{"id":7372,"date":"2022-05-30T05:55:43","date_gmt":"2022-05-30T05:55:43","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=7372"},"modified":"2022-09-17T10:34:40","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:40","slug":"sladami-piastow-slaskich-w-ksiestwie-zaganskim-zagan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=7372","title":{"rendered":"\u015aladami Piast\u00f3w \u015bl\u0105skich –w ksi\u0119stwie \u017caga\u0144skim: \u017baga\u0144"},"content":{"rendered":"\n
\n
Mapa ziemi \u017caga\u0144skiej<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Wybrali\u015bmy si\u0119 do dolno\u015bl\u0105skiego \u017bagania (cho\u0107 dzisiaj le\u017cy w woj. lubuskim). Nazwa miasta pochodzi od staropolskiego s\u0142owa \u017cagwia oznaczaj\u0105cego za\u017cega\u0107, zapala\u0107, spala\u0107, co mog\u0142o by\u0107 echem po pocz\u0105tkach osadnictwa, zwi\u0105zanych z wypalaniem puszczy pierwotnej (podobne s\u0105 nazwy okolicznych miejscowo\u015bci: \u017bary, Zgorzelec). Wed\u0142ug legendy \u017baga\u0144 zosta\u0142 za\u0142o\u017cony ok. 700 roku przez s\u0142owia\u0144sk\u0105 ksi\u0119\u017cniczk\u0119 \u017bagann\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a c\u00f3rk\u0105 Wandy, a wnuczk\u0105 kr\u00f3la Kraka.<\/p>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Od ko\u0144ca XIII wieku \u017baga\u0144 by\u0142 stolic\u0105 samodzielnego ksi\u0119stwa \u017caga\u0144skiego, kt\u00f3re  wyodr\u0119bni\u0142o si\u0119 na Dolnym \u015al\u0105sku w okresie rozbicia dzielnicowego Kr\u00f3lestwa Polskiego. Pierwszym ksi\u0119ciem \u017caga\u0144skim by\u0142 Przemko, kt\u00f3ry nakaza\u0142 powi\u0119kszy\u0107 gr\u00f3d i miasto w kierunku wschodnim, powsta\u0142 w\u00f3wczas obecny plac S\u0142owia\u0144ski. \u017baga\u0144 otrzyma\u0142 prawa miejskie od ksi\u0119cia Konrada I w po\u0142owie XIII w. Ksi\u0119stwo by\u0142o do 1472 rz\u0105dzone przez Piast\u00f3w \u015bl\u0105skich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Centrum \u017bagania<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W 1472 r. Jan II Szalony sprzeda\u0142 ksi\u0119stwo \u017caga\u0144skie ksi\u0105\u017c\u0119tom saskim. W tym okresie ksi\u0119stwem rz\u0105dzi\u0142o pi\u0119ciu ksi\u0105\u017c\u0105t z rodu Wettin\u00f3w, z kt\u00f3rych ostatni, ksi\u0105\u017c\u0119 Moritz, w 1549 wymieni\u0142 \u017baga\u0144 za terytoria czeskie, przekazuj\u0105c go kr\u00f3lowi Ferdynandowi Habsburgowi. W 1627 cesarz Ferdynand II Habsburg sprzeda\u0142 ksi\u0119stwo dow\u00f3dcy swoich wojsk Albrechtowi Wallensteinowi, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do znacznego rozwoju miasta. Wallenstein sprowadzi\u0142 do miasta wielkiego uczonego, astronoma Jana Keplera, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 w \u017baganiu obserwacje astronomiczne i meteorologiczne. W 1785 ksi\u0119stwo przesz\u0142o w posiadanie Piotra Birona, ksi\u0119cia kurlandzkiego. Potomkowie Birona rz\u0105dzili \u017baganiem do 1935 roku, kiedy to w\u0142adze III Rzeszy skonfiskowa\u0142y pa\u0142ac ksi\u0105\u017c\u0119cy. Ksi\u0119stwo \u017baga\u0144skie powr\u00f3ci\u0142o do Polski w maju 1945 r. W 1951 r. pa\u0144stwo polskie przyzna\u0142o rekompensat\u0119 w wysoko\u015bci 6 mln dolar\u00f3w za upa\u0144stwowienie obszaru dawnego Ksi\u0119stwa \u017baga\u0144skiego. Potomkowie rodu de Talleyrand-P\u00e9rigord (obecnie de Andia) do dzi\u015b nasz\u0105 tytu\u0142 ksi\u0105\u017c\u0105t \u017bagania. Czas przynale\u017cno\u015bci miasta do Polski wynosi 393 lata, czasy saskie to 77 lat, austriackie 200 lat, a prusko-niemieckie 200 lat.<\/p>\n\n\n\n

Klasztor poaugustia\u0144ski \u2013 Pomnik Historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 klasztorny poaugustia\u0144ski pochodzi z XIV\u2013XVIII wieku i jest uznany za Pomnik Historii. W 1285 r. ksi\u0105\u017c\u0119 Konrad II Garbaty przekaza\u0142 Augustianom zamek, kt\u00f3ry w po\u0142owie XIV wieku zosta\u0142 rozbudowany (dobudowano pa\u0142ac opacki). W klasztorze znajduje si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 Wniebowzi\u0119cia NMP, kapitularz, kaplica \u015bw. Anny z gotyckimi sklepieniami oraz biblioteka klasztorna z XVIII-wiecznym wystrojem, zbiorem starodruk\u00f3w i dwoma XVII-wiecznymi globusami, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142y do astronoma J. Keplera. Dawny konwikt (budynek mieszkalno-gospodarczy) i spichlerz adaptowano na hotel turystyczny PTTK.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zesp\u00f3\u0142 klasztorny augustian\u00f3w by Danapass – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klasztor (obecnie hotel) by Mohylek – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Klasztor augustian\u00f3w by Gorofil – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Biblioteka klasztorna, globusy J.Keplera by Mohylek – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W drugiej po\u0142owie XIV stulecia augustianie wybudowali bazylik\u0119 o trzech nawach. Budowla zosta\u0142a powa\u017cnie przebudowana w 1515 roku – zosta\u0142a wybudowana nowa wie\u017ca i wielki zachodni szczyt oraz zosta\u0142a podwy\u017cszona nawa g\u0142\u00f3wna. W roku 1602 od zachodu dobudowano renesansow\u0105 loggi\u0119. Po po\u017carze w 1730 odbudowane wn\u0119trze otrzyma\u0142o bogaty barokowy wystr\u00f3j sztukatorsko-rze\u017abiarski, wykonany przez Jana Urba\u0144skiego i Jana Haberla z Wroc\u0142awia. W ko\u015bciele mie\u015bci si\u0119 gotycki sarkofag ksi\u0119cia g\u0142ogowsko-\u017caga\u0144skiego Henryka IV Wiernego. Na zabytkowych organach gra\u0142 F. Liszt podczas \u015blubu A. Radziwi\u0142\u0142a w 1857 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny (poaugustia\u0144ski) by Mohylek – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Portal ko\u015bcio\u0142a by Gorofil – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Wniebowzi\u0119cia NMP by Gorofil – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Wniebowzi\u0119cia NMP, o\u0142tarz by Gorofil – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w \u017baganiu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na miejscu \u015bredniowiecznego piastowskiego zamku, rodzina Lobkowitz\u00f3w zbudowa\u0142a w XVII w. renesansowy pa\u0142ac. Prace budowlane podj\u0119to w 1670 wed\u0142ug projektu w\u0142oskiego architekta Antonio della Porta. W roku 1842 ksi\u0119stwo przesz\u0142o na w\u0142asno\u015b\u0107 Doroty de Talleyrand-P\u00e9rigord. Pa\u0142ac przekszta\u0142cono w duchu baroku. W rezultacie powsta\u0142 obiekt jedyny w swoim rodzaju, niemaj\u0105cy w architekturze polskiej odpowiednika, o uk\u0142adzie przestrzennym \u0142\u0105cz\u0105cym cechy w\u0142a\u015bciwe barokowym pa\u0142acom francuskim.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac by Kriskros – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac by Enamo – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac by Krzysztof Golik – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dziedziniec pa\u0142acu by Danapass – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W latach 1842\u20131862 za czas\u00f3w panowania ksi\u0119\u017cnej Doroty de Talleyrand-P\u00e9rigord, najm\u0142odszej c\u00f3rki Birona, \u017baga\u0144 sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym o\u015brodkiem \u017cycia kulturalnego i politycznego. Dw\u00f3r \u017caga\u0144ski sta\u0142 si\u0119 wtedy jednym z bardziej znanych w Europie.-Przebywa\u0142y w\u00f3wczas tu takie s\u0142awy jak Ferenc Liszt, Verdi, Mettermich, czy Honor\u00e9 de Balzac.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamek w \u017baganiu, Sala Purpurowa by Adam Sowa (Flathamster) – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Warto zwiedzi\u0107 park geometryczny z XVII-XX wieku, o \u0142\u0105cznej powierzchni 77  ha \u2013 powsta\u0142y w XVII wieku, znacznie przekszta\u0142cony podczas rz\u0105d\u00f3w Doroty de Talleyrand-P\u00e9rigord. W sk\u0142ad wyst\u0119puj\u0105cego na terenie parkowego za\u0142o\u017cenia drzewostanu wchodzi oko\u0142o 50 gatunk\u00f3w drzew i krzew\u00f3w (najliczniej cis pospolity, platany o obwodzie pni si\u0119gaj\u0105cych 6 m).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Panorama parku i pa\u0142acu by Skarabeusz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Park pa\u0142acowy by Childish chleb – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 klasztorny pofranciszka\u0144ski, ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015b\u015b. Piotra i Paw\u0142a<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Franciszkanie zostali sprowadzeni do \u017bagania w 1272 r. przez ksi\u0119cia Konrada Garbatego, kt\u00f3ry ufundowa\u0142 im klasztor i ko\u015bci\u00f3\u0142 poza obr\u0119bem mur\u00f3w miejskich. Opuszczony w czasie reformacji ko\u015bci\u00f3\u0142 przej\u0119li ewangelicy. W 1633 r. \u015bwi\u0105tynia przesz\u0142a w r\u0119ce jezuit\u00f3w, kt\u00f3rzy na miejscu klasztoru wznie\u015bli okaza\u0142e kolegium. Cz\u0119\u015bci\u0105 klasztoru jest gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142  \u015b\u015b. Piotra i Paw\u0142a z 1293 r. Z tego okresu pochodz\u0105 obecnie mury korpusu i prezbiterium. Wyposa\u017cenie wn\u0119trza ko\u015bcio\u0142a jest  barokowe.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Piotra i Paw\u0142a, z lewej pa\u0142ac Lobkowitz\u00f3w (ksi\u0119\u017cnej Bironowej) by Mohylek – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Piotra i Paw\u0142a by Gorofil – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 p.w. \u015awi\u0119tego Ducha<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zakon augustian\u00f3w po sprowadzeniu do \u017bagania w 1284 roku obj\u0105\u0142 we w\u0142adanie mieszcz\u0105c\u0105 si\u0119 poza obr\u0119bem mur\u00f3w miejskich kaplic\u0119 pod wezwaniem Ducha \u015awi\u0119tego. W 1541 roku \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a czasowo przej\u0119ta przez protestant\u00f3w. W 1622 roku opat Pawe\u0142 III Weiner wybudowa\u0142 nowy masywny ko\u015bci\u00f3\u0142. Wie\u017ca zosta\u0142a nadbudowana w 1785 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015awi\u0119tego Ducha by Ana666tr – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 szpitalny, obecnie parafialny pw. \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca, zosta\u0142 wzniesiony z fundacji ksi\u0119\u017cnej Doroty de Talleyrand-P\u00e9rigord w 1848 r. z wykorzystaniem relikt\u00f3w gotyckiej kaplicy. Wn\u0119trze z bogatym wyposa\u017ceniem stolarsko-rze\u017abiarskim i kowalskim (kraty) ma jednolity neogotycki charakter o du\u017cych warto\u015bciach artystycznych. W ko\u015bciele pochowani zostali katoliccy cz\u0142onkowie rodziny ksi\u0105\u017c\u0119cej: ksi\u0119\u017cna Katarzyna Wilhelmina, Dorota Talleyrand i jej syn Ludwik Napoleon.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Krzy\u017ca by Mohylek – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 cmentarny pw. Nawiedzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 zbudowany w 1484 r. w stylu gotyckim. Obok znajduje si\u0119 Kaplica Bo\u017cego Grobu z 1595 r., kt\u00f3ra jest wiern\u0105 kopi\u0105 Kaplicy Grobu Chrystusowego w Jerozolimie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kaplica Grobu Chrystusa zbudowana z piaskowca by Mohylek – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 ewangelicki zbudowany zosta\u0142 w drugiej po\u0142owie XIX w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 po zniszczeniach wojennych uleg\u0142 rozbi\u00f3rce w 1966 r. Do dzisiejszych czas\u00f3w przetrwa\u0142a 84-metrowa wie\u017ca ceglana zwie\u0144czona \u017celiwn\u0105, a\u017curow\u0105 wie\u017cyczk\u0105. W krypcie znajduj\u0105cej si\u0119 pod wie\u017c\u0105 znale\u017ali miejsce spoczynku protestanccy cz\u0142onkowie rodziny ksi\u0105\u017c\u0119cej Biron\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wie\u017ca ko\u015bcio\u0142a ewangelickiego by S\u0142awomir Milejski – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wie\u017ca Bismarcka w \u017baganiu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wie\u017c\u0119 o wysoko\u015bci 20 m z g\u0142az\u00f3w narzutowych i granitu wzniesiono w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci \u017bagania w  1909 r. dla uczczenia Otto von Bismarcka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wie\u017ca Bismarcka by Mohylek – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Mury miejskie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u017baga\u0144 zosta\u0142 otoczony murami miejskimi i fos\u0105 na pocz\u0105tku XIV wieku. W XVIII-XIX w. mury wraz z bramami popad\u0142y w ruin\u0119 i uleg\u0142y cz\u0119\u015bciowej rozbi\u00f3rce. Zachowane do dzi\u015b fragmenty usytuowane s\u0105 wzd\u0142u\u017c ulicy Wa\u0142owej, Jana Keplera, w \u015bcianach zabudowa\u0144 poaugustia\u0144skich oraz przy ulicy Rybackiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mury obronne by razor240 – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ratusz<\/u><\/em><\/strong> Gotycki ratusz z XIV- XVI w.  zosta\u0142 przeniesiony na zachodni\u0105 pierzej\u0119 rynku. Pozosta\u0142\u0105 wie\u017c\u0119 przebudowano w 1880 r. na wz\u00f3r florenckiego Palazzo Vecchio.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wie\u017ca ratusza by Kriskros – Own work, CC BY-SA 3.0 pl,<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Kamieniczki na Rynku by Putin1auto – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac kamery ksi\u0105\u017c\u0119cej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac administracji ksi\u0119stwa \u017caga\u0144skiego wybudowano pod koniec XVIII w., obecnie mie\u015bci si\u0119 w nim s\u0105d rejonowy.<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac kamery ksi\u0105\u017c\u0119cej by razor240 – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Centrum Tradycji Polskich Wojsk Pancernych<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na Skwerze Czo\u0142gist\u00f3w znajduje si\u0119 wystawa plenerowa sprz\u0119tu pancernego. Znajduj\u0105 si\u0119 tam m.in. egzemplarze czo\u0142g\u00f3w T-34, T-55, T-72 i niszczyciel czo\u0142g\u00f3w M-36 \u201eJackson\u201d w barwach 1 Polskiej Dywizji Pancernej, a tak\u017ce pomnik genera\u0142a Stanis\u0142awa Maczka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
122_mm_armata_wz_1931\/37 by Kerim44 – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Typowe dania kuchni polskiej mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 w restauracji Cesarski Ogr\u00f3d znajduj\u0105cej si\u0119 w centrum \u017bagania. Mamy tu tradycyjne zupy \u2013 og\u00f3rkow\u0105, pomidorow\u0105, krupnik, flaki oraz dania  g\u0142\u00f3wne \u2013 eskalopki, w\u0105tr\u00f3bk\u0119, \u017ceberka, kaczk\u0119 cesarsk\u0105, pstr\u0105ga i pierogi.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n