., wykonanym przez Mistrza Micha\u0142a z Augsburga i jego warsztat. Sk\u0142ada si\u0119 z korpusu ustawionego na predelli oraz trzech par skrzyde\u0142 \u2013 jednej rze\u017abionej i dw\u00f3ch malowanych. W szafie g\u0142\u00f3wnej przedstawiona jest scena Koronacji Marii; na tr\u00f3jdzielnym tronie zasiadaj\u0105 ponadnaturalnej wielko\u015bci postaci Chrystusa, Marii i Boga Ojca.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Koronacja Marii – centralna cz\u0119\u015b\u0107 o\u0142tarza g\u0142\u00f3wnego by Ludwig Schneider\/Wikimedia. – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny (Koronacji Marii) by Gyddanyzc – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dawna rokokowa ambona<\/strong> uleg\u0142a zniszczeniu w 1945 r. Obecna manierystyczna pochodzi z gda\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jana. Powsta\u0142a ona w 1617 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ambona by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pierwotne baptysterium<\/strong> po\u015bwi\u0119cone w 1557 roku do dzi\u015b zachowa\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bciowo.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Chrzcielnica z fragmentami baptysterium by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W miejsce zniszczonego w 1945 r. prospektu organowego<\/strong> wstawiono wczesnobarokowy prospekt z 1629 z ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jana. Ocala\u0142e fragmenty dawnego prospektu rozmieszczono w kilku miejscach bazyliki. Nowy instrument wykona\u0142a firma organmistrzowska braci Hillebrand z Hanoweru.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Organy by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Rze\u017aba Pi\u0119knej Madonny<\/strong> z XV wieku jest pe\u0142noplastycznym dzie\u0142em wykonanym z mi\u0119kkiego piaskowca przez anonimowego artyst\u0119. W okresie baroku zosta\u0142a przemalowana. Piet\u00e0<\/strong> stoj\u0105ca w kaplicy \u015bw. Rajnolda z ok. 1390 roku o naturalnej wielko\u015bci (wys. 1,45 m) jest dzie\u0142em nieznanego artysty. Wysoki kunszt po\u015bwiadcza p\u0142ynny i dynamiczny uk\u0142ad fa\u0142d\u00f3w szat, delikatny modelunek twarzy Marii i cia\u0142a Chrystusa oraz realizm przedstawienia relacji Marii z Chrystusem, w kt\u00f3rej troska i b\u00f3l \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z modlitewnym uwielbieniem.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Gotycka figura Pi\u0119knej Madonny<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Gotycka Piet\u00e0<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Tablica Dziesi\u0119ciorga Przykaza\u0144<\/strong> zosta\u0142a wykonana oko\u0142o 1490 r. przez nieznanego mistrza. Przedstawia ona dziesi\u0119\u0107 malowanych kwater, w kt\u00f3rych ukazane s\u0105 po dwie sceny rodzajowe ukazuj\u0105ce cnoty i przywary w kontek\u015bcie Dekalogu. Ka\u017cdej scenie obrazuj\u0105cej poszanowania przykazania asystuje anio\u0142, z\u0142amanie za\u015b diabe\u0142, z odpowiednim przys\u0142owiem wypisanym na banderoli, napisanym minusku\u0142\u0105 w j\u0119zyku staroniemieckim. Tablica jest jednym z najwcze\u015bniejszych przedstawie\u0144 malarskich ukazuj\u0105cych praktyk\u0119 przestrzegania Dekalogu w \u017cyciu codziennym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Tablica Dziesi\u0119ciorga Przykaza\u0144<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zegar astronomiczny<\/strong> w ko\u015bciele Mariackim wykona\u0142 w 1470 r. Hans D\u00fcringer z Torunia. Dzie\u0142o ma ponad 14 m wysoko\u015bci i posiada 6 niezale\u017cnych mechanizm\u00f3w. Sk\u0142ada si\u0119 z trzech kondygnacji: kalendarium, planetarium i teatru figur.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zegar astronomiczny w ko\u015bciele Mariackim by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ratusz G\u0142\u00f3wnego Miasta<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Ratusz jest gotycko-renesansow\u0105 budowl\u0105 z XV w. Posiada wie\u017c\u0119 wysoko\u015bci 83 metr\u00f3w dominuj\u0105c\u0105 nad Drog\u0105 Kr\u00f3lewsk\u0105. Znajduje si\u0119 na niej zabytkowy carillon. Jest drugim po Bazylice konkatedralnej Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny pod wzgl\u0119dem wysoko\u015bci budynkiem G\u0142\u00f3wnego Miasta.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz G\u0142\u00f3wnego Miasta w Gda\u0144sku \u2013 widok z D\u0142ugiego Targu by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wej\u015bcie do Ratusza, nad nim znajduje si\u0119 znana p\u0142askorze\u017aba przedstawiaj\u0105ca lwy chroni\u0105ce herb miasta, z kt\u00f3rych jeden ma odwr\u00f3con\u0105 g\u0142ow\u0119 w stron\u0119 Z\u0142otej Bramy by Starscream – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Najstarsze fragmenty ratusza pochodz\u0105 z XIV w. W latach 1454\u20131457, w zwi\u0105zku z przybyciem do Gda\u0144ska kr\u00f3la Kazimierza Jagiello\u0144czyka, ratusz zosta\u0142 rozbudowany. Og\u00f3lny rozw\u00f3j miasta, poszerzenie samorz\u0105du miejskiego przez kr\u00f3la Zygmunta I Starego w 1526 r., spowodowa\u0142o dalsz\u0105 rozbudow\u0119 obiektu. W dotychczasowych gabarytach nie m\u00f3g\u0142 on ju\u017c spe\u0142nia\u0107 zar\u00f3wno sta\u0142ych funkcji \u2013 urz\u0119dowa\u0142 w nim burmistrz, obradowa\u0142a rada miasta, wyrokowa\u0142 s\u0105d (nazywany wetowym), mia\u0142 sw\u0105 siedzib\u0119 burgrabia (b\u0119d\u0105cy reprezentantem kr\u00f3la polskiego w mie\u015bcie) \u2013 jak i okazjonalnych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Figura kr\u00f3la Zygmunta II Augusta na szczycie wie\u017cy by Julian Ny\u010da – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W 1560 r. wykonano nowy he\u0142m wie\u017cy, a na szczycie he\u0142mu ustawiono poz\u0142ocony pos\u0105g panuj\u0105cego w\u00f3wczas w Polsce kr\u00f3la Zygmunta II Augusta. Z tej okazji, tego samego dnia odby\u0142 si\u0119 pierwszy koncert zainstalowanego w\u00f3wczas 14-dzwonowego carillonu automatycznego. Najbardziej reprezentacyjn\u0105 kondygnacj\u0105 sta\u0142o si\u0119 pierwsze pi\u0119tro. Mie\u015bci\u0142o ono najwa\u017cniejsze sale ratusza: Wielk\u0105 Sal\u0119 Rady, zwan\u0105 r\u00f3wnie\u017c Sal\u0105 Czerwon\u0105, i Wielk\u0105 Sal\u0119 Wety, nazywan\u0105 od XIX wieku Sal\u0105 Bia\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Sala Czerwona \u2013 najlepszy przyk\u0142ad \u015bwieckiego wn\u0119trza manierystycznego w Polsce. W centralnej cz\u0119\u015bci stropu kompozycja Apoteozy zwi\u0105zk\u00f3w Gda\u0144ska z Rzeczpospolit\u0105 Izaaka van den Blocke, fot. D. Hyszkiewicz-Kahlau, NID, CC BY-SA-NC 3.0 <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Obraz \u201eApoteoza Gda\u0144ska\u201d, zwany te\u017c \u201eAlegori\u0105 handlu gda\u0144skiego\u201d, Izaak van den Blocke, 1608<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Sala Bia\u0142a by Rachel Titiriga from USA – CC BY 2.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zegar s\u0142oneczny by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dw\u00f3r Artusa<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dw\u00f3r Artusa to dawne miejsce spotka\u0144 kupc\u00f3w i patrycjuszy. By\u0142 siedzib\u0105 kilku bractw, kt\u00f3rych nazwy wywodzi\u0142y si\u0119 od \u0142aw. W\u015br\u00f3d nich by\u0142y: \u0142awa \u015bw. Rajnolda, \u015bw. Jerzego, Malborska, Trzech Kr\u00f3li oraz \u0141awnik\u00f3w. Bractwa gromadzi\u0142y elit\u0119 Gda\u0144ska. Wieczory we Dworze urozmaicane by\u0142y r\u00f3\u017cnymi wyst\u0119pami \u2013 muzyk\u00f3w, \u015bpiewak\u00f3w, linoskoczk\u00f3w, kuglarzy. Co jaki\u015b czas wyprawiano wspania\u0142e uczty, trwaj\u0105ce nawet po kilka dni. Czasy rozkwitu dworu przypadaj\u0105 na wiek XVI i XVII. Odbudowano go w kilka lat po po\u017carze, w 1552 otrzyma\u0142 now\u0105 fasad\u0119, raz jeszcze przekszta\u0142con\u0105 w 1617 przez Abrahama van den Blocke. Budynek ozdobiono wspania\u0142ymi pos\u0105gami staro\u017cytnych bohater\u00f3w. Po obu stronach portalu umieszczono medaliony z popiersiami Zygmunta III Wazy oraz jego syna, wtedy jeszcze kr\u00f3lewicza W\u0142adys\u0142awa. Od 1989 roku w budynku rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 oddzia\u0142 Muzeum Historycznego Miasta Gda\u0144ska, a wn\u0119trze dworu udost\u0119pniono zwiedzaj\u0105cym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dw\u00f3r Artusa Fasada dworu Artusa (przed ni\u0105 Fontanna Neptuna, po lewej Stary Dom \u0141awy, po prawej Nowy Dom \u0141awy.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze Dworu Artusa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Fontanna Neptuna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fontanna z XVII wieku z pos\u0105giem rzymskiego boga m\u00f3rz Neptuna jest umiejscowiona na D\u0142ugim Targu pod Ratuszem G\u0142\u00f3wnego Miasta.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fontanna Neptuna, XVII, XVIII w., zb. NID, fot. D. Hyszkiewicz-Kahlau, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

D\u0142ugo Targ i ulica Mariacka<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u0142ugi Targ i ulica Mariacka to reprezentacyjny miejsca na G\u0142\u00f3wnym Mie\u015bcie. D\u0142ugi Targ pe\u0142ni funkcj\u0119 rynku, jest przed\u0142u\u017ceniem ul. D\u0142ugiej, z kt\u00f3r\u0105 tworzy tzw. Drog\u0119 Kr\u00f3lewsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
D\u0142ugi Targ by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kamienice przy D\u0142ugim Targu by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ulica Mariacka by Ralf Roletschek- Praca w\u0142asna, GFDL 1.2<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wielka Zbrojownia<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wielka Zbrojownia to arsena\u0142 miejski w stylu manieryzmu niderlandzkiego z 1605 roku. Jest dzie\u0142em jednego z najwybitniejszych gda\u0144skich architekt\u00f3w tamtej epoki, Antoniego van Obberghena. Zbudowano j\u0105 z drobnej, czerwonej, holenderskiej ceg\u0142y zdobionej dekoracjami z piaskowca oraz bogatymi z\u0142oceniami. Konstrukcja sprawia wra\u017cenie, jakby budynek sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z czterech, pozornie oddzielnych kamieniczek.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wielka Zbrojownia by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dw\u00f3r Bractwa \u015bw. Jerzego<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dw\u00f3r Bractwa \u015bw. Jerzego to budynek w stylu flamandzkim z 1494 roku – siedziba konfraterni patrycjuszy. W przyziemiu znajdowa\u0142a si\u0119 strzelnica dla \u0142ucznik\u00f3w i pomieszczenia do przechowywania sprz\u0119tu \u0142uczniczego. Na pierwszym pi\u0119trze umieszczono wielk\u0105 sal\u0119 zebra\u0144 bractwa, celebrowania wa\u017cnych uroczysto\u015bci, biesiad i przedstawie\u0144 teatralnych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dw\u00f3r Bractwa \u015bw. Jerzego by DerHexer (Talk) – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Katownia<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Katownia z Wie\u017c\u0105 Wi\u0119zienn\u0105 to budowla obronna z XIV wieku pe\u0142ni\u0105ca funkcje barbakanu, s\u0105du i miejskiego wi\u0119zienia. Po wschodniej stronie Wie\u017cy Wi\u0119ziennej znajdowa\u0142 si\u0119 pr\u0119gierz, miejsce wielu egzekucji. Obecnie w Katowni mie\u015bci si\u0119 oddzia\u0142 Muzeum Gda\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Katownia z Wie\u017c\u0105 Wi\u0119zienn\u0105<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Dziedziniec katowni by Gdaniec – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Hala Targowa<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hala Targowa pochodzi z 1896 r. Po jej otwarciu zosta\u0142y zamkni\u0119te wszystkie (opr\u00f3cz Targu Rybnego) targi na G\u0142\u00f3wnym Mie\u015bcie i Starym Mie\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Hala Targowa by I-make-pictures – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bazylika \u015bw. Miko\u0142aja i klasztor dominikan\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1227 r. pomorski ksi\u0105\u017c\u0119 \u015awi\u0119tope\u0142k sprowadzi\u0142 do Gda\u0144ska zakon oo. dominikan\u00f3w. Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja to jeden z najstarszych \u015bwi\u0105ty\u0144 w Gda\u0144sku, wzniesiony zosta\u0142 w ko\u0144cu XII wieku. W 1564 w\u0142adze gda\u0144skie odda\u0142y klasztor protestantom, a skarbiec klasztorny zabrano na ratusz. Po interwencji kr\u00f3la Zygmunta Augusta, klasztor w 1567 zwr\u00f3cono dominikanom. W 1813 wskutek rosyjskiego ostrza\u0142u miasta klasztor ca\u0142kowicie sp\u0142on\u0105\u0142. Dwadzie\u015bcia jeden lat p\u00f3\u017aniej, w 1834 nast\u0105pi\u0142a kasata zakonu, a dominikanie zostali zmuszeni do opuszczenia miasta. Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja jako jedyny nie uleg\u0142 zniszczeniu w trakcie dzia\u0142a\u0144 II wojny \u015bwiatowej – zosta\u0142 oszcz\u0119dzony przez pal\u0105cych Gda\u0144sk radzieckich \u017co\u0142nierzy ze wzgl\u0119du na posta\u0107 patrona, otaczanego przez prawos\u0142awnych Rosjan szczeg\u00f3ln\u0105 czci\u0105. Ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada bogaty wystr\u00f3j gotycki, barokowy, renesansowy i rokokowy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazylika z otoczeniem by J\u00e9r\u00e9mY from Paris, CC BY-SA 2.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw. Miko\u0142aja by Brosen – Praca w\u0142asna, CC BY 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja, fot. Krystyna Babnis. NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja, wn\u0119trze, fot. Krystyna Babnis. NID, CC BY-SA-NC 3.0 <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Belka t\u0119czowa by Stanislaw Kosiedowski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja, wn\u0119trze, organy, fot. Krystyna Babnis. NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Organy by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana z XIV wieku jest jednym z najcenniejszych zabytk\u00f3w miasta. W marcu 1945 ko\u015bci\u00f3\u0142 sp\u0142on\u0105\u0142. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego wyposa\u017cenia zosta\u0142a przeniesiona do Ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Gda\u0144sku. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zosta\u0142 po wojnie przej\u0119ty na cele kultu religijnego, przez wiele lat niszcza\u0142. W 1996 roku rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 remont ko\u015bcio\u0142a, m.in. odgruzowywanie i zabezpieczanie wn\u0119trza oraz renowacja i wzmocnienie \u015bcian zewn\u0119trznych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Nawa g\u0142\u00f3wna by Midart Spoza – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kaplica Kr\u00f3lewska<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Barokowa kaplica z 1681 r. zosta\u0142a zbudowana z pomoc\u0105 kr\u00f3la Jana III Sobieskiego dla gda\u0144skich katolik\u00f3w jako tymczasowa kaplica katolicka dla wiernych w czasie, gdy ko\u015bci\u00f3\u0142 Mariacki by\u0142 w r\u0119kach protestant\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kaplica Kr\u00f3lewska, obecnie kaplica rektorska pw. \u015awi\u0119tego Ducha by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Brama Wy\u017cynna (Wysoka)<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Brama Wy\u017cynna to renesansowa brama z 1588, stanowi\u0105ca g\u0142\u00f3wn\u0105 bram\u0119 wjazdow\u0105 do miasta, otwieraj\u0105c\u0105 ci\u0105g tzw. Drogi Kr\u00f3lewskiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama Wy\u017cynna by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Brama Z\u0142ota<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Brama Z\u0142ota to brama w stylu manieryzmu niderlandzkiego z 1612 roku. Po\u0142o\u017cona w ci\u0105gu Drogi Kr\u00f3lewskiej rozpoczyna ulic\u0119 D\u0142ug\u0105. Dzie\u0142o architekt\u00f3w Abrahama van den Blocke i Jana Strakowskiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Brama Z\u0142ota by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0, (obok z lewej Bractwo \u015bw. Jerzego)<\/p>\n\n\n\n

Brama Zielona<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Brama Zielona to brama wodna w stylu manieryzmu niderlandzkiego z 1568 roku, zamykajaca D\u0142ugi Targ i Drog\u0119 Kr\u00f3lewsk\u0105 od strony Mot\u0142awy. Prowadzi na Zielony Most. Zosta\u0142a zbudowana przez Regniera z Amsterdamu i drezde\u0144czyka Hansa Kramera, jako gda\u0144ska rezydencja kr\u00f3l\u00f3w Polski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama Zielona by Marcin Bia\u0142ek – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u017buraw nad Mot\u0142aw\u0105<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u017buraw to charakterystyczny d\u017awig portowy z 1444 r. wraz z bram\u0105 wodn\u0105 – wychodz\u0105c\u0105 w kierunku Mot\u0142awy i D\u0142ugiego Pobrze\u017ca. Jest to najwi\u0119kszy i najstarszy z zachowanych d\u017awig\u00f3w portowych \u015bredniowiecznej Europy. Od powstania s\u0142u\u017cy\u0142 przede wszystkim jako urz\u0105dzenie portowe do za\u0142adunku towar\u00f3w i balastu na statki oraz do stawiania maszt\u00f3w jednostek. Mechanizmem s\u0105 dwie pary k\u00f3\u0142 deptakowych o \u015brednicy oko\u0142o sze\u015bciu metr\u00f3w ka\u017cde. Jako si\u0142\u0119 nap\u0119dow\u0105 wykorzystywano ludzi st\u0105paj\u0105cych wewn\u0105trz tych b\u0119bn\u00f3w. Urz\u0105dzenie by\u0142o w stanie podnie\u015b\u0107 ci\u0119\u017car dw\u00f3ch ton na wysoko\u015b\u0107 27 metr\u00f3w b\u0105d\u017a, po sprz\u0119gni\u0119ciu obu par k\u00f3\u0142, 4 t na wysoko\u015b\u0107 11 m.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama Szeroka (\u017buraw) z wbudowanym d\u017awigiem portowym, zb. NID, fot. D. Hryszkiewicz-Kahlau, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
\u017buraw od strony zewn\u0119trznej (Mot\u0142awy) by Dawid Galus – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
\u017buraw od strony po\u0142udniowej by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Brama Mariacka<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Brama Mariacka to p\u00f3\u017anogotycka brama wodna z XV wieku po\u0142o\u017cona na ko\u0144cu ulicy Mariackiej. W przyziemiu znajduje si\u0119 przejazd, nad kt\u00f3rym umieszczono herby: od strony Mot\u0142awy herb Kr\u00f3lestwa Polskiego, kt\u00f3remu \u201ek\u0142aniaj\u0105 si\u0119\u201d umieszczone po bokach herb Gda\u0144ska i herb Prus Kr\u00f3lewskich (tzw. pok\u0142on heraldyczny), za\u015b od strony ulicy Mariackiej herb Gda\u0144ska trzymany przez dwa lwy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama Mariacka, fot. Krystyna Babnis. NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Brama Krowia<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Brama Krowia to gotycka brama wodna z XIV wieku. Le\u017cy na ko\u0144cu ulicy Ogarnej i poprzez most Krowi prowadzi na Wysp\u0105 Spichrz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama Krowia by Rafikk~commonswiki, praca w\u0142asna, CC BY 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Brama Straganiarska<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Brama Straganiarska to jedna z bram wodnych w Gda\u0144sku. Zosta\u0142a zbudowana w latach 1481\u20131492. Od strony Mot\u0142awy bram\u0119 zdobi\u0105 wykute w kamieniu herby Prus Kr\u00f3lewskich, Polski i Gda\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama Straganiarska by Ralf Roletschek – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Brama Straganiarska, elewacja wschodnia, herby nad przejazdem bramnym, fot. Krystyna Babnis. NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Z\u0142ota kamienica<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kamienica zosta\u0142a wzniesiona w 1618 r. na zam\u00f3wienie \u00f3wczesnego burmistrza Gda\u0144ska Johanna Speymanna, wed\u0142ug projektu architekta Abrahama van den Blocke. Na \u015bcianie frontowej umieszczono p\u0142askorze\u017aby ze scenami batalistycznymi oraz postaciami w\u0142adc\u00f3w, w tym Zygmunta III Wazy i W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y. W centralnej cz\u0119\u015bci fasady znalaz\u0142y si\u0119 herby u\u017cywane przez Speymanna.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Z\u0142ota Kamienica by Gdaniec – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Baszta \u0141ab\u0119d\u017a<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Baszta \u0141ab\u0119d\u017a to najdalej na p\u00f3\u0142noc wysuni\u0119ty element \u015bredniowiecznych fortyfikacji G\u0142\u00f3wnego Miasta. By\u0142a ona cz\u0119\u015bci\u0105 fortyfikacji nale\u017c\u0105cych do zamku krzy\u017cackiego. Mo\u017ce by\u0107 uwa\u017cana za jedyn\u0105 pami\u0105tk\u0119 po zamku krzy\u017cackim zburzonym przez mieszczan w czasie wojny trzynastoletniej w 1454 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Baszta \u0141ab\u0119d\u017a by Andrzej Otr\u0119bski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Baszta Naro\u017cna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Baszta Naro\u017cna jest najstarsz\u0105 z zachowanych baszt, pochodzi z 1343 r. W XIX w. zosta\u0142a przebudowana na siedzib\u0119 stra\u017cy po\u017carnej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Baszta Naro\u017cna by Mathiasrex – Praca w\u0142asna, CC BY 2.5<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Baszta Kotwicznik\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Baszta Kotwicznik\u00f3w to zabytkowa baszta warowna wybudowana w 1361 r. Znajdowa\u0142o si\u0119 w niej niegdy\u015b wi\u0119zienie miejskie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Baszta Kotwicznik\u00f3w by Gorwiu – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Baszta Latarniana<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najstarsza spo\u015br\u00f3d zachowanych baszt systemu fortyfikacji \u015bredniowiecznego Gda\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Baszta Latarniana i fragment muru wysokiego, fot. Agnieszka Oniszczuk. NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zapraszamy do restauracji Canis mieszcz\u0105cej si\u0119 w historycznej kamienicy. Mo\u017cemy tu zje\u015b\u0107 pyszny obiad, deser, kolacj\u0119 i wypi\u0107 aromatyczn\u0105 kaw\u0119. Na przystawk\u0119 mo\u017cemy spr\u00f3bowa\u0107 tatar z sarny lub w\u0119dzonego w\u0119gorza. Polecamy \u017ceberka, ryby, sa\u0142atki.<\/p>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n