{"id":6559,"date":"2022-03-10T21:15:38","date_gmt":"2022-03-10T21:15:38","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=6559"},"modified":"2022-09-17T10:34:42","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:42","slug":"gdansk-miasto-wolnosci-i-solidarnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=6559","title":{"rendered":"Gda\u0144sk \u2013 miasto wolno\u015bci i solidarno\u015bci"},"content":{"rendered":"\n

G\u0142\u00f3wne Miasto, archikatedra oliwska, twierdza Wis\u0142ouj\u015bcie, Westerplatte i Stocznia Gda\u0144ska \u2013 Pomniki Historii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
Mapa \u017bu\u0142aw<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jest to miasto o ponadtysi\u0105cletniej historii, kt\u00f3rego to\u017csamo\u015b\u0107 na przestrzeni wiek\u00f3w kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 pod wp\u0142ywem r\u00f3\u017cnych kultur. Gda\u0144sk by\u0142 najwi\u0119kszym miastem Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, miastem kr\u00f3lewskim i hanzeatyckim, a w XVI w. by\u0142 najbogatszym w Rzeczypospolitej. Piastowie pomorscy zbudowali w XI w. gr\u00f3d w wid\u0142ach Mot\u0142awy i Wis\u0142y. Od czas\u00f3w Boles\u0142awa Krzywoustego Pomorze Gda\u0144skie z przerwami nale\u017ca\u0142o do Polski, a\u017c Krzy\u017cacy zaj\u0119li Gda\u0144sk w 1308 r. dokonuj\u0105c rzezi mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nagrobek ksi\u0105\u017c\u0105t pomorskich w archikatedrze oliwskiej by Maciej Szczepa\u0144czyk, praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W 1454 r. zako\u0144czy\u0142 si\u0119 okres panowania Krzy\u017cak\u00f3w w Gda\u0144sku i kr\u00f3l Kazimierz IV Jagiello\u0144czyk na wniosek poselstwa Zwi\u0105zku Pruskiego, wcieli\u0142 Gda\u0144sk do Polski. Zawarcie w 1466 pokoju toru\u0144skiego zagwarantowa\u0142o Pomorzu Gda\u0144skiemu oraz Warmii pozostanie przy Polsce. Prusy zaj\u0119\u0142y w 1772 Pomorze ale bez Gda\u0144ska, kt\u00f3ry uleg\u0142 zaborcom dopiero w 1793 r. W 1807 na mocy postanowie\u0144 traktatu w Tyl\u017cy, utworzono pierwsze Wolne Miasto Gda\u0144sk. Od 1814 Gda\u0144sk ponownie znalaz\u0142 si\u0119 pod panowaniem Prus, co zosta\u0142o potwierdzone na kongresie wiede\u0144skim w 1815 r. W 1920 r. na mocy traktatu wersalskiego Gda\u0144sk ponownie sta\u0142 si\u0119 wolnym miastem. Gda\u0144sk nale\u017cy do Polski przez 682 lat.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
G\u0142\u00f3wne Miasto w Gda\u0144sku u nabrze\u017ca Mot\u0142awy by Pjama – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Gda\u0144sk \u2013 miasto wolno\u015bci i solidarno\u015bci<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gda\u0144sk odegra\u0142 szczeg\u00f3lna rol\u0119 w obaleniu komunizmu w Polsce. Wydarzenia lat 1970-1990 przyczyni\u0142y si\u0119 do odzyskania przez Polsk\u0105 wolno\u015bci. Strajkuj\u0105cy pracownicy Stoczni Gda\u0144skiej w sierpniu 1980 roku wymusili powstanie NSZZ Solidarno\u015b\u0107. St\u0105d Gda\u0144sk jest okre\u015blany miastem wolno\u015bci i solidarno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Pomnik w postaci trzech krzy\u017cy z kotwicami, upami\u0119tniaj\u0105cy ofiary wydarze\u0144 Grudnia 1970 znajduje si\u0119 na placu Solidarno\u015bci w Gda\u0144sku, w pobli\u017cu Bramy nr 2 Stoczni Gda\u0144skiej, niedaleko miejsca, gdzie padli pierwsi czterej zabici. Pomnik zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty 16 grudnia 1980.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pomnik Ofiar Grudnia 1970 by Avi1111 dr. avishai teicher – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bazylika archikatedralna w Gda\u0144sku-Oliwie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Archikatedra Oliwska jest tr\u00f3jnawow\u0105 bazylik\u0105 z transeptem i wielobocznie zamkni\u0119tym prezbiterium z obej\u015bciem. Fasad\u0119 flankuj\u0105 dwie smuk\u0142e wie\u017ce, o wys. 46 m ka\u017cda z ostro zako\u0144czonymi he\u0142mami wys. 18 m zniszczonymi w 1945, a odtworzonymi w 1971.  Cysters\u00f3w do Oliwy sprowadzi\u0142 w 1186 roku ksi\u0105\u017c\u0119 pomorski Sambor I. W czasie napadu poga\u0144skich Prus\u00f3w pierwsze roma\u0144skie oratorium sp\u0142on\u0119\u0142o. Obecny ko\u015bci\u00f3\u0142 i klasztor zbudowano w drugiej po\u0142owie XIV wieku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Archikatedra Oliwska by Bartosz MOR\u0104G – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Nawa g\u0142\u00f3wna by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wielkie organy oliwskie zaprojektowa\u0142 i zbudowa\u0142 w latach 1763\u20131788 o. Johann Wilhelm Wulff na zlecenie opata Jacka Rybi\u0144skiego. Prospekt ozdobiono rze\u017abami w stylu rokokowym i wyposa\u017cono go w czynne do dzisiaj ruchome elementy (anio\u0142owie z dzwonkami i tr\u0105bkami, gwiazdy, s\u0142o\u0144ca, czyli tzw. orkiestra anielska). W tym czasie by\u0142y to najwi\u0119ksze organy w Europie i prawdopodobnie na \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Organy Oliwskie by Pankrzysztoff – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ambona w archikatedrze by Aniceta – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne Miasto<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gda\u0144sk stanowi jeden z najcenniejszych zespo\u0142\u00f3w zabytkowych w Polsce, pomimo \u017ce prawie ca\u0142e historyczne \u015ar\u00f3dmie\u015bcie zosta\u0142o zburzone i odbudowane po ostatniej wojnie, a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 zabytk\u00f3w ruchomych uleg\u0142a zniszczeniu b\u0105d\u017a rozproszeniu. G\u0142\u00f3wne Miasto to reprezentacyjna cz\u0119\u015b\u0107 Gda\u0144ska, tworz\u0105ca zwarty zesp\u00f3\u0142 zabytkowy. Znajduje si\u0119 tu wi\u0119kszo\u015b\u0107 zabytk\u00f3w miasta; Bazylika Mariacka Wniebowzi\u0119cia NMP, Z\u0142ota Brama czy Ratusz G\u0142\u00f3wnego Miasta oraz zabytkowa o\u015b Drogi Kr\u00f3lewskiej sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z ul. D\u0142ugiej i D\u0142ugiego Targu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Mot\u0142awa, z prawej strony G\u0142\u00f3wne Miasto, z lewej Wyspa Spichrz\u00f3w by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/p>\n\n\n\n

Nazwa G\u0142\u00f3wne Miasto jest cz\u0119sto mylona ze Starym Miastem, po\u0142o\u017conym na p\u00f3\u0142noc od G\u0142\u00f3wnego Miasta, kt\u00f3rego historyczna tkanka miejska nie zosta\u0142a odtworzona po II wojnie \u015bwiatowej. G\u0142\u00f3wne Miasto uzyska\u0142o lokacj\u0119 miejsk\u0105 w 1343 roku, a zosta\u0142o zdegradowane w 1457 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
D\u0142ugie Pobrze\u017ce i \u017buraw by Nikater – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bazylika Mariacka<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Bazylika konkatedralna Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny jest trzeci\u0105 pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci \u015bwi\u0105tyni\u0105 na \u015bwiecie zbudowan\u0105 z ceg\u0142y. Zbudowany w latach 1346\u20131502 ko\u015bci\u00f3\u0142 jest wybitnym przyk\u0142adem gotyku ceglanego. Pomimo burzliwych dziej\u00f3w, \u015bwi\u0105tynia zachowa\u0142a historyczn\u0105 form\u0119 architektoniczn\u0105, co po\u015bwiadcza ikonografia si\u0119gaj\u0105ca XVI wieku oraz bogaty wystr\u00f3j wn\u0119trza, kt\u00f3ry tworz\u0105 liczne dzie\u0142a \u015bredniowieczne.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazylika Mariacka w Gda\u0144sku<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma form\u0119 tr\u00f3jnawowej bazyliki, z sze\u015bcioprz\u0119s\u0142owym korpusem nawowym, kt\u00f3rego nawa g\u0142\u00f3wna si\u0119ga\u0142a oko\u0142o 27 metr\u00f3w. Pod koniec XIV w. podj\u0119to budow\u0119 tr\u00f3jnawowego transeptu o uk\u0142adzie halowym. Jeszcze w trakcie wojny trzynastoletniej, w latach 1454\u20131466 podwy\u017cszono wie\u017c\u0119, co by\u0142o symbolicznym akcentem zwyci\u0119stwa gda\u0144szczan nad Zakonem Krzy\u017cackim. W 1529 r. odby\u0142o si\u0119 w gda\u0144skiej farze pierwsze nabo\u017ce\u0144stwo protestanckie. Przez kolejne stulecia ko\u015bci\u00f3\u0142 s\u0142u\u017cy\u0142 gminie lutera\u0144skiej, a\u017c do 1945 roku. Podczas walk o Gda\u0144sk w marcu 1945, w wyniku ostrza\u0142u artyleryjskiego, sp\u0142on\u0119\u0142y drewniane konstrukcje dach\u00f3w, run\u0119\u0142o 40% sklepie\u0144. W 1955 nast\u0105pi\u0142o po\u015bwi\u0119cenie odbudowanej \u015bwi\u0105tyni i przekazanie jej wiernym.<\/p>\n\n\n\n

Wn\u0119trze charakteryzuje si\u0119 jednolit\u0105 wysoko\u015bci\u0105 poszczeg\u00f3lnych naw. Pot\u0119\u017cne, o\u015bmioboczne filary d\u017awigaj\u0105 sklepienia o g\u0119stym i wyszukanym uk\u0142adzie \u017ceber, co stanowi jedn\u0105 z bardziej charakterystycznych cech architektury p\u00f3\u017anogotyckiej. W nawie g\u0142\u00f3wnej i transepcie s\u0105 to sklepienia sieciowe, w prezbiterium i niekt\u00f3rych kaplicach sklepienia gwia\u017adziste, w nawach bocznych \u2013 sklepienia kryszta\u0142owe, kt\u00f3re s\u0105 pozbawione \u017ceber.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny<\/strong> jest poliptykiem datowanym na 1517 r., wykonanym przez Mistrza Micha\u0142a z Augsburga i jego warsztat. Sk\u0142ada si\u0119 z korpusu ustawionego na predelli oraz trzech par skrzyde\u0142 \u2013 jednej rze\u017abionej i dw\u00f3ch malowanych. W szafie g\u0142\u00f3wnej przedstawiona jest scena Koronacji Marii; na tr\u00f3jdzielnym tronie zasiadaj\u0105 ponadnaturalnej wielko\u015bci postaci Chrystusa, Marii i Boga Ojca. W miejsce zniszczonego w 1945 prospektu organowego<\/strong> wstawiono wczesnobarokowy prospekt z 1629 z ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jana. Ocala\u0142e fragmenty dawnego prospektu rozmieszczono w kilku miejscach bazyliki. Nowy instrument wykona\u0142a firma organmistrzowska braci Hillebrand z Hanoweru.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Organy by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ratusz G\u0142\u00f3wnego Miasta<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Ratusz jest gotycko-renesansow\u0105 budowl\u0105 z XV w. Posiada wie\u017c\u0119 wysoko\u015bci 83 metr\u00f3w dominuj\u0105c\u0105 nad Drog\u0105 Kr\u00f3lewsk\u0105. Znajduje si\u0119 na niej zabytkowy carillon. Jest drugim po Bazylice konkatedralnej Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny pod wzgl\u0119dem wysoko\u015bci budynkiem G\u0142\u00f3wnego Miasta.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz G\u0142\u00f3wnego Miasta w Gda\u0144sku \u2013 widok z D\u0142ugiego Targu by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ratusz Starego Miasta<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Zabytkowy ratusz Starego Miasta pochodzi\u0142 z ko\u0144ca XVI wieku. Obecny ratusz zosta\u0142 wzniesiony w latach 1587-1589 w stylu niderlandzkiego manieryzmu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz Starego Miasta w Gda\u0144sku by Yanek \/ fotopolska.eu, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dw\u00f3r Artusa<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dw\u00f3r Artusa to dawne miejsce spotka\u0144 kupc\u00f3w i patrycjuszy. By\u0142 siedzib\u0105 kilku bractw, kt\u00f3rych nazwy wywodzi\u0142y si\u0119 od \u0142aw. W\u015br\u00f3d nich by\u0142y: \u0142awa \u015bw. Rajnolda, \u015bw. Jerzego, Malborska, Trzech Kr\u00f3li oraz \u0141awnik\u00f3w. Bractwa gromadzi\u0142y elit\u0119 Gda\u0144ska. Wieczory we Dworze urozmaicane by\u0142y r\u00f3\u017cnymi wyst\u0119pami \u2013 muzyk\u00f3w, \u015bpiewak\u00f3w, linoskoczk\u00f3w, kuglarzy. Co jaki\u015b czas wyprawiano wspania\u0142e uczty, trwaj\u0105ce nawet po kilka dni. Czasy rozkwitu dworu przypadaj\u0105 na wiek XVI i XVII. Odbudowano go w kilka lat po po\u017carze, w 1552 otrzyma\u0142 now\u0105 fasad\u0119, raz jeszcze przekszta\u0142con\u0105 w 1617 przez Abrahama van den Blocke. Budynek ozdobiono wspania\u0142ymi pos\u0105gami staro\u017cytnych bohater\u00f3w. Po obu stronach portalu umieszczono medaliony z popiersiami Zygmunta III Wazy oraz jego syna, wtedy jeszcze kr\u00f3lewicza W\u0142adys\u0142awa. Od 1989 roku w budynku rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 oddzia\u0142 Muzeum Historycznego Miasta Gda\u0144ska a wn\u0119trze dworu udost\u0119pniono zwiedzaj\u0105cym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dw\u00f3r Artusa Fasada dworu Artusa (przed ni\u0105 Fontanna Neptuna, po lewej Stary Dom \u0141awy, po prawej Nowy Dom \u0141awy.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze Dworu Artusa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Fontanna Neptuna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fontanna z XVII wieku z pos\u0105giem rzymskiego boga m\u00f3rz Neptuna jest umiejscowiona na D\u0142ugim Targu pod Ratuszem G\u0142\u00f3wnego Miasta.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fontanna Neptuna, fot. D. Hyszkiewicz-Kahlau, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

D\u0142ugo Targ <\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u0142ugi Targ pe\u0142ni funkcj\u0119 rynku, jest przed\u0142u\u017ceniem ul. D\u0142ugiej, z kt\u00f3r\u0105 tworzy tzw. Drog\u0119 Kr\u00f3lewsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
D\u0142ugi Targ by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wielka Zbrojownia<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wielka Zbrojownia to arsena\u0142 miejski w stylu manieryzmu niderlandzkiego z 1605 roku. Jest dzie\u0142em jednego z najwybitniejszych gda\u0144skich architekt\u00f3w tamtej epoki, Antoniego van Obberghena. Zbudowano j\u0105 z drobnej, czerwonej, holenderskiej ceg\u0142y zdobionej dekoracjami z piaskowca oraz bogatymi z\u0142oceniami. Konstrukcja sprawia wra\u017cenie, jakby budynek sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z czterech, pozornie oddzielnych kamieniczek.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wielka Zbrojownia by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Katownia<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Katownia z Wie\u017c\u0105 Wi\u0119zienn\u0105 to budowla obronna z XIV wieku pe\u0142ni\u0105ca funkcje barbakanu, s\u0105du i miejskiego wi\u0119zienia. Po wschodniej stronie Wie\u017cy Wi\u0119ziennej znajdowa\u0142 si\u0119 pr\u0119gierz, miejsce wielu egzekucji. Obecnie w Katowni mie\u015bci si\u0119 oddzia\u0142 Muzeum Gda\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Katownia z Wie\u017c\u0105 Wi\u0119zienn\u0105<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bazylika \u015bw. Miko\u0142aja i klasztor dominikan\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1227 r. pomorski ksi\u0105\u017c\u0119 \u015awi\u0119tope\u0142k sprowadzi\u0142 do Gda\u0144ska zakon oo. dominikan\u00f3w. Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja to jeden z najstarszych \u015bwi\u0105ty\u0144 w Gda\u0144sku, wzniesiony zosta\u0142 w ko\u0144cu XII wieku. W 1564 w\u0142adze gda\u0144skie odda\u0142y klasztor protestantom, a skarbiec klasztorny zabrano na ratusz. Po interwencji kr\u00f3la Zygmunta Augusta, klasztor w 1567 zwr\u00f3cono dominikanom. W 1813 wskutek rosyjskiego ostrza\u0142u miasta klasztor ca\u0142kowicie sp\u0142on\u0105\u0142. Dwadzie\u015bcia jeden lat p\u00f3\u017aniej, w 1834 nast\u0105pi\u0142a kasata zakonu, a dominikanie zostali zmuszeni do opuszczenia miasta. Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja jako jedyny nie uleg\u0142 zniszczeniu w trakcie dzia\u0142a\u0144 II wojny \u015bwiatowej – zosta\u0142 oszcz\u0119dzony przez pal\u0105cych Gda\u0144sk radzieckich \u017co\u0142nierzy ze wzgl\u0119du na posta\u0107 patrona, otaczanego przez prawos\u0142awnych Rosjan szczeg\u00f3ln\u0105 czci\u0105. Ko\u015bci\u00f3\u0142 posiada bogaty wystr\u00f3j gotycki, barokowy, renesansowy i rokokowy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw. Miko\u0142aja by Brosen – Praca w\u0142asna, CC BY 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja, wn\u0119trze, fot. Krystyna Babnis. NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana z XIV wieku jest jednym z najcenniejszych zabytk\u00f3w miasta. W marcu 1945 ko\u015bci\u00f3\u0142 sp\u0142on\u0105\u0142. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego wyposa\u017cenia zosta\u0142a przeniesiona do Ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Gda\u0144sku. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie zosta\u0142 po wojnie przej\u0119ty na cele kultu religijnego, przez wiele lat niszcza\u0142. W 1996 roku rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 remont ko\u015bcio\u0142a, m.in. odgruzowywanie i zabezpieczanie wn\u0119trza oraz renowacja i wzmocnienie \u015bcian zewn\u0119trznych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Nawa g\u0142\u00f3wna by Midart Spoza – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Katarzyny<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Katarzyny to najstarszy ko\u015bci\u00f3\u0142 na Starym Mie\u015bcie w Gda\u0144sku. Powsta\u0142 w latach 1227\u20131239, fundatorami byli ksi\u0105\u017c\u0119ta Pomorza Gda\u0144skiego, rozbudowany zosta\u0142 po 1379. W latach 1555\u20131945 nale\u017ca\u0142 do protestant\u00f3w. Mierz\u0105ca 76 m wie\u017ca ko\u015bcio\u0142a jest zwie\u0144czona barokowym he\u0142mem autorstwa Jacoba van den Blocka z 1634[2]. W \u015bwi\u0105tyni znajduj\u0105 si\u0119 obrazy Antona M\u00f6llera i Izaaka van den Blocka, jak r\u00f3wnie\u017c barokowe epitafia i p\u0142yta nagrobna astronoma Jana Heweliusza z 1659 roku. Szczeg\u00f3lnym zabytkiem jest znajduj\u0105cy si\u0119 tam obraz Matki Boskiej Bo\u0142szowieckiej przeniesiony po II wojnie \u015bwiatowej z Sanktuarium w Bo\u0142szowcach w dawnym wojew\u00f3dztwie stanis\u0142awowskim.<\/p>\n\n\n\n

Wielk\u0105 atrakcj\u0105 ko\u015bcio\u0142a jest carillon wykonany przez Kr\u00f3lewsk\u0105 Ludwisarni\u0119 Royal Eijsbouts z Asten w Holandii sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z 50 dzwon\u00f3w o \u0142\u0105cznej wadze 17 115 kg. W wie\u017cy ko\u015bcielnej mie\u015bci si\u0119 Muzeum Zegar\u00f3w Wie\u017cowych. W 2011 roku na wie\u017cy zamontowano jedyny na \u015bwiecie zegar pulsarowy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Katarzyny by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Katarzyny by Brosen – Praca w\u0142asna, CC BY 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Obraz Matki Bo\u017cej Bo\u0142szowieckiej, ok. 1620 r.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bazylika \u015bw. Brygidy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1396 roku zosta\u0142 oficjalnie erygowany klasztor Zakonu Naj\u015bwi\u0119tszego Zbawiciela w Gda\u0144sku. Budowa ko\u015bcio\u0142a klasztornego trwa\u0142a do 1512 roku. W XVII w. ko\u015bci\u00f3\u0142 poddano renowacji i odbudowie, wzniesiono dzwonnic\u0119 z barokowym he\u0142mem. Po II rozbiorze, Prusy zagarn\u0119\u0142y maj\u0105tek zakonu \u015bw. Brygidy, a ko\u015bci\u00f3\u0142 zacz\u0105\u0142 ulega\u0107 stopniowej dewastacji. Po I wojnie \u015bwiatowej na mocy traktatu wersalskiego zosta\u0142o utworzone Wolne Miasto Gda\u0144sk. Utworzono diecezj\u0119 gda\u0144sk\u0105, a w 1925 roku parafia \u015bw. Brygidy prowadzi\u0142a obok duszpasterstwa w j\u0119zyku niemieckim tak\u017ce duszpasterstwo w j\u0119zyku polskim. Stan ten trwa\u0142 do 1 wrze\u015bnia 1939 roku.<\/p>\n\n\n\n

W Sierpniu 1980 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Brygidy sta\u0142 si\u0119 centrum opieki duszpasterskiej nad strajkuj\u0105cymi robotnikami. Po og\u0142oszeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Brygidy, dzi\u0119ki \u00f3wczesnemu proboszczowi ksi\u0119dzu Henrykowi Jankowskiemu, sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym punktem oporu przeciwko re\u017cimowi komunistycznemu oraz miejscem wsparcia zdelegalizowanej \u201eSolidarno\u015bci\u201d i jej cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 klasztorny brygidek by Brosen – Praca w\u0142asna, CC BY 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 klasztorny brygidek by Brosen – Praca w\u0142asna, CC BY 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Nawa g\u0142\u00f3wna by S\u0142awek Skierka – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Z inicjatywy proboszcza \u015bw. Brygidy ks. Henryka Jankowskiego w 2017 r. powsta\u0142a wielka kompozycja obejmuj\u0105ca bursztynowy o\u0142tarz (11 m wysoko\u015bci) zaprojektowany przez prof. Stanis\u0142awa Radwa\u0144skiego i bursztynnika Mariusza Drapikowskiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw.Brygidy – o\u0142tarz bursztynowy by Adam Ladzinski2020 – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
O\u0142tarz bursztynowy by Adam Ladzinski2020 – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Konkatedra greckokatolicka \u015bw. Bart\u0142omieja i Opieki Naj\u015bwi\u0119tszej Bogurodzicy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Konkatedra \u015bw. Bart\u0142omieja i Opieki Naj\u015bwi\u0119tszej Bogurodzicy jest \u015bwi\u0105tyni\u0105 greckokatolick\u0105. Konkatedra wybudowana zosta\u0142a w stylu gotyckim w XV wieku. Wie\u017ca pochodzi z 1600 r. Od 1524, do zniszczenia w 1945, by\u0142 to ko\u015bci\u00f3\u0142 lutera\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Konkatedra \u015bw. Bart\u0142omieja by Darpaw – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 kapucyn\u00f3w \u015bw. Jakuba<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017anogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 rektorski to dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 szpitalny. Jako jedyny przetrwa\u0142 po\u017cog\u0119 II wojny \u015bwiatowej w dobrym stanie. Dzi\u0119ki temu zachowa\u0142 si\u0119 unikalny, p\u00f3\u017anorenesansowy strop belkowy z drewna modrzewiowego. Elementami obecnego wystroju s\u0105 witra\u017ce, w tym wielki witra\u017c w oknie w prezbiterium zaprojektowany przez Zofi\u0119 Boduoin de Courtenay.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jakuba by Stanislaw Kosiedowski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. El\u017cbiety<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. El\u017cbiety to zabytkowy ko\u015bci\u00f3\u0142 rektorski ojc\u00f3w pallotyn\u00f3w. W latach 1622-1820 by\u0142a to druga \u015bwi\u0105tynia gda\u0144skich kalwinist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. El\u017cbiety<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Br\u0105zowe drzwi ko\u015bcio\u0142a by Tomasz Steifer – Praca w\u0142asna, CC BY 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 karmelit\u00f3w \u015bw. J\u00f3zefa<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. J\u00f3zefa to ko\u015bci\u00f3\u0142 rektorski. W czasach reformacji by\u0142 to jednym z nielicznych dzia\u0142aj\u0105cych w Gda\u0144sku ko\u015bcio\u0142\u00f3w rzymskokatolickich (obok ko\u015bcio\u0142\u00f3w Dominikan\u00f3w i Brygidek, a p\u00f3\u017aniej Kaplicy Kr\u00f3lewskiej).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. J\u00f3zefa by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klasztor karmelit\u00f3w (ob. Oblat\u00f3w)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kaplica Kr\u00f3lewska<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Barokowa kaplica z 1681 r. zosta\u0142a zbudowana z pomoc\u0105 kr\u00f3la Jana III Sobieskiego dla gda\u0144skich katolik\u00f3w jako tymczasowa kaplica katolicka dla wiernych w czasie, gdy ko\u015bci\u00f3\u0142 Mariacki by\u0142 w r\u0119kach protestant\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kaplica Kr\u00f3lewska, obecnie kaplica rektorska pw. \u015awi\u0119tego Ducha by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy to p\u00f3\u017anogotycka \u015bwi\u0105tynia wzniesiona w 1419 przez franciszkan\u00f3w na terenie Starego Przedmie\u015bcia. Jest to cenne dzie\u0142o p\u00f3\u017anogotyckiej architektury ceglanej, z charakterystycznymi schodkowymi szczytami elewacji korpusu nawowego i prezbiterium i niewielkimi wie\u017cyczkami kontrastuj\u0105cymi z masywn\u0105 bry\u0142\u0105 ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Widok na ko\u015bci\u00f3\u0142 od strony wschodniej by Ludwig Schneider – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0,<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Zesp\u00f3\u0142 klasztorny franciszkan\u00f3w, skrzyd\u0142o po\u0142udniowe klasztoru, fot. Beata Dygulska. NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Piotra i Paw\u0142a<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Piotra i Paw\u0142a to historyczna fara Starego Przedmie\u015bcia. Nale\u017cy do grupy najwi\u0119kszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w gotyckich w Gda\u0144sku. W latach 1590-1945 by\u0142 g\u0142\u00f3wnym ko\u015bcio\u0142em gda\u0144skich ewangelik\u00f3w reformowanych. Odbywa\u0142y si\u0119 tutaj nabo\u017ce\u0144stwa po polsku, angielsku, francusku i niemiecku. Od 1945 s\u0142u\u017cy rzymskim i ormia\u0144skim katolikom.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Piotra i Paw\u0142a by S\u0142awomir Milejski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Brama Wy\u017cynna (Wysoka)<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Brama Wy\u017cynna to renesansowa brama z 1588, stanowi\u0105ca g\u0142\u00f3wn\u0105 bram\u0119 wjazdow\u0105 do miasta, otwieraj\u0105c\u0105 ci\u0105g tzw. Drogi Kr\u00f3lewskiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama Wy\u017cynna by Diego Delso, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Brama Z\u0142ota<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Brama Z\u0142ota to brama w stylu manieryzmu niderlandzkiego z 1612 roku. Po\u0142o\u017cona w ci\u0105gu Drogi Kr\u00f3lewskiej rozpoczyna ulic\u0119 D\u0142ug\u0105. Dzie\u0142o architekt\u00f3w Abrahama van den Blocke i Jana Strakowskiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama Z\u0142ota by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0, (obok z lewej Bractwo \u015bw. Jerzego)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Brama Zielona<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Brama Zielona to brama wodna w stylu manieryzmu niderlandzkiego z 1568 roku, zamykajaca D\u0142ugi Targ i Drog\u0119 Kr\u00f3lewsk\u0105 od strony Mot\u0142awy. Prowadzi na Zielony Most. Zosta\u0142a zbudowana przez Regniera z Amsterdamu i drezde\u0144czyka Hansa Kramera, jako gda\u0144ska rezydencja kr\u00f3l\u00f3w Polski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama Zielona by Marcin Bia\u0142ek – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u017buraw nad Mot\u0142aw\u0105<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u017buraw to charakterystyczny d\u017awig portowy z 1444 r. wraz z bram\u0105 wodn\u0105 – wychodz\u0105c\u0105 w kierunku Mot\u0142awy i D\u0142ugiego Pobrze\u017ca. Jest to najwi\u0119kszy i najstarszy z zachowanych d\u017awig\u00f3w portowych \u015bredniowiecznej Europy. Od powstania s\u0142u\u017cy\u0142 przede wszystkim jako urz\u0105dzenie portowe do za\u0142adunku towar\u00f3w i balastu na statki oraz do stawiania maszt\u00f3w jednostek. Mechanizmem s\u0105 dwie pary k\u00f3\u0142 deptakowych o \u015brednicy oko\u0142o sze\u015bciu metr\u00f3w ka\u017cde. Jako si\u0142\u0119 nap\u0119dow\u0105 wykorzystywano ludzi st\u0105paj\u0105cych wewn\u0105trz tych b\u0119bn\u00f3w. Urz\u0105dzenie by\u0142o w stanie podnie\u015b\u0107 ci\u0119\u017car dw\u00f3ch ton na wysoko\u015b\u0107 27 metr\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama Szeroka (\u017buraw) z wbudowanym d\u017awigiem portowym, fot. D. Hryszkiewicz-Kahlau, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Brama St\u0105giewna od strony Nowej Mot\u0142awy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kolegiata Staroszkocka \u015bw. Ignacego Loyoli w Gda\u0144sku<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kolegiata pw. \u015bw. Ignacego z Loyoli to zabytkowy, pojezuicki ko\u015bci\u00f3\u0142 w rejonie historycznym Stare Szkoty.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kolegiata Staroszkocka (widok od Kana\u0142u Raduni)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Twierdza Wis\u0142ouj\u015bcie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Twierdza Wis\u0142ouj\u015bcie jest obecnie najstarsz\u0105 fortyfikacj\u0105 nadmorsk\u0105 na wybrze\u017cu polskim, powsta\u0142a w XV w. Zabytkowa twierdza le\u017cy nad Martw\u0105 Wis\u0142\u0105, przy g\u0142\u00f3wnym wej\u015bciu do portu gda\u0144skiego. Serce twierdzy stanowi cylindryczna wie\u017ca (obecnie pozbawiona zwie\u0144czenia), kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy\u0142a do 1758 roku jako latarnia morska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Widok og\u00f3lny twierdzy Wis\u0142ouj\u015bcie by Jakub Strzelczyk – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Westerplatte<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rada Ligi Narod\u00f3w przyzna\u0142a Polsce w 1924 r. teren na p\u00f3\u0142wyspie Westerplatte (w Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku) z przeznaczeniem na Wojskow\u0105 Sk\u0142adnic\u0119 Tranzytow\u0105. 25 sierpnia 1939 przyby\u0142 do Gda\u0144ska z rzekomo kurtuazyjn\u0105 wizyt\u0105 niemiecki pancernik szkolny \u201eSchleswig-Holstein\u201d kt\u00f3rego salwa 1 wrze\u015bnia rozpocz\u0119\u0142a II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. W dniach 1\u20137 wrze\u015bnia 1939 mia\u0142a miejsce obrona p\u00f3\u0142wyspu pod dow\u00f3dztwem mjr. Henryka Sucharskiego.<\/p>\n\n\n\n

Pomnik Obro\u0144c\u00f3w Wybrze\u017ca jest monumentem o wysoko\u015bci 25 metr\u00f3w, upami\u0119tnia polskich obro\u0144c\u00f3w Wybrze\u017ca we wrze\u015bniu 1939.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pomnik Obro\u0144c\u00f3w Wybrze\u017ca by Holger Weinandt – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 de<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wielki M\u0142yn<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na Starym Mie\u015bcie znajduje si\u0119 \u015bredniowieczny zabytkowy m\u0142yn wodny. Wielki M\u0142yn zosta\u0142 wzniesiony przez Krzy\u017cak\u00f3w w 1350 r. Nap\u0119dzany by\u0142 wodami Kana\u0142u Raduni. Obecnie znajduje si\u0119 tu Muzeum Bursztynu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wielki M\u0142yn by Marcin Bia\u0142ek – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dom cechowy m\u0142ynarzy przy m\u0142ynie by Krzysztof Rakowski, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Poczta Polska w Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Urz\u0105d Poczty Polskiej w Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku, dzia\u0142a\u0142 w latach 1920\u20131939. Dnia 1 wrze\u015bnia 1939 g\u0142\u00f3wna plac\u00f3wka Poczty Polskiej w Gda\u0144sku sta\u0142a si\u0119 miejscem bohaterskiej i tragicznej obrony przed atakiem niemieckich formacji policyjnych i paramilitarnych. Zgin\u0119\u0142o wtedy, g\u0142\u00f3wnie zamordowanych po kapitulacji, oko\u0142o 50 pocztowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Budynek plac\u00f3wki Gda\u0144sk 1, by Artur Andrzej – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Europejskie Centrum Solidarno\u015bci<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Celem dzia\u0142alno\u015bci Centrum jest \u201eupowszechnienie dziedzictwa \u201eSolidarno\u015bci\u201d w Polsce i innych krajach oraz czynne uczestnictwo w budowie to\u017csamo\u015bci europejskiej\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama nr 2 Stoczni Gda\u0144skiej przed budynkiem muzeum by Mike Peel, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zapraszamy do restauracji Literacka. Polecamy krem z bia\u0142ych warzyw z oliw\u0105 truflowa, comber z sarniny, pier\u015b z kaczki, stek z krewetk\u0105 tygrysi\u0105 oraz pysznych deser\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n