{"id":873,"date":"2022-07-04T15:44:00","date_gmt":"2022-07-04T15:44:00","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=873"},"modified":"2022-09-17T10:34:39","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:39","slug":"granitowy-strzegom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=873","title":{"rendered":"\u015aladami Piast\u00f3w \u015bl\u0105skich – granitowy Strzegom w ksi\u0119stwie \u015bwidnicko-jaworskim"},"content":{"rendered":"\n

Bazylika w Strzegomiu \u2013 Pomnik Historii<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
Mapa Pog\u00f3rza Sudeckiego<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Strzegom le\u017cy na \u015al\u0105sku, na terenach, kt\u00f3re od czas\u00f3w Mieszka I nale\u017ca\u0142y do Polski, a p\u00f3\u017aniej przez wiele lat by\u0142y w posiadaniu \u015bl\u0105skich Piast\u00f3w w obr\u0119bie Ksi\u0119stwa \u015bwidnicko-jaworskiego. Praktycznie wszystkie zabytki Strzegomia pochodz\u0105 z czas\u00f3w piastowskich.<\/p>\n\n\n\n

Wdowa po poleg\u0142ym w 1241 w bitwie pod Legnic\u0105 Henryku Pobo\u017cnym, ksi\u0119\u017cna Anna, lokowa\u0142a tu w 1242 r. miasto na prawie niemieckim. W 1291 roku miasto znalaz\u0142o si\u0119 w nowo powsta\u0142ym ksi\u0119stwie \u015bwidnicko-jaworskim, kt\u00f3rym rz\u0105dzi\u0142 Bolko I. Z jego polecenia w latach 1291\u20131299 wok\u00f3\u0142 miasta wzniesiono mury obronne. W latach 1301\u20131308 \u201epani\u0105 na Strzegomiu\u201d by\u0142a ksi\u0119\u017cna Beatrycze Brandenburska, wdowa po ksi\u0119ciu Bolku I Surowym (kt\u00f3ra sprawowa\u0142a regencyjne rz\u0105dy w ksi\u0119stwie w imieniu ma\u0142oletnich syn\u00f3w), kt\u00f3ra w 1305 ufundowa\u0142a na zamku kaplic\u0119 NMP i \u015bw. Krzy\u017ca. Na zamku ksi\u0105\u017c\u0119cym w Strzegomiu cz\u0119sto przebywali ksi\u0105\u017c\u0119 \u015bwidnicki Bernard i jego \u017cona (od ok. 1310 r.) Kunegunda \u0141okietk\u00f3wna (c\u00f3rka kr\u00f3la Polski W\u0142adys\u0142awa I \u0141okietka, siostra kr\u00f3la Polski Kazimierza III Wielkiego), kt\u00f3ra w latach 1326\u20131329 by\u0142a tytu\u0142owana \u201epani\u0105 na Strzegomiu\u201d. W latach 1326\u20131346 ksi\u0119stwem \u015bwidnickim, a od 1346 r. do 1369 r. ksi\u0119stwem \u015bwidnicko-jaworskim rz\u0105dzi\u0142 (rezyduj\u0105c te\u017c czasowo na zamku ksi\u0105\u017c\u0119cym w Strzegomiu) ksi\u0105\u017c\u0119 Bolko II Ma\u0142y. Opowiada\u0142 si\u0119 on za ponownym przy\u0142\u0105czeniem ca\u0142ego \u015al\u0105ska do Polski i dlatego wspiera\u0142 swojego wuja kr\u00f3la Polski Kazimierza III Wielkiego w jego staraniach o \u015al\u0105sk. W latach 1369\u20131392 regencyjne rz\u0105dy w ksi\u0119stwie \u015bwidnicko-jaworskim sprawowa\u0142a wdowa po Bolku II Ma\u0142ym ksi\u0119\u017cna Agnieszka (z austriackiego rodu Habsburg\u00f3w), kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c by\u0142a tytu\u0142owana \u201epani\u0105 na Strzegomiu\u201d. Po jej \u015bmierci w 1392 r. Strzegom wraz z ca\u0142ym ksi\u0119stwem \u015bwidnicko-jaworskim przeszed\u0142 pod panowanie czeskie. Bezpotomna \u015bmier\u0107 kr\u00f3la czeskiego Ludwika II Jagiello\u0144czyka w 1526 roku spowodowa\u0142a, i\u017c Czechy, a tak\u017ce Strzegom dosta\u0142y si\u0119 pod panowanie Habsburg\u00f3w. Miasto uleg\u0142o zniszczeniu na skutek wojny trzydziestoletniej – zamek popad\u0142 w ruin\u0119, a z 3 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w zosta\u0142o zaledwie 400. W wyniku I wojny \u015bl\u0105skiej Prus z Austri\u0105 (od 1742 r.) Strzegom znalaz\u0142 si\u0119 pod panowaniem Prus, a p\u00f3\u017aniej Niemiec. \u0141\u0105cznie region ten przynale\u017ca\u0142 do Polski przez 393 lata (do Prus i Niemiec przez 203 lata).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazylika strzegomska g\u00f3ruj\u0105ca nad miastem by Ksiestwo – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Masyw Strzegomski<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

300 milion\u00f3w temu na prze\u0142omie karbonu i permu ruchy g\u00f3rotw\u00f3rcze spowodowa\u0142y powstanie granitowego masywu Strzegom-Sob\u00f3tka. Granity strzegomskie odznaczaj\u0105 si\u0119 jednorodn\u0105 pe\u0142nokrystaliczn\u0105 struktur\u0105 oraz charakteryzuj\u0105 si\u0119 doskona\u0142ymi parametrami wytrzyma\u0142o\u015bciowymi. By\u0142y one od wiek\u00f3w eksploatowane w licznych kamienio\u0142omach. W 2018 r. wydobyto w nich blisko 5,5 mln ton granitu, co stanowi ok. po\u0142owy tego surowca wydobytego w Polsce. Z granitu strzegomskiego zrobiona jest m.in. kolumna Zygmunta w Warszawie. <\/p>\n\n\n\n

Bazylika Mniejsza \u015bw. Piotra i Paw\u0142a<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po okresie wypraw krzy\u017cowych zakony szpitalne, w tym Joannici zacz\u0119li prowadzi\u0107 szerok\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na terenie Europy. W roku 1180 r. otrzymali Strzegom. Joannici przy wsparciu ksi\u0105\u017c\u0105t \u015bwidnickich zbudowali w XII-XIV w. olbrzymi gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 (o d\u0142ugo\u015bci ok. 80 m). \u015awi\u0105tynia by\u0142a budowana z lokalnie dost\u0119pnych surowc\u00f3w – \u0142amanego granitu, bazaltu oraz piaskowca u\u017cytego do element\u00f3w dekoracyjnych takich jak portale. Bazylika g\u00f3ruj\u0105ca nad Strzegomiem jest uwa\u017cana za jeden z najwi\u0119kszych i najpi\u0119kniejszych w Polsce ko\u015bcio\u0142\u00f3w i ma status Pomnika Historii.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazylika \u015bw. Piotra i Paw\u0142a w Strzegomiu by Lzur. Own work, CC BY-SA 3.0 <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bazylika \u015bw. Piotra i Paw\u0142a w Strzegomiu by Lzur. Own work, CC BY-SA 3.0<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazylika \u015bw. Piotra i Paw\u0142a w Strzegomiu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Na wie\u017cy bazyliki znajduje dzwon ko\u015bcielny pochodz\u0105cy z 1318 roku, kt\u00f3ry jest uwa\u017cany za najstarszy z wci\u0105\u017c bij\u0105cych dzwon\u00f3w w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazylika \u015bw. Piotra i Paw\u0142a w Strzegomiu <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Mury bazyliki z kamienia \u0142amanego (naro\u017cniki, obramowania z piaskowca)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wie\u017ca bazyliki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Gotycki portal<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Portal<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
O\u0142tarz w bazylice<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
O\u0142tarz, fragment by Pawe\u0142S – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
O\u0142tarz boczny by Pawe\u0142S – Own work, CC BY-SA 4.0 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ambona<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Epitafia na murze bazyliki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Epitafia na murze bazyliki <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Epitafia na murze bazyliki <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Barbary<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ciekawym obiektem w Strzegomiu jest gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Barbary. By\u0142a to najstarsza w Polsce synagoga z po\u0142. XIV w. Wymurowano j\u0105 z kamienia \u0142amanego. W 1454 r. \u017cyd\u00f3w strzegomskich wyp\u0119dzono z miasta, a synagog\u0119 przekszta\u0142cono w ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Najstarsza synagoga na ziemiach polskich, obecnie ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Barbary<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Antoniego<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W dawnej kaplicy obronnej znajduj\u0105cej si\u0119 w linii mur\u00f3w obronnych znajduje si\u0119 ko\u015bci\u00f3\u0142 pomocniczy \u015bw. Antoniego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pomocniczy \u015bw. Antoniego<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Mury obronne<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mury obronne w Strzegomiu z basztami i wie\u017cami powsta\u0142y pod koniec XIII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Bazylika wystaj\u0105ca ponad mury obronne<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Baszta Ptasia by Lzur, Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wie\u017ca ratuszowa (targowa) by Dawid Galus – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na posi\u0142ek wybrali\u015bmy si\u0119 do restauracji Szafir na samym rynku Strzegomia. Polecamy ros\u00f3\u0142 z ko\u0142dunami, pierogi g\u00f3rala, pierogi ruskie, placek po w\u0119giersku. <\/p>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n