{"id":8674,"date":"2022-12-31T07:11:00","date_gmt":"2022-12-31T07:11:00","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=8674"},"modified":"2023-01-05T07:48:03","modified_gmt":"2023-01-05T07:48:03","slug":"sudeckie-przedgorze-palacow-okolice-swidnicy-krzyzowa-bolescin-tuszyn-kraskow-makowice-mokrzeszow-witoszow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=8674","title":{"rendered":"Sudeckie Przedg\u00f3rze Pa\u0142ac\u00f3w – okolice \u015awidnicy: Krzy\u017cowa, Bole\u015bcin, Tuszyn, Krask\u00f3w, Makowice, Mokrzesz\u00f3w, Witosz\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

\n
Mapa Przedg\u00f3rza Sudeckiego<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Postanowili\u015bmy zrobi\u0107 wycieczk\u0119 po pa\u0142acach Przedg\u00f3rza Sudeckiego. Mamy tutaj kilkadziesi\u0105t pa\u0142ac\u00f3w, znajduj\u0105cych si\u0119 praktycznie w ka\u017cdej wi\u0119kszej miejscowo\u015bci \u2013 dawnym maj\u0105tku. Skoncentrowali\u015bmy si\u0119 na okolicy \u015awidnicy \u2013 dawnej stolicy piastowskiego Ksi\u0119stwa \u015bwidnicko-jaworskiego, kt\u00f3re najd\u0142u\u017cej zachowa\u0142o swoj\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107. \u015al\u0105sk stanowi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 rodz\u0105cej si\u0119 Polski od czas\u00f3w Mieszka i Boles\u0142awa Chrobrego. Po rozbiciu dzielnicowym, tw\u00f3rc\u0105 Ksi\u0119stwa \u015bwidnicko-jaworskiego (1290 r.) by\u0142 Bolko I Surowy – w\u0142adca z g\u0142\u00f3wnej linii dynastii Piast\u00f3w. Najwi\u0119kszy rozkwit ksi\u0119stwo prze\u017cywa\u0142o za czas\u00f3w Bolka II Ma\u0142ego (1312 – 1368), kuzyna Kazimierza Wielkiego. Ksi\u0119stwo \u015awidnicko-jaworskie zosta\u0142o przej\u0119te przez Czechy, kt\u00f3re wkr\u00f3tce sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 imperium austriackich Habsburg\u00f3w. W wyniku I wojny \u015bl\u0105skiej, w 1741 r. Habsburgowie utracili \u015al\u0105sk wraz ze \u015awidnic\u0105 na rzecz Kr\u00f3lestwa Prus. Tereny te posiada\u0142y do\u015b\u0107 dobre ziemie, rozwija\u0142o si\u0119 wi\u0119c rolnictwo. Dominowa\u0142y du\u017ce maj\u0105tki, z silnymi folwarkami. W XVIII -XIX w. pobudowano wiele wspania\u0142ych pa\u0142ac\u00f3w. Koniec wojny w 1945 r. spowodowa\u0142 zniszczenie wielu z nich z powodu bezpo\u015brednich dzia\u0142a\u0144 wojennych, ale cz\u0119\u015bciej z powodu celowej dewastacji i podpalenia przez \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej. \u0141\u0105cznie okolice \u015awidnicy przynale\u017c\u0105 do Polski przez 393 lata (do Prus i Niemiec przez 203 lata, do Czech ok. 150 lat, do Austrii 216 lat).<\/p>\n\n\n\n

Przedg\u00f3rze Pa\u0142ac\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po przej\u0119ciu Dolnego \u015al\u0105ska przez Polsk\u0119, cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0142ac\u00f3w odbudowano i stanowi\u0142y one zwykle siedziby PGR, ale znaczna ilo\u015b\u0107 popad\u0142a w ruin\u0119. Wzorem \u201eDoliny Pa\u0142ac\u00f3w\u201d z Kotliny Jeleniog\u00f3rskiej, nazwali\u015bmy tereny wok\u00f3\u0142 \u015awidnicy – Dzier\u017coniowa \u201eSudeckim Przedg\u00f3rzem Pa\u0142ac\u00f3w\u201d, z racji lokalizacji kilkudziesi\u0119ciu pa\u0142ac\u00f3w (b\u0105d\u017a ruin pa\u0142ac\u00f3w). Dominuje tutaj styl neobarokowy z charakterystycznymi mansardowymi dachami.<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Krzy\u017cowej<\/u><\/em><\/strong> Jednym z najbardziej znanych pa\u0142ac\u00f3w z okolicy \u015awidnicy jest pa\u0142ac w Krzy\u017cowej wybudowany w I po\u0142. XVIII w dla rodziny von Zedlitz, a p\u00f3\u017aniej von Moltke. Pa\u0142ac w Krzy\u017cowej jest w stylu neobarokowym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac w Krzy\u017cowej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac w Krzy\u017cowej <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac w Krzy\u017cowej <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac w Krzy\u017cowej, oficyny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na podw\u00f3rzu pa\u0142acu 12 listopada 1989 r. odprawiono msz\u0119, w kt\u00f3rej wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 premier Polski Tadeusz Mazowiecki oraz kanclerz Niemiec Helmut Kohl. W czasie przekazania znaku pokoju szefowie obu rz\u0105d\u00f3w obj\u0119li si\u0119, co uznano za symboliczny pocz\u0105tek nowego rozdzia\u0142u i wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy obydwoma krajami. O tym fakcie informuje wystawa plenerowa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wystawa plenerowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w Krzy\u017cowej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Krzy\u017cowej znajduje si\u0119 te\u017c gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 z XIV w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w Krzy\u017cowej by: Krzysztof Czartoryski, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Bole\u015bcin<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Bole\u015bcinie znajduje si\u0119 barokowy pa\u0142ac z XVIII\/XIX w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Bole\u015bcin by Jacek Halicki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela w Mo\u015bcisku<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela w Mo\u015bcisku to jeden z najstarszych na Dolnym \u015al\u0105sku. Wybudowano go w po\u0142. XIII w. w stylu roma\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela w Mo\u015bcisku by Jar.ciurus – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Chrzciciela, wn\u0119trze by Jar.ciurus – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Tuszynie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Tuszynie pochodzi z XVIII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac w Tuszynie by Jar.ciurus – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac w Tuszynie by Jar.ciurus – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Kraskowie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac grafa D. S. von Zedlitz und Leipe w Kraskowie pochodzi z 1746 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krask\u00f3w, pa\u0142ac by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Krask\u00f3w, pa\u0142ac by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Krask\u00f3w, wn\u0119trze pa\u0142acu, kominek by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w \u015amia\u0142owicach<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pojezuicki pa\u0142ac w \u015amia\u0142owicach pochodzi z ko\u0144ca XVII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac w \u015amia\u0142owicach <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Wi\u015bniowej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rodzina von Zedlitz und Leipe w II po\u0142. XIX w. zbudowa\u0142a eklektyczny pa\u0142ac w Wi\u015bniowej. Pa\u0142ac jest w znacznym stopniu zniszczony.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac w Wi\u015bniowej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zamek Pank\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Pankowie znajdziemy ruiny zamku z XIV w. po\u0142o\u017conego na wyspie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zamek w Pankowie <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Wierzbna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Wierzbnej znajduj\u0105 si\u0119 ruiny pa\u0142acu cysters\u00f3w z XIV w., obecnie w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac opat\u00f3w cysterskich w Wierzbnej, widok od frontu by Aleksandra Furtak – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac opat\u00f3w cysterskich z XVIII w. by Izabela Marek – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wierzbna, wn\u0119trza pa\u0142acowe by Barbara Maliszewska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Sulis\u0142awice<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac powsta\u0142 w XVIII w. w miejscu zamku wodnego, obecnie ruina.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac w Sulis\u0142awicach by Tomasz Le\u015bniowski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac w Sulis\u0142awicach by Tomasz Le\u015bniowski – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Bagieniec<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zamek powsta\u0142 w po\u0142. XVI w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bagieniec \u2013 pa\u0142ac na wyspie by Edward Knapczyk – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Makowicach<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Makowicach powsta\u0142 pod koniec XIX w. Obecnie znajduje si\u0119 w nim hotel<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac w Makowicach by HellachP – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Makowice, zesp\u00f3\u0142 pa\u0142acowy by Edward Knapczyk – Own work, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W Makowicach znajduje si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Katarzyny z XV w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Katarzyny w Makowicach by Edward Knapczyk – Own work, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Milikowicach<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Milikowicach znajduj\u0105 si\u0119 ruiny pa\u0142acu z XIX w., otoczone parkiem krajobrazowym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac w Milikowicach by Pudelek (Marcin Szala) – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Mokrzesz\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Mokrzeszowie znajduje si\u0119 neogotycki pa\u0142ac von Hochberg\u00f3w (z Ksi\u0105\u017ca) wybudowany pod koniec XIX w. W latach 1938 \u2013 1945 dzia\u0142a\u0142 tu o\u015brodek stowarzyszenia \u0179r\u00f3d\u0142o \u017bycia (niem. Lebensborn). Lebensborn dzia\u0142aj\u0105cy w strukturach SS by\u0142 narz\u0119dzim do realizacji nazistowskiej polityki rasowej – hodowli nordyckiej rasy nadludzi. Do Mokrzeszowa przywo\u017cono m\u0142ode dziewczyny z terenu ca\u0142ych Niemiec. Kobiety te by\u0142y zap\u0142adniane przez m\u0119\u017cczyzn o \u201eczystej aryjskiej krwi\u201d. Od czasu porodu, dzieci pozostawa\u0142y z matkami od trzech do sze\u015bciu miesi\u0119cy, po czym wywo\u017cono je w g\u0142\u0105b III Rzeszy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Mokrzesz\u00f3w by Skiba – Own work, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dw\u00f3r w Witoszowie G\u00f3rnym<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Witoszowie G\u00f3rnym znajduje si\u0119 barokowy dw\u00f3r z XVI w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dw\u00f3r w Witoszowie G\u00f3rnym by Pnapora – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Witosz\u00f3w Dolny<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Witoszowie Dolnym znajduje si\u0119 pa\u0142ac z prze\u0142omu XIX\/XX w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac w Witoszowie Dolnym by ZeroJeden – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ciekawym zabytkiem w Witoszowie jest r\u00f3wnie\u017c gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 Nawiedzenia NMP z XIII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 Nawiedzenia NMP , Witosz\u00f3w Dolny by Pnapora – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Chwa\u0142kowie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Chwa\u0142kowie zosta\u0142 wybudowany w drugiej po\u0142owie XIX w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Chwa\u0142k\u00f3w, pa\u0142ac, 2013., fot. P. Roczek, NID CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dw\u00f3r w Goli \u015awidnickiej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dw\u00f3r zosta\u0142 wybudowany w XIX w., obecnie jest to dom mieszkalny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Gola \u015awidnicka – dw\u00f3r by Aleksandra Furtak – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Szczepan\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015bredniowieczu istnia\u0142 tu zamek wodny, zniszczony w czasie wojny 30-letniej. Przebudowany w XVI w. stanowi\u0142 w\u0142asno\u015b\u0107 rodziny von Lieres und Wilkau, zwany dworem g\u00f3rnym (Oberhof). Obiekt jest obecnie w ruinie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Szczepan\u00f3w by Izabela Marek – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Wiry<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Wirach by\u0142 wybudowany w pierwszej po\u0142owie XVII w. jako renesansowy dw\u00f3r, obecnie w stanie ruiny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wiry, pa\u0142ac, fragment elewacji wschodniej by Krzysztof Czartoryski, NID, CC BY-SA-NC 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Bystrzyca Dolna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rezydencja powsta\u0142a najpewniej w XVI w. jako zamek wodny. Dzisiejszy neorenesansowy charakter pochodzi z XIX w. Pa\u0142ac pe\u0142ni dzi\u015b funkcje budynku mieszkalnego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bystrzyca Dolna, pa\u0142ac, 2013, fot. P. Roczek, NID, CC BY-SA-NC 3.0 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Gogo\u0142\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pierwotnie by\u0142 to zameczek my\u015bliwski ksi\u0105\u017c\u0105t \u015bwidnickich, zbudowany w XVI w. obecnie jest zaniedbany, w ruinie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Gogo\u0142\u00f3w by Enamo – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Komor\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Komorowie zosta\u0142 wybudowany w 1800 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Komor\u00f3w by Anna Michalska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W okolicy \u015awidnicy warto wst\u0105pi\u0107 do restauracji Preemier (przy hotelu) na \u015bwietne dania tradycyjnej polskiej kuchni takie jak dania z drobiu, wieprzowiny, ciel\u0119ciny, wo\u0142owiny, ryb i owoc\u00f3w morza oraz na bogaty wyb\u00f3r sa\u0142atek i deser\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n