{"id":7069,"date":"2022-04-16T11:50:14","date_gmt":"2022-04-16T11:50:14","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=7069"},"modified":"2022-09-17T10:34:41","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:41","slug":"sladami-piastow-slaskich-w-ksiestwie-bolka-ii-ziebickiego-klasztor-cysterski-w-henrykowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=7069","title":{"rendered":"\u015aladami Piast\u00f3w \u015bl\u0105skich, w ksi\u0119stwie Bolka II Zi\u0119bickiego \u2013 klasztor cysterski w Henrykowie"},"content":{"rendered":"\n

Pierwsze polskie zdanie w ksi\u0119dze henrykowskiej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
Mapa Przedg\u00f3rza Sudeckiego<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Opactwo w Henrykowie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Opactwo w Henrykowie to jedno z najokazalszych i najpi\u0119kniejszych za\u0142o\u017ce\u0144 barokowych na \u015al\u0105sku, miejsce powstania Ksi\u0119gi Henrykowskiej \u2013 zabytku pi\u015bmiennictwa polskiego. Pocz\u0105tki opactwa henrykowskiego si\u0119gaj\u0105 1222 roku. Wtedy to ksi\u0105\u017c\u0119 Henryk I Brodaty wyda\u0142 zgod\u0119 na sprowadzenie do Henrykowa zakonu cysters\u00f3w pochodz\u0105cych z opactwa z Lubi\u0105\u017ca. Oficjalnym fundatorem opactwa by\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Henryk II Pobo\u017cny, syn Henryka Brodatego. Mnisi zbudowali drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry to wkr\u00f3tce zosta\u0142 spalony przez Mongo\u0142\u00f3w (w 1241). Ksi\u0105\u017c\u0119ta zi\u0119biccy urz\u0105dzili z klasztoru henrykowskiego rodzinn\u0105 nekropoli\u0119. Ksi\u0105\u017c\u0119 Bolko (Boles\u0142aw) II, kt\u00f3ry zmar\u0142 w 1341 r. zosta\u0142 pochowany w klasztorze, gdzie zachowa\u0142 si\u0119 jego nagrobek.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Opactwo w Henrykowie by Fallaner – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kolumna \u015aw. Tr\u00f3jcy i fronton ko\u015bcio\u0142a Wniebowzi\u0119cia NMP by Jacek Halicki – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0119ga henrykowska<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po naje\u017adzie mongolskim cystersi skupili si\u0119 na odbudowie swojego klasztoru oraz odzyskaniu d\u00f3br. W celu uporz\u0105dkowania stanu klasztoru opat Piotr spisa\u0142 pod nazw\u0105 Liber fundationis claustri Sancte Marie Virginis in Henrichow<\/em> dokument porz\u0105dkuj\u0105cy sprawy klasztoru. Dokument ten zwany Ksi\u0119g\u0105 henrykowsk\u0105 jest jednym z najcenniejszych zabytk\u00f3w pi\u015bmiennictwa polskiego \u2013 zawiera pierwsze zdanie zapisane w dokumentach w j\u0119zyku polskim: Daj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj<\/em>, co wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie oznacza: Daj, niech ja pomiel\u0119, a ty odpoczywaj<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fragment Ksi\u0119gi henrykowskiej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny i \u015bw. Jana Chrzciciela<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po wojnie trzydziestoletniej (1618 – 1648) przypadaj\u0105 lata najwi\u0119kszego rozwoju opactwa i jego \u015bwietno\u015bci. Klasztorny ko\u015bci\u00f3\u0142, zbudowany pierwotnie w 1241 r., przebudowano w stylu barokowym. Z tego okresu pochodz\u0105 najcenniejsze zabytki ruchome, zlokalizowane zar\u00f3wno w ko\u015bciele, jak i w opactwie. Mamy tutaj w o\u0142tarzu g\u0142\u00f3wnym obrazy p\u0119dzla Micha\u0142a Willmanna \u2013 zwanego \u015bl\u0105skim Rembrandtem. Powsta\u0142y w\u00f3wczas r\u00f3wnie\u017c inne obrazy autorstwa Jana Liszki, rze\u017aby Macieja Steinla, Tomasza Weissfeldta, Jerzego Leonarda Webera oraz jedne z najwspanialszych w Polsce rokokowe stalle zakonne, dzie\u0142o nieznanych cysterskich snycerzy, zdobione p\u0142askorze\u017abami ze scenami z \u017cycia Jezusa i Matki Bo\u017cej. Ko\u015bci\u00f3\u0142 opactwa henrykowskiego sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym sanktuarium maryjnym oraz miejscem kultu \u015bw. J\u00f3zefa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wej\u015bcie i fronton ko\u015bcio\u0142a by Jacek Halicki – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Podw\u00f3rzec klasztoru by Jacek Halicki – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Wniebowzi\u0119cia NMP by Kinch1904 – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Freski w ko\u015bciele by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny, dzie\u0142o Georga Schroettera, powsta\u0142 w latach 1681\u20131684. Zdobi\u0105 go dwa obrazy Micha\u0142a Willmanna, wielki Bo\u017ce narodzenie w wizji \u015bw. Bernarda<\/em> oraz g\u00f3rny Zbawca \u015bwiata<\/em>. Wielki obraz otaczaj\u0105 z lewej rze\u017aby \u015bw. Benedykta, \u015bw. Jana Chrzciciela i \u015bw. Piotra, a z prawej \u015bw. Bernarda, \u015bw. Jan Ewangelisty i \u015bw. Paw\u0142a. W o\u0142tarzu bocznym znajduje si\u0119 figura Matki Bo\u017cej z Dzieci\u0105tkiem, zwana Matk\u0105 J\u0119zyka Polskiego<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
O\u0142tarz by Fallaner – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
O\u0142tarz by Fallaner – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bardzo pi\u0119knym obiektem ko\u015bcio\u0142a s\u0105 barokowe stalle. S\u0105 one wybitnym dzie\u0142em \u015bl\u0105skiej snycerki. D\u0119bowy, renesansowy trzon stalli pochodzi z 1567, dekoracja jest bogato rze\u017abiona akantem i muszlami. Zaplecki zdobione 36 p\u0142askorze\u017abami przedstawiaj\u0105cymi sceny z \u017cycia Chrystusa, wykonane zosta\u0142y w drewnie lipowym. Po 1700 dodano lo\u017ce opata i przeora, a ca\u0142o\u015b\u0107 wzbogacono o cztery pary wolno stoj\u0105cych figur \u015bw. Grzegorza Wielkiego, Eugeniusza III, \u015bw. Hieronima, Konrada de Poitiers, \u015bw. Benedykta i \u015bw. Bernarda.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Stalle ko\u015bcio\u0142a w Henrykowie by Fallaner – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Organy, dzie\u0142o mistrz\u00f3w ze \u015awidnicy, pochodz\u0105 z po\u0142owy XVII w. i s\u0105 najstarsze na \u015al\u0105sku. Ca\u0142o\u015b\u0107 dope\u0142nia 14 barokowych obraz\u00f3w przedstawiaj\u0105cych \u017cycie i legend\u0119 \u015bw. Bernarda, umieszczonych w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci nawy g\u0142\u00f3wnej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Organy by Fallaner – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W 1753 wzniesiono kaplic\u0119 \u015bw. Marii Magdaleny, obecnie mauzoleum Piast\u00f3w. W mauzoleum znajduje si\u0119 pochodz\u0105cy z gotyckiego wyposa\u017cenia nagrobek ksi\u0119cia Bolka II i jego \u017cony Jutty, jeden z najstarszych w Polsce podw\u00f3jnych nagrobk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mauzoleum Piast\u00f3w by Jacek Halicki – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Nagrobek ksi\u0119cia Bolka II i jego \u017cony Jutty by Fallaner – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 klasztorny<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Barokowy budynek klasztorny powsta\u0142 w latach 1681\u20131702. W drugiej po\u0142owie XIX w. zosta\u0142 przebudowany w czworoboczny. Za\u0142o\u017cony wok\u00f3\u0142 prostok\u0105tnego dziedzi\u0144ca z wysuni\u0119tym skrzyd\u0142em po\u0142udniowym. Do wn\u0119trza licz\u0105cego oko\u0142o 300 pomieszcze\u0144 prowadz\u0105 trzy barokowe portale: s\u0105dowy z postaci\u0105 Temidy, klasztorny ze \u015bw. Benedyktem i opacki z herbem opata.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Budynek klasztorny by Jacek Halicki – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Budynek klasztorny by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Na parterze klasztoru znajduje si\u0119 barokowy refektarz, na I pi\u0119trze reprezentacyjne sale: Ksi\u0105\u017c\u0119ca, Purpurowa, D\u0119bowa i Papieska. Sala Purpurowa, przeznaczona jako miejsce do przyjmowania dostojnych go\u015bci, ma purpurowe \u015bciany i obicia mebli, marmurowy kominek. Znajduje si\u0119 w niej sze\u015b\u0107 obraz\u00f3w Willmanna przedstawiaj\u0105cych fundator\u00f3w opactwa.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Portal w budynku klasztoru by Jacek Halicki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"
Portal w budynku klasztoru by Qkiel – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Po\u0142udniowa fasada by Enzo83 – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Park klasztorny<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

W parku klasztornym ro\u015bnie trzeci pod wzgl\u0119dem wieku cis w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ogrody klasztorne by Jacek Halicki – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pawilon ogrodowy by Jacek Halicki – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Obok klasztoru postawiono pomnik przypominaj\u0105cy o powstaniu w tym miejscu Ksi\u0119gi henrykowskiej<\/em>, b\u0119d\u0105cej r\u00f3wnie s\u0142awnym obiektem historycznym jak samo opactwo.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pomnik ksi\u0119gi henrykowskiej na dziedzi\u0144cu opactwa by Mariusz.stepien – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Budynek bramy parkowej by Jacek Halicki – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Brama g\u00f3rna by Fallaner – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Dolna brama by Jacek Halicki – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Panowanie pruskie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Okres wojen \u015bl\u0105skich pomi\u0119dzy Prusami a Austri\u0105 1741\u20131762 zahamowa\u0142 rozw\u00f3j opactwa. W 1801 w\u0142adze pruskie zamkn\u0119\u0142y klasztorne gimnazjum oraz zarekwirowa\u0142y klasztorn\u0105 bibliotek\u0119 z najbogatszym na \u015al\u0105sku ksi\u0119gozbiorem licz\u0105cym 132 r\u0119kopisy i 20 tysi\u0119cy ksi\u0105\u017cek. W 1810 r. kr\u00f3l pruski Fryderyk Wilhelm III og\u0142osi\u0142 edykt sekularyzacyjny i opactwo henrykowskie zosta\u0142o zlikwidowane po 582 latach swojego istnienia. Wkr\u00f3tce po sekularyzacji dobra henrykowskie zakupi\u0142a kr\u00f3lowa holenderska Fryderyka Wilhelmina, siostra kr\u00f3la Prus. Klasztor nieznacznie przebudowano w celu wykorzystania go jako rezydencji magnackiej. W 1949 opactwo henrykowskie powr\u00f3ci\u0142o w r\u0119ce cysters\u00f3w. Okolice Henrykowa nale\u017c\u0105 do Polski przez 393 lata.<\/p>\n\n\n\n

Zabudowania klasztorne<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wozownia by Kinch1904 – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Budynek szpitala, obecnie internat gimnazjum by Kinch1904 – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pomocniczy \u015bw. Andrzeja, z XIV w. by Edward Knapczyk – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zabytki w okolicy Henrykowa<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Brukalice<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pierwsze polskie zdanie zapisane w Ksi\u0119dze henrykowskiej wypowiedziano w niedalekich Brukalicach. Znajduje si\u0119 tutaj pomnik Ksi\u0119gi henrykowskiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pomnik Ksi\u0119gi henrykowskiej w Brukalicach by Bonio – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Marcina w Starym Henrykowie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Marcina w Starym Henrykowie zbudowano w XV w. Przebudowa nast\u0105pi\u0142a w-XVIII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Marcina, Stary Henryk\u00f3w by Jacek Halicki – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Wawrzy\u0144ca Wadochowice<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Wadochowicach znajduje si\u0119 gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 z XV w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Wawrzy\u0144ca, Wadochowice by Aktron, Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zamek w Witostowicach<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zamek wodny w Witostowicach zosta\u0142 wybudowany w pierwszej po\u0142owie XIV wieku. Zamek by\u0142 kilkakrotnie przebudowywany w XVI i XVII w Zamek charakteryzuje si\u0119 podw\u00f3jn\u0105 fos\u0105: zewn\u0119trzn\u0105 i wewn\u0119trzn\u0105, rozdzielon\u0105 ziemnym wa\u0142em obronnym z bastejami. W parterowej cz\u0119\u015bci \u015brodkowego skrzyd\u0142a zamku zosta\u0142a odrestaurowana renesansowa kaplica zamkowa. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamek w Witostowicach by Jerzy Strzelecki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na posi\u0142ek wybrali\u015bmy si\u0119 do pobliskich Zi\u0119bic, gdzie w Rynku znajduje si\u0119 restauracja Ratuszowa. Kr\u00f3luje tu smaczna kuchnia domowa. Mo\u017cemy spr\u00f3bowa\u0107 smacznych zup, kark\u00f3wki na desce z kr\u0105\u017ckami cebulowymi, \u017ceberek na desce, czy te\u017c placka po w\u0119giersku.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n