{"id":7965,"date":"2022-08-10T13:11:34","date_gmt":"2022-08-10T13:11:34","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=7965"},"modified":"2022-09-17T10:34:39","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:39","slug":"wyprawa-na-najwyzszy-szczyt-polski-rysy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=7965","title":{"rendered":"Wyprawa na najwy\u017cszy szczyt Polski – Rysy"},"content":{"rendered":"\n
\n
Mapa Tatr i Podhala<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Tatry<\/u><\/em><\/strong> Wysokie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tatry Wysokie to najwy\u017csza cz\u0119\u015b\u0107 Tatr o charakterze alpejskim ukszta\u0142towanym w swoim obecnym kszta\u0142cie w czasie orogenezy alpejskiej. Grzbiet Tatr Wysokich sk\u0142ada si\u0119 z granitoid\u00f3w, powsta\u0142ych 310\u2013315 milion\u00f3w lat temu. Rze\u017aba uformowana zosta\u0142a przez lodowce g\u00f3rskie podczas zlodowace\u0144 plejstoce\u0144skich. L\u0105dol\u00f3d kilkakrotnie pokry\u0142 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Polski, ale nigdy nie si\u0119gn\u0105\u0142 Tatr. Lodowce tatrza\u0144skie by\u0142y zjawiskiem lokalnym, samodzielnym. Jeszcze 20 tys. lat temu doliny w Tatrach by\u0142y wype\u0142nione lodowcami. W kotle Morskiego Oka i Czarnego Stawu utworzy\u0142y si\u0119 pola firnowe, a Dolin\u0105 Rybiego Potoku i Bia\u0142ki sp\u0142ywa\u0142 najwi\u0119kszy lodowiec tatrza\u0144ski o d\u0142ugo\u015bci 16 km. Jednym ze \u015bwiadectw epoki lodowej s\u0105 tatrza\u0144skie kot\u0142y (cyrki) z jeziorami takimi jak Morskie Oko oraz szerokie doliny przyjmuj\u0105ce kszta\u0142t litery U.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Tatry Wysokie, widok z Prze\u0142\u0119czy Krzy\u017cne po prawej Rysy z \u201erys\u0105\u201d by Qvidemus – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Rysy z charakterystycznym \u017clebem \u2013 \u201erys\u0105\u201d by Op – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Wyprawa na Rysy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wybrali\u015bmy si\u0119 na najwy\u017cszy polski szczyt \u2013 Rysy. Letnie wycieczki na Rysy maj\u0105 podstawow\u0105 wad\u0119 – mianowicie olbrzymi t\u0142ok powodowany setkami turyst\u00f3w (i pseudo turyst\u00f3w). Aby unikn\u0105\u0107 t\u0142oku, wyruszyli\u015bmy z Palenicy Bia\u0142cza\u0144skiej o 4:00 w nocy, ok. 6:00 byli\u015bmy ju\u017c przy \u015bpi\u0105cym schronisku nad Morskim Okiem i zacz\u0119li\u015bmy czerwonym szlakiem si\u0119 wspina\u0107 nad Czarny Staw. Tereny Morskiego Oka nale\u017c\u0105 do Polski przez 875 lat, a po\u0142udniowe stoki Tatr nale\u017ca\u0142y do Polski przez 335 lat (a\u017c do po\u0142owy XIII w.).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Trasa wycieczki: Czarny Staw, Bula pod Rysami i w centrum Ni\u017cne Rysy, a za nimi Rysy (z charakterystyczn\u0105 \u201erys\u0105\u201d, po prawej nad Stawem pionowa \u015bciana Kazalnicy by Makarczuk – plWiki, CC BY-SA 2.5<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Sp\u00f3r o Morskie Oko z W\u0119grami i S\u0142owacj\u0105<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tki sporu o tereny tatrza\u0144skie si\u0119gaj\u0105 XVI wieku. W\u0119gierskie i polskie osadnictwo na terenach tatrza\u0144skich powodowa\u0142o systematyczne kurczenie si\u0119 pasa ziemi niczyjej i tworzy\u0142o potrzeb\u0119 doprecyzowania granicy. W 1575 roku podpisano umow\u0119 pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a W\u0119grami wyznaczaj\u0105c\u0105 granic\u0119 w Tatrach. Bieg\u0142a ona w\u00f3wczas rzek\u0105 Bia\u0142k\u0105 i Bia\u0142\u0105 Wod\u0105 na Ma\u0142y Jaworowy Szczyt, a stamt\u0105d grani\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 przez Polski Grzebie\u0144, Zadni Gerlach, Rysy, Mi\u0119guszowiecki Szczyt, Szpiglasowy Wierch. Po I rozbiorze Polski Tatry znalaz\u0142y si\u0119 pod panowaniem Austrii i wtedy ustalono granic\u0119 pomi\u0119dzy W\u0119grami a Galicj\u0105 na lini\u0119 Rysy \u2013 \u017babia Gra\u0144 \u2013 po\u0142\u0105czenie Rybiego Potoku z Bia\u0142\u0105 Wod\u0105. W 1889 roku dobra zakopia\u0144skie wraz z Dolinie Rybiego Potoku kupi\u0142 hrabia W\u0142adys\u0142aw Zamoyski. Spowodowa\u0142o to zatarg zbrojny z ksi\u0119ciem Christian Hohenlohe, kt\u00f3ry w\u0142ada\u0142 dolin\u0105 Jaworzynki. W 1901 roku w\u0142adze austriackie i w\u0119gierskie powo\u0142a\u0142y wsp\u00f3lnie w Grazu Mi\u0119dzynarodowy S\u0105d Rozjemczy ds. ustalenia granicy w Tatrach. W\u0119grzy chcieli wytyczenia granicy z Rys\u00f3w przez Czarny Staw pod Rysami i Morskie Oko Rybim Potokiem do jego po\u0142\u0105czenia z Bia\u0142\u0105 Wod\u0105. Strona galicyjska wygra\u0142a i granica pozosta\u0142a zgodnie z jej dzisiejszym przebiegiem z Rys\u00f3w Grani\u0105 \u017babiego do po\u0142\u0105czenia Rybiego Potoku z Bia\u0142\u0105 Wod\u0105). W 1918 r. Polska zaj\u0119\u0142a obszar Jaworzyny Tatrza\u0144skiej, a wojska dotar\u0142y do Kie\u017cmarku. W 1920 r. Czechos\u0142owacja wykorzysta\u0142a tragiczn\u0105 sytuacj\u0119 podczas wojny z bolszewikami i zmusi\u0142a Polsk\u0119 do rezygnacji z teren\u00f3w Spisza. Granica zn\u00f3w przebieg\u0142a z Rys\u00f3w Grani\u0105 \u017babiego do po\u0142\u0105czenia Rybiego Potoku z Bia\u0142\u0105 Wod\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Detronizacja Rys\u00f3w \u2013 Lodowy Szczyt najwy\u017cszym polskim szczytem<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po konferencji w Monachium we wrze\u015bniu 1938, Polska zaj\u0119\u0142a Zaolzie i kawa\u0142ek Tatr z ca\u0142\u0105 Dolin\u0105 Jaworzyny, cz\u0119\u015bci\u0105 Tatr Bielskich (Hawra\u0144) i Spisza. Przez rok najwy\u017cszym polskim szczytem by\u0142 Lodowy Szczyt (2627 m n.p.m.).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mapa WIG przedstawiaj\u0105ca przy\u0142\u0105czone do Polski w 1938 r. tereny Jaworowej Doliny i Spisza<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Morskie Oko<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Morskie Oko o poranku, widok na Mi\u0119guszowieckie Szczyty i Mnicha<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Morskie Oko by Kristo, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Morskie Oko to najwi\u0119ksze jezioro w Tatrach (powierzchnia 34,93 ha), po\u0142o\u017cone w Dolinie Rybiego Potoku u st\u00f3p Mi\u0119guszowieckich Szczyt\u00f3w, na wysoko\u015bci 1395 m n.p.m. Jest to jezioro pochodzenia polodowcowego – wype\u0142nia wydr\u0105\u017con\u0105 przez lodowce mis\u0119 skaln\u0105 (Kocio\u0142 Morskiego Oka), zamkni\u0119t\u0105 od p\u00f3\u0142nocy ryglem, na kt\u00f3rym le\u017cy wa\u0142 moreny czo\u0142owej. Morskie Oko nazywano tak\u017ce Rybim Jeziorem, gdy\u017c nale\u017cy do nielicznych zarybionych w spos\u00f3b naturalny jezior tatrza\u0144skich. Po tej nazwie pozosta\u0142a nazwa wyp\u0142ywaj\u0105cego ze\u0144 Rybiego Potoku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Schronisko nad Morskim Okiem by J\u0119drycha – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Morskie Oko, widok na Ni\u017cne Rysy i ledwie widoczne Rysy, \u017babia Prze\u0142\u0119cz z \u017babim Koniem by Andrzej Otr\u0119bski – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Morskie Oko o poranku (wida\u0107 Ni\u017cne Rysy, Mieguszowieckie i Mnicha) by Aneta Pawska – Own work, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Czarny Staw pod Rysami<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cienie rzucane przez szczyty oraz wyst\u0119puj\u0105ca w wodzie sinice nadaj\u0105 jezioru ciemny, nieomal czarny kolor, co ma odzwierciedlenie w jego nazwie. Jest to najdalej wysuni\u0119te na po\u0142udnie jezioro w Polsce, po\u0142o\u017cone na wysoko\u015bci 1583 m (czyli 188 m powy\u017cej lustra Morskiego Oka). Wody Czarnego Stawu w 1804 r. by\u0142y badane przez Stanis\u0142awa Staszica (mierzy\u0142 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 jeziora i temperatur\u0119 wody).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Czarnostawia\u0144ska Siklawa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Czarny Staw by \u0141ukasz \u015amigasiewicz – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Czarny Staw by SkyMaja – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Czarny Staw i Ni\u017cej Morskie Oko (wida\u0107 schronisko) by Tomekh10 – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Czarny Staw i Morskie Oko z Buli pod Rysami by Ket71 – Own work, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bula pod Rysami<\/u><\/em><\/strong> (2054 m n.p.m.)<\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

Znad Czarnego Stawu szlak wspina si\u0119 na Bul\u0119 pod Rysami. Bula ogranicza od p\u00f3\u0142nocy Kocio\u0142 pod Rysami. P\u0142askowy\u017c, stanowi\u0105cy wierzcho\u0142ek Buli pod Rysami u\u017cywany jest cz\u0119sto jako l\u0105dowisko dla helikopter\u00f3w ratowniczych. W odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 10 metr\u00f3w od kraw\u0119dzi tarasu znajduje si\u0119 Szpara pod Rysami, szczelinowa jaskinia o d\u0142ugo\u015bci 16,5 m i g\u0142\u0119boko\u015bci 7 m. Jej ukszta\u0142towanie wskazuje na to, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci nast\u0105pi tu pot\u0119\u017cny obryw skalny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bula pod Rysami, l\u0105duj\u0105cy \u015bmig\u0142owiec TOPR by Rafa\u0142 Kozubek – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Czarny Staw i ni\u017cej Morskie Oko<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Prze\u0142\u0119cz pod Rysami<\/u><\/em><\/strong> (2365 m n.p.m.)<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po mozolnej wspinaczce zdobywamy Prze\u0142\u0119cz pod Rysami – prze\u0142\u0119cz w p\u00f3\u0142nocnej grani Rys\u00f3w oddzielaj\u0105ca zwornikowy, p\u00f3\u0142nocno-zachodni wierzcho\u0142ek Rys\u00f3w od po\u0142udniowego wierzcho\u0142ka Ni\u017cnich Rys\u00f3w. Gra\u0144 ta odchodzi od grani g\u0142\u00f3wnej Tatr w kierunku p\u00f3\u0142nocnym i oddziela Dolin\u0119 Rybiego Potoku od le\u017c\u0105cej po stronie S\u0142owacji Doliny Ci\u0119\u017ckiej. Biegnie ni\u0105 granica polsko-s\u0142owacka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wej\u015bcie na Prze\u0142\u0119cz pod Rysami<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wspinamy si\u0119 na Prze\u0142\u0119cz pod Rysami<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Szlak na Rysy w okolicy Prze\u0142\u0119czy pod Rysami by Krzysztof Dudzik (User:ToSter) – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Rysy<\/u><\/em><\/strong> (2499 m n.p.m.)<\/strong><\/u><\/em> <\/p>\n\n\n\n

Rysy maj\u0105 trzy wierzcho\u0142ki, z kt\u00f3rych najwy\u017cszy jest \u015brodkowy (2501 m n.p.m.), znajduj\u0105cy si\u0119 w ca\u0142o\u015bci na terytorium S\u0142owacji. Wierzcho\u0142ek p\u00f3\u0142nocno-zachodni (2499 m n.p.m.), przez kt\u00f3ry biegnie granica, stanowi najwy\u017cej po\u0142o\u017cony punkt Polski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ju\u017c prawie szczyt Rys\u00f3w by Krzysztof Dudzik (User:ToSter) – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pod szczytem<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Nazwa Rysy nie pochodzi, jak powszechnie si\u0119 uwa\u017ca, od uko\u015bnego \u017clebu widocznego w masywie g\u00f3ry (tzw. rysy), ale od po\u017c\u0142obionych zboczy ca\u0142ego kompleksu Ni\u017cnich Rys\u00f3w, \u017babiego Szczytu Wy\u017cniego i \u017babiego Mnicha. Nazw\u0119 utworzyli polscy g\u00f3rale i by\u0142a ona w u\u017cyciu co najmniej od pocz\u0105tk\u00f3w XIX w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Graniczny wierzcho\u0142ek Rys\u00f3w 2499 m n.p.m.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Najwy\u017cszy, s\u0142owacki wierzcho\u0142ek Rys\u00f3w 2501 m n.p.m. (widok z wierzcho\u0142ka granicznego) (z ty\u0142u po lewej Gerlach, z prawej Wysoka) by Krzysztof Dudzik (User:ToSter) – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok z Rys\u00f3w na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d – ca\u0142y ten teren przy\u0142\u0105czono w 1938 r. do Polski: blisko z lewej M\u0142ynarz, dalej Dolina Bia\u0142ej Wody, nad ni\u0105 Szeroka Jaworzy\u0144ska (ponad uko\u015bnym cieniem Zielonej Czuby), w dali Tatry Bielskie (od lewej): Nowy Wierch, Hawra\u0144 i P\u0142aczliwa Ska\u0142a, po prawej stronie dominuje Lodowy Szczyt z ukryt\u0105 z ty\u0142u \u0141omnic\u0105, w bok tr\u00f3jk\u0105t Po\u015bredniej Grani By Michal Klajban – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok z Rys\u00f3w na zach\u00f3d: na lewo od centrum Koprowy Wierch (tr\u00f3jk\u0105tny wierzcho\u0142ek) i oddzielona Dolin\u0105 Hli\u0144sk\u0105 Gra\u0144 Grubego, na prawo od centrum Mi\u0119guszowieckie Szczyty: Czarny (zaokr\u0105glony), Po\u015bredni (ma\u0142y \u015bpiczasty), Wielki (dominuj\u0105cy) By Michal Klajban – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok z Rys\u00f3w na wsch\u00f3d: w prawo od centrum Gerlach, poni\u017cej na bli\u017cszym planie Ganek z Galeri\u0105 Gankow\u0105, w lewo d\u00f3\u0142 spada Dolina Litworowa by SkyMaja – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok z Rys\u00f3w na po\u0142udniowy zach\u00f3d: Gra\u0144 Baszt (Szatan), najwy\u017cszy szczyt to daleki Krywa\u0144, w d\u00f3\u0142 schodzi Dolina Mieguszowiecka by Michal Klajban – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Widok z Rys\u00f3w na p\u00f3\u0142noc: Ni\u017cne Rysy by SkyMaja – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Waga<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ze szczytu Rys\u00f3w mo\u017cna zej\u015b\u0107 na s\u0142owack\u0105 stron\u0119 do Doliny Mi\u0119guszowieck\u0105 do Sztrbskiego Plesa. Z Rys\u00f3w szybko dochodzimy do Wagi. Waga to szeroka prze\u0142\u0119cz w g\u0142\u00f3wnej grani Tatr w s\u0142owackich Tatrach Wysokich. Po\u0142udniowo-zachodnie zbocza grani opadaj\u0105 z prze\u0142\u0119czy do Kotlinki pod Wag\u0105 w Dolinie \u017babiej Mi\u0119guszowieckiej, p\u00f3\u0142nocno-wschodnie do Doliny Ci\u0119\u017ckiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Szlak na Rysy z Doliny Mi\u0119guszowieckiej by Michal Klajban – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Schronisko pod Rysami<\/u><\/em><\/strong> (2241 m n.p.m.)<\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

Z Prze\u0142\u0119czy Waga dochodzimy do schroniska pod Wag\u0105 (Chata pod V\u00e1hou). Jest to najwy\u017cej po\u0142o\u017cone schronisko w Tatrach. Chata czynna jest jedynie w sezonie letnim (od 16 czerwca do 31 pa\u017adziernika). Do schroniska nie prowadzi \u017cadna droga jezdna ani wyci\u0105g, jest ono zaopatrywane jedynie przez tragarzy (tzw. nosicz\u00f3w) lub turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy za wniesienie \u0142adunku o wadze 5\u201310 kg otrzymuj\u0105 herbat\u0119 z sokiem malinowym. Niewielka ilo\u015b\u0107 energii elektrycznej otrzymywana jest z baterii s\u0142onecznych, natomiast woda pochodzi z roztopionego \u015bniegu lub pod koniec sezonu ze strumyka po\u0142o\u017conego poni\u017cej. Atrakcj\u0105 jest zawieszona nad przepa\u015bci\u0105 kabina toaletowa odleg\u0142a o minut\u0119 drogi od schroniska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Widok z Prze\u0142\u0119czy Waga na Chat\u0119 pod Rysami by S\u0142awomir Zdziebko – Own work, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Odlotowa toaleta zawieszona na skale by Krzysztof Dudzik (User:ToSter) – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ze schroniska mo\u017cna zej\u015b\u0107 Dolin\u0105 Mi\u0119guszowieck\u0105 do hotelu nad Popradzkim Jeziorem i dalej do Szczyrbskiego Jeziora.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n