{"id":7208,"date":"2022-05-14T07:12:30","date_gmt":"2022-05-14T07:12:30","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=7208"},"modified":"2022-09-17T10:34:40","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:40","slug":"sladami-krzyzakow-i-mennonitow-na-zulawach-wislanych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=7208","title":{"rendered":"\u015aladami Krzy\u017cak\u00f3w i Mennonit\u00f3w na \u017bu\u0142awach Wi\u015blanych"},"content":{"rendered":"\n
\n
Mapa \u017bu\u0142aw<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\u017bu\u0142awy Wi\u015blane<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

\u017bu\u0142awy Wi\u015blane obejmuj\u0105 rozleg\u0142\u0105 r\u00f3wnin\u0119 deltow\u0105 Wis\u0142y przypominaj\u0105c\u0105 w og\u00f3lnym zarysie kszta\u0142t odwr\u00f3conego tr\u00f3jk\u0105ta, kt\u00f3rego wierzcho\u0142ek znajduje si\u0119 w rozwidleniu Wis\u0142y na Leniwk\u0119 i Nogat, za\u015b podstawa wyznaczona jest przez Mierzej\u0119 Wi\u015blan\u0105. Obszar \u017bu\u0142aw Wi\u015blanych stanowi p\u0142ask\u0105 r\u00f3wnin\u0119, wznosz\u0105c\u0105 si\u0119 niewiele ponad poziom morza. Powierzchnia \u017bu\u0142aw wynosi oko\u0142o 1700 km\u00b2, z czego 450 km\u00b2 stanowi\u0105 tereny depresyjne, po\u0142o\u017cone poni\u017cej poziomu morza. Najwi\u0119ksza depresja rozpo\u015bciera si\u0119 wok\u00f3\u0142 jeziora Druzno, a w Raczkach Elbl\u0105skich znajduje si\u0119 najni\u017cej po\u0142o\u017cony punkt depresyjny Polski (1,8 m p.p.m.). Drugi co do wielko\u015bci obszar depresyjny rozpo\u015bciera si\u0119 szeroko w okolicach Nowego Dworu Gda\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Raczki Elbl\u0105skie – najni\u017cej po\u0142o\u017cony punkt depresyjny Polski, Wikimedia, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u017bu\u0142awy wesz\u0142y w sk\u0142ad Polski w czasach Mieszka I i Boles\u0142awa Chrobrego. Granica z poga\u0144skimi Prusami przebiega\u0142a na Nogacie. \u017bu\u0142awy przynale\u017c\u0105 do Polski przez 381 lat, a rejon p\u00f3\u0142nocny (Stegna i Gda\u0144sk) 682 lata.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Typowy krajobraz \u017bu\u0142aw, Kana\u0142 \u015aledziowy, okolice wsi Cedry Ma\u0142e by Krzysztof Rakowski, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u015awi\u0119ty Wojciech<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 997 r. do Gda\u0144ska i do pruskiego Truso wybra\u0142 si\u0119 biskup Wojciech z misj\u0105 chrystianizacji poga\u0144skich Prus\u00f3w Na wzg\u00f3rzu na po\u0142udnie od Gda\u0144ska (na obecnym Wzg\u00f3rzu \u015awi\u0119tego Wojciecha) odprawi\u0142 msz\u0119. Na tej okolicy w XIV wieku benedyktyni zbudowali gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Wojciecha w \u015awi\u0119tym Wojciechu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Czasy krzy\u017cackie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Krzy\u017cacy pojawili si\u0119 na ziemi che\u0142mi\u0144skiej (Toru\u0144, Che\u0142mno) zaproszeni przez ksi\u0119cia Konrada I Mazowieckiego w 1228 r. Do roku 1243 podbili tereny wzd\u0142u\u017c prawego brzegu Wis\u0142y i Nogatu po Elbl\u0105g i a\u017c do \u0141yny na wschodzie. Rozpocz\u0119li te\u017c wkr\u00f3tce budow\u0119 swej stolicy w Malborku na prawym brzegu Nogatu. W 1267 r. zwr\u00f3cili si\u0119 przeciw Polsce zajmuj\u0105c \u017bu\u0142awy, a w 1308 roku Gda\u0144sk, dokonuj\u0105c rzezi jego mieszka\u0144c\u00f3w.\u00a0 \u017bu\u0142awy by\u0142y zaj\u0119te przez Krzy\u017cak\u00f3w a\u017c do 1466 roku (II pok\u00f3j toru\u0144ski). Pozostawili oni po sobie zamek krzy\u017cacki (z XV w.) we wsi Grabiny-Zameczek oraz kilkana\u015bcie gotyckich ceglanych ko\u015bcio\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Przebudowany zamek we wsi Grabiny-Zameczek by QuercusGd – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kolegiata \u015bw. Mateusza Aposto\u0142a w Nowym Stawie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119kszym gotyckim ko\u015bcio\u0142em zbudowanym przez zakon krzy\u017cacki jest kolegiata \u015bw. Mateusza w Nowym Stawie z prze\u0142omu XIV\/XV w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kolegiata \u015bw. Mateusza by S\u0142awomir Milejski – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kolegiata posiada ceglany, tr\u00f3jnawowy korpus z po\u0142owy XIV wieku z wie\u017c\u0105 frontow\u0105. W okresie reformacji ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Mateusza zachowa\u0142 sw\u00f3j katolicki charakter. Kolejne stulecia oraz wojny \u015bwiatowe nie przyczyni\u0142y si\u0119 do znacznych zniszcze\u0144 obiektu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kolegiata \u015bw. Mateusza, fronton<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze kolegiaty \u015bw. Mateusza w Nowym Stawie<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Lichnowach<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Lichnowach zosta\u0142 wybudowany przez Krzy\u017cak\u00f3w przed 1321 rokiem. Jest jednym z najwa\u017cniejszych obiekt\u00f3w gotyckich na \u017bu\u0142awach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 we wsi Lichnowy by Krzysztof Rakowski, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anio\u0142\u00f3w Str\u00f3\u017c\u00f3w w Cedrach Wielkich<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anio\u0142\u00f3w Str\u00f3\u017c\u00f3w w Cedrach Wielkich pochodzi z XIV wieku. Posiada on ceglany, tr\u00f3jnawowy korpus z wie\u017c\u0105 frontow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cedry Wielkie, ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anio\u0142\u00f3w Str\u00f3\u017c\u00f3w by Polimerek – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Cedry Wielkie, ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anio\u0142\u00f3w Str\u00f3\u017c\u00f3w <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Kmiecinie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 w Kmiecinie pochodzi z XIV w. Posiada dobudowan\u0105 w 1679 r. drewnian\u0105 wie\u017c\u0119 (charakterystyczna cecha ko\u015bcio\u0142\u00f3w \u017cu\u0142awskich!). Wie\u017ca jest o konstrukcji szkieletowej, z nadwieszon\u0105 o\u015bmioboczn\u0105 izbic\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kmiecin, ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jadwigi by S\u0142awomir Milejski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Drewniane soboty w ko\u015bciele by Polimerek \u2013 praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a w Trutnowach<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ceglany ko\u015bci\u00f3\u0142 pochodzi z 1334 r. Posiada drewnian\u0105 wie\u017c\u0119 z izbic\u0105 (niedawno odbudowan\u0105).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Trutnowy, ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Piotra i Paw\u0142a by Gliwi – Own work, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Trutnowach, linia zasi\u0119gu w\u00f3d powodziowych z 1829 roku, by S\u0142awek Zawadzki, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anny w Marynowach<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anny zbudowano w czasach krzy\u017cackich w po\u0142. XIV w. Podobnie jak w wielu \u017cu\u0142awskich ko\u015bcio\u0142ach, drewnian\u0105 wie\u017c\u0119 dobudowano na pocz. XVII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anny otoczony cmentarzem by S\u0142awomir Milejski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anny, wn\u0119trze, by S\u0142awomir Milejski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. El\u017cbiety Lubieszewo<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 w Lubieszewie pochodzi z II po\u0142. XIV w. Posiada charakterystyczn\u0105 p\u00f3\u017aniejsz\u0105 drewnian\u0105 wie\u017c\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Lubieszewie, otoczony cmentarzem<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Lubieszewie, wn\u0119trze<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Lubieszewie, organy <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Mennonici<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W XVI wieku \u017bu\u0142awy by\u0142y terenem intensywnej kolonizacji przez Mennonit\u00f3w, kt\u00f3rzy uciekali z Holandii przed prze\u015bladowaniami religijnymi. W Polsce znale\u017ali przyjazne otoczenie, gdy\u017c na mocy Konfederacji warszawskiej z 1573 r. panowa\u0142a szeroka tolerancja religijna. Mennonici zasiedlali tereny niezamieszkane, specjalizowali si\u0119 w regulacji rzek, zbiornik\u00f3w wodnych i osuszaniu bagien.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dawny zb\u00f3r mennonicki w Gda\u0144sku (obecnie zb\u00f3r zielono\u015bwi\u0105tkowy) by Yanek \/ fotopolska.eu, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cmentarz mennonicki w Stogach<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

W Stogach znajduje si\u0119 najwi\u0119kszy cmentarz mennonicki w Polsce pochodz\u0105cy z 1768 r. Na terenie cmentarza znajduje si\u0119 78 stel oraz innych nagrobk\u00f3w z krzy\u017cami, tablicami a tak\u017ce tumb.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cmentarz mennonicki w Stogach by Polimerek – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa w Stegnie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ewangelicki ko\u015bci\u00f3\u0142, obecnie rzymskokatolicki pw. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa w Stegnie zosta\u0142 zbudowany w 1683 r. w konstrukcji szachulcowej na fundamentach jeszcze starszego, gotyckiego ko\u015bcio\u0142a. We wn\u0119trzu znajduj\u0105 si\u0119 unikatowe podwieszone do stropu malowid\u0142a na p\u0142\u00f3tnie oraz zabytkowe organy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Stegnie by Henryk Bielamowicz – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a w Stegnie by Ludwig Schneider – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a pw. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa (ambona) by Polimerek – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Mennonickie domy podcieniowe<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na \u017bu\u0142awach wyst\u0119puj\u0105 reprezentacyjne mennonickie typy budynk\u00f3w wiejskich – domy podcieniowe. S\u0105 to budynki mieszkalne, w kt\u00f3rych do szczytu lub \u015bciany bocznej przylega wsparta na s\u0142upach zamkni\u0119ta sporych rozmiar\u00f3w wystawka. Podcienie przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojej historii pe\u0142ni\u0142y g\u0142\u00f3wnie funkcj\u0119 reprezentacyjn\u0105, w praktyce wykorzystywane by\u0142y jako pokoje letnie, miejsca spotka\u0144 modlitewnych lub podr\u0119czny magazyn\/warsztat. Charakterystyczne s\u0105 tzw. fachwerki, czyli efektowne uk\u0142ady konstrukcji ryglowej cz\u0119sto zdobi\u0105ce czo\u0142o podcienia.<\/p>\n\n\n\n

W domu podcieniowym we wsi Trutnowy ma siedzib\u0119 Stowarzyszenie „\u017bu\u0142awy Gda\u0144skie”, a od 2008 mie\u015bci si\u0119 tu Muzeum Wsi \u017bu\u0142awskiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dom podcieniowy w Trutnowach<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dom podcieniowy w Trutnowach, fachwerk<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dom podcieniowy w Marynowach by Pomuchelskopp – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dom podcieniowy w Nowej Ko\u015bcielnicy by MariuszWisniewski – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dom podcieniowy w Lubieszewie by S\u0142awomir Milejski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dom podcieniowy w Steblewie by Ludwig Schneider – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dom podcieniowy w Stalewie, pi\u0119kny fachwerk by S\u0142awomir Milejski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W Cyganku w domu podcieniowym urz\u0105dzono gospod\u0119 Ma\u0142y Holender. Obok mie\u015bci si\u0119 \u201ecmentarz 11 wsi\u201d z stelami mennonickimi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dom podcieniowy, gospoda Ma\u0142y Holender<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Cmentarz 11 wsi\u201d z stelami mennonickimi. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wiatrak holender w Pszcz\u00f3\u0142kach<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015aladem dzia\u0142ania mennonit\u00f3w na \u017bu\u0142awach jest drewniany wiatrak holender z XIX w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wiatrak w Pszcz\u00f3\u0142kach by Polimerek – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Czasy pruskie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po II rozbiorze Polski w 1793 roku ca\u0142e terytorium \u017bu\u0142aw w\u0142\u0105czono do Prus. Jedn\u0105 z najwi\u0119kszych inwestycji na terenie \u017bu\u0142aw by\u0142o uregulowanie Nogatu. W 1848 r. poni\u017cej Bia\u0142ej G\u00f3ry przekopano kana\u0142, wzniesiono drewniany jaz przeciw krze lodowej i wybudowano wa\u0142y przeciwpowodziowe z tzw. wielkim upustem, s\u0142u\u017c\u0105cym do odprowadzania w\u00f3d Liwy do Nogatu. W 1900 nast\u0105pi\u0142o prawie ca\u0142kowite odci\u0119cie dop\u0142ywu wody z Wis\u0142y do Nogatu. Rzek\u0119 Nogat skanalizowano przez trzy stopnie wodne: Micha\u0142owo, Rakowiec i Szonowo, utrzymuj\u0105c w ten spos\u00f3b sta\u0142y poziom w\u00f3d, umo\u017cliwiaj\u0105c ruch statk\u00f3w. W 1930 wybudowano ma\u0142\u0105 \u015bluz\u0119 w uj\u015bciu Liwy do Nogatu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015aluza Bia\u0142a G\u00f3ra by LukaszKatlewa – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wrota \u015bluzy, Bia\u0142a G\u00f3ra<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
\u015aluza, Bia\u0142a G\u00f3ra , uj\u015bcie Liwy do Nogatu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Czasy wsp\u00f3\u0142czesne<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W latach 1920\u20131939 \u017bu\u0142awy sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Wolnego Miasta Gda\u0144ska. W latach 1939\u20131945 Niemcy zbudowali w Sztutowie ob\u00f3z koncentracyjny „KL Stutthof”. By\u0142 to najd\u0142u\u017cej dzia\u0142aj\u0105cy ob\u00f3z koncentracyjny poza przedwojennymi granicami Niemiec. Przez ob\u00f3z przesz\u0142o oko\u0142o 110 tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w pochodz\u0105cych z 28 pa\u0144stw. Ocenia si\u0119, \u017ce blisko 65 tys. wi\u0119\u017ani\u00f3w zgin\u0119\u0142o w wyniku chor\u00f3b, ci\u0119\u017ckiej pracy, fizycznego maltretowania oraz niedo\u017cywienia.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Budynek komendantury w KL Stutthof<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Po II wojnie \u015bwiatowej \u017bu\u0142awy powr\u00f3ci\u0142y do Polski, opuszczone po zalaniu polder\u00f3w i ucieczce dotychczasowych mieszka\u0144c\u00f3w. Tereny te zasiedlili przesiedle\u0144cy z Wo\u0142ynia, Wile\u0144szczyzny oraz Bieszczad\u00f3w. Symbolem tej wymiany mieszka\u0144c\u00f3w jest ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja w Cyganku\/\u017belichowie z XIV w.. W dawnym ewangelickim ko\u015bciele mie\u015bci si\u0119 obecnie cerkiew greckokatolicka obrz\u0105dku bizantyjsko-ukrai\u0144skiego s\u0142u\u017c\u0105ca potomkom ukrai\u0144skich rodzin przesiedlonych w ramach akcji \u201eWis\u0142a\u201d w 1947 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Miko\u0142aja w Cyganku\/\u017belichowie <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Z kolei dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki w Nowym Stawie, wybudowany w stylu neogotyckim w 1804 r. na miejscu spalonego ratusza, po wojnie nie by\u0142 u\u017cywany do cel\u00f3w kultowych (pe\u0142ni\u0142 funkcje magazynu i sklepu meblowego). Obecnie pe\u0142ni rol\u0119 galeri\u0119 sztuki. Pod szklan\u0105 posadzk\u0105 wyeksponowane zosta\u0142y relikty dawnego ratusza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki w Nowym Stawie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u017bu\u0142awska Kolej Dojazdowa<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W okolicy Nowego Dworu dzia\u0142a kolejka w\u0105skotorowa zbudowana pod koniec XIX w. dla przewo\u017cenia burak\u00f3w cukrowych do \u017cu\u0142awskich cukrowni. Obecnie kolej jest u\u017cytkowana przez turyst\u00f3w na trasach: Sztutowo \u2013 Prawy Brzeg Wis\u0142y oraz Nowy Dw\u00f3r Gda\u0144ski W\u0105skotorowy \u2013 Jantar.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kolejka turystyczna by Wikimedia, CC BY-SA 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na obiad udali\u015bmy si\u0119 do gospody Ma\u0142y Holender w Cyganku ko\u0142o \u017belichowa. W typowym menonickim domu podcieniowym po\u0142o\u017conym nad rzek\u0105 Tuj\u0105 urz\u0105dzono karczm\u0119 serwuj\u0105c\u0105 wspania\u0142e regionalne dania. Pr\u00f3bowali\u015bmy zup\u0119 rakow\u0105, kaczk\u0119, pierogi z pokrzyw\u0105 \u2013 pyszno\u015bci!<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zupa rakowa<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Pierogi z serem i pokrzyw\u0105<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n