{"id":7697,"date":"2022-12-13T05:40:00","date_gmt":"2022-12-13T05:40:00","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=7697"},"modified":"2022-12-28T10:54:38","modified_gmt":"2022-12-28T10:54:38","slug":"w-stolicy-karkonoszy-jelenia-gora","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=7697","title":{"rendered":"W stolicy Karkonoszy \u2013 Jelenia G\u00f3ra"},"content":{"rendered":"\n
\n
Mapa Kotliny Jeleniog\u00f3rskiej<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W piastowskich czasach powsta\u0142 gr\u00f3d za\u0142o\u017cony przez Boles\u0142awa III Krzywoustego. Pod panowaniem ksi\u0105\u017c\u0105t jaworsko-\u015bwidnickich miasto pr\u0119\u017cnie si\u0119 rozwija\u0142o, w 1299 powsta\u0142 m\u0142yn, w 1311 karczma, w 1361 piwiarnia, a w okolicy rozwija\u0142o si\u0119 g\u00f3rnictwo rud \u017celaza i hutnictwo szk\u0142a. W 1392 na mocy uk\u0142adu o dziedziczeniu Jelenia G\u00f3ra przesz\u0142a pod panowanie czeskie. Od zasiadaj\u0105cych na praskim tronie Jagiellon\u00f3w otrzyma\u0142a szerok\u0105 samodzielno\u015b\u0107 i prawo bicia w\u0142asnej monety. Rozw\u00f3j przerwa\u0142a wojna trzydziestoletnia (1618 – 1648), podczas kt\u00f3rej miasto uleg\u0142o zniszczeniu i spaleniu. Miasto wraz z ca\u0142ym \u015al\u0105skiem w 1742 r. przesz\u0142o w r\u0119ce Prus, a p\u00f3\u017aniej Niemiec. W czasie II wojny \u015bwiatowej miasto nie dozna\u0142o \u017cadnych zniszcze\u0144 i zosta\u0142o zaj\u0119te przez wojska radzieckie dopiero po kapitulacji Niemiec. Jelenia G\u00f3ra zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do Polski w 1945 r. W latach 70-tych XX w. do Jeleniej G\u00f3ry przy\u0142\u0105czono szereg miejscowo\u015bci: Czarne, Cieplice \u015al\u0105skie Zdr\u00f3j, Sobiesz\u00f3w, Maciejow\u0105 i Jagni\u0105tk\u00f3w. \u0141\u0105czny czas przynale\u017cno\u015bci Jeleniej G\u00f3ry do Polski wynosi 393 lata. Przypomnijmy, \u017ce czas przynale\u017cno\u015bci do Czech wynosi\u0142 350 lat, a Prus i Niemiec 203 lata.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Widok na Jeleni\u0105 G\u00f3r\u0119, w tle \u015anie\u017cne Kot\u0142y by Micha\u0142 Ra\u017cniewski, praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zabytki \u015ar\u00f3dmie\u015bcia Jeleniej G\u00f3ry<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bazylika \u015bw. Erazma i Pankracego<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najstarsza gotycka \u015bwi\u0105tynia w mie\u015bcie pochodzi z XIV w. i zosta\u0142a przebudowana w XV i XVI wieku. Wie\u017ca renesansowa o wysoko\u015bci 52 m pochodzi z pocz\u0105tku XVI w. Wewn\u0105trz znajdziemy renesansowe stalle i ambon\u0119 z XVI w. oraz barokowy o\u0142tarz g\u0142\u00f3wny projektu norweskiego rze\u017abiarza Thomasa Wei\u00dffelda.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazylika \u015bw. Erazma i \u015bw. Pankracego by Jotjotem – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Bazylika \u015bw. Erazma otoczona wspania\u0142ymi blokami mieszkalnymi<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Bazylika \u015bw. Erazma i \u015bw. Pankracego, o\u0142tarz i stalle by Strumyczek – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny -dzie\u0142o Tomasza Weisfeldta by KazimierzP \/fotopolska.eu, CC BY-SA 2.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego \u2013 ko\u015bci\u00f3\u0142 \u0142aski<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego to najwi\u0119ksza \u015bwi\u0105tynia w mie\u015bcie, mo\u017ce w nim zasi\u0105\u015b\u0107 4020 os\u00f3b, a drugie tyle zmie\u015bci si\u0119 na stoj\u0105co. Ko\u015bci\u00f3\u0142 powsta\u0142 w 1718 r. jako ko\u015bci\u00f3\u0142 \u0142aski. Na \u015al\u0105sku panowa\u0142a wtedy dynastia Habsburg\u00f3w, kt\u00f3ra ostro walczy\u0142a z reformacj\u0105. Po zako\u0144czeniu wojny trzydziestoletniej (1618\u20131648), toczonej pomi\u0119dzy protestanckimi pa\u0144stwami (Prusy, Szwecja) a Habsburgami i podpisaniu pokoju westfalskiego pozwolono luteranom wybudowa\u0107 na \u015al\u0105sku trzy Ko\u015bcio\u0142y Pokoju. Jednocze\u015bnie kontynuowano akcj\u0119 przywracania katolicyzmu, w latach 1648\u20131654 odbieraj\u0105c na \u015al\u0105sku protestantom 656 ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Zgod\u0119 na budow\u0119 nowych \u015bwi\u0105ty\u0144 ewangelickich uzyskano dopiero po zawarciu ugody altransztadzkiej, kt\u00f3ra dopuszcza\u0142a budow\u0119 przez protestant\u00f3w sze\u015bciu tzw. \u201eko\u015bcio\u0142\u00f3w \u0142aski\u201d w \u017baganiu, Ko\u017cuchowie, Jeleniej G\u00f3rze, Kamiennej G\u00f3rze, Miliczu i Cieszynie.<\/p>\n\n\n\n

Architektem \u015bwi\u0105tyni w Jeleniej G\u00f3rze by\u0142 Martin Frantz, kt\u00f3ry zaprojektowa\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 w stylu barokowym na wz\u00f3r ko\u015bcio\u0142a Katarzyny Waz\u00f3wny w Sztokholmie. \u015awi\u0105tynia otrzyma\u0142a bogate wyposa\u017cenie wn\u0119trza, na kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 m.in. freski w nawie g\u0142\u00f3wnej p\u0119dzla Felixa Antona Schefflera, freski Johanna Franza Hoffmanna w sklepieniu kopu\u0142y i nawach poprzecznych. Stoj\u0105ca na skrzy\u017cowaniu naw ambona zosta\u0142a wykonana z jednego bloku piaskowca w 1717 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a by Ludwig Schneider\/Wikimedia. – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a pw. Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015aw., organy za o\u0142tarzem!<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
O\u0142tarz<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ambona<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Freski w kopule by SchiDD – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Kaplice grobowe przy murze okalaj\u0105cym ko\u015bci\u00f3\u0142<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cerkiew prawos\u0142awna \u015bw. Piotra i Paw\u0142a<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dawny ko\u015bci\u00f3\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny zosta\u0142 zbudowany w I po\u0142owie XVIII w. na fundamentach starszego obiektu. W zewn\u0119trzne mury barokowej cerkwi wmurowane s\u0105 dobrze zachowane dwa krzy\u017ce pokutne z rytami broni (\u0142uk i miecz). Do 1925 ko\u015bci\u00f3\u0142 u\u017cytkowany by\u0142 przez rzymskich katolik\u00f3w, nast\u0119pnie przej\u0119ty przez w\u0142adze miejskie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 galerii. W 1948 zosta\u0142 oddany w u\u017cytkowanie Polskiego Autokefalicznego Ko\u015bcio\u0142a Prawos\u0142awnego. Ikonostas dotar\u0142 do \u015bwi\u0105tyni z Hrubieszowa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew zamykaj\u0105ca perspektyw\u0119 ulicy 1 Maja<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Cerkiew prawos\u0142awna \u015bw. Piotra i Paw\u0142a <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze cerkwi by Ludwig Schneider \/Wikimedia. – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Krzy\u017ce pokutne <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Mury obronne z basztami<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mury obronne z basztami powsta\u0142y w XIV-XV w. G\u0142\u00f3wne umocnienia si\u0119ga\u0142y ok. 8 m wysoko\u015bci, grubo\u015b\u0107 w koronie wynosi\u0142a 1,5 m. Na przedmurzu znajdowa\u0142a si\u0119 sucha fosa.<\/p>\n\n\n\n

Kaplica \u015bw. Anny zosta\u0142a umieszczona wewn\u0105trz \u015bredniowiecznej bastei, kt\u00f3r\u0105 w XVI w. gruntownie przebudowano. Na wysoko\u015bci bruku (od strony po\u0142udniowo-zachodniej) znajduje si\u0119 fragment (g\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107) krzy\u017ca pokutnego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kaplica \u015bw. Anny i Baszta Wojanowska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Baszta i Brama Wojanowska <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Baszta Grodzka by Ludwig Schneider\/Wikimedia. – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wie\u017ca Bramy Zamkowej by Irena Goderska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ratusz<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Klasycystyczny ratusz pochodzi z 1749 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz by SuperGlob – Own work, CC BY 3.0,<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Rynek w Jeleniej G\u00f3rze by Klaus-Norbert M\u00fcller – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Rynek (podczas remontu)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ulica Marii Konopnickiej<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wiele element\u00f3w ma\u0142ej architektury w centrum przyodzianych jest w ciep\u0142e ubranka<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Detale archtektoniczne<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Detale archtektoniczne <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Teatr w Jeleniej G\u00f3rze by Piotr Matyga – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Paulinum<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jezuici przybyli do Jeleniej G\u00f3ry w XVII w. Dzi\u0119ki nim szybko utrwali\u0142a si\u0119 nowa nazwa folwarku Paulinenhof. W po\u0142owie XIX wieku folwark i otaczaj\u0105ce je ziemie kupi\u0142 znany jeleniog\u00f3rski fabrykant Richard von Kramst. Za\u0142o\u017cy\u0142 on na G\u00f3rze Krzy\u017cowej park krajobrazowy oraz zbudowa\u0142 will\u0119 w stylu zamkowo-dworskim. W roku 1931 obiekt zosta\u0142 zakupiony przez Niemiecki Front Pracy, kt\u00f3ry przebudowa\u0142 go na centrum szkoleniowe NSDAP. We wrze\u015bniu 1945 roku pa\u0142ac sta\u0142 si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 pa\u0144stwow\u0105 sk\u0142adnic\u0105 dolno\u015bl\u0105skich dzie\u0142 sztuki, nast\u0119pne zlokalizowano w nim kasyno oficerskie dla pobliskiego garnizonu wojskowego. Wn\u0119trza pa\u0142acu zachowa\u0142y sw\u00f3j pierwotny wystr\u00f3j oraz charakter.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Paulinum, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac Paulinum <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dw\u00f3r Czarne<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kamienny pa\u0142ac w Czarnem pochodzi z 1559 r. Zbudowa\u0142 go i otoczy\u0142 fos\u0105 Caspar Schaffgotsch. Po 1947 r. przej\u0119ty przez PGR dw\u00f3r zacz\u0105\u0142 popada\u0107 w ruin\u0119. Obecnie mie\u015bci si\u0119 tutaj O\u015brodek Kultury Ekologicznej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dw\u00f3r w Czarnem by Piotr Matyga – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dw\u00f3r w Czarnem <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dw\u00f3r w Czarnem, brama wjazdowa <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na Rynku w Jeleniej G\u00f3rze znajduje si\u0119 restauracja Kucie Smaku. W menu mamy wyborne dania kuchni polskiej i regionalnej. Polecamy ko\u0142duny w rosole, barszcz czerwony z ko\u0142dunami. Z da\u0144 g\u0142\u00f3wnych mamy wyb\u00f3r: pieczony pstr\u0105g, kopytka z gulaszem, pierogi, schab z ko\u015bci\u0105, poliki wo\u0142owe, a na przystawk\u0119 \u015bled\u017a w \u015bmietanie.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n