{"id":8761,"date":"2023-01-13T15:47:39","date_gmt":"2023-01-13T15:47:39","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=8761"},"modified":"2023-01-13T15:55:35","modified_gmt":"2023-01-13T15:55:35","slug":"na-rusi-czerwonej-roztocze-srodkowe-zwierzyniec-krasnobrod-gorajec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=8761","title":{"rendered":"Na Rusi Czerwonej: Roztocze \u015arodkowe, Zwierzyniec, Krasnobr\u00f3d, Gorajec"},"content":{"rendered":"\n

Siedziba Ordynacji Zamojskiej, Szumy na Tanwi i geologiczna granica mi\u0119dzy Europ\u0105 Zachodni\u0105 i Wschodni\u0105<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
Mapa Roztocza<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Roztocze<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Roztocze to kraina geograficzna \u0142\u0105cz\u0105ca Wy\u017cyn\u0119 Lubelsk\u0105 z Podolem, wyra\u017anie wypi\u0119trzony wa\u0142 wzniesie\u0144, o szeroko\u015bci 12\u201332 km i d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 180 km, przebiegaj\u0105cy z p\u00f3\u0142nocnego zachodu, od Kra\u015bnika, na po\u0142udniowy wsch\u00f3d do Lwowa. Kilka kilometr\u00f3w na zach\u00f3d od Zwierzy\u0144ca i Szczebrzeszyna przebiega granica pomi\u0119dzy wapienno-piaskowcowym Roztoczem \u015arodkowym a lessowym Roztoczem Zachodnim.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Roztocza\u0144ski Park Narodowy, Stawy Echo by Lysy – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015bredniowieczu Roztocze zamieszkiwane by\u0142o przez zachodnios\u0142owia\u0144skich L\u0119dzian i znajdowa\u0142o si\u0119 na pograniczu Ma\u0142opolski i Rusi, na obszarze tzw. Grod\u00f3w Czerwie\u0144skich. Granica Grod\u00f3w Czerwie\u0144skich w XI wieku si\u0119ga\u0142a linii Frampol- Bi\u0142goraj. W wyniku walk polsko-ruskich wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 Lubelszczyzny znalaz\u0142a si\u0119 w granicach Rusi Czerwonej (czyli Rusi \u201eZachodniej\u201d- kolory by\u0142y u\u017cywane przez S\u0142owian do okre\u015blenia kierunku) i sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Ksi\u0119stwa Halicko-Wo\u0142y\u0144skiego (Rusi Halicko-W\u0142odzimierskiej). Granica Rusi Czerwonej ponownie przebiega\u0142a w okolicy Bi\u0142goraju. W 1340 r. Kazimierz Wielki wyprawi\u0142 si\u0119 na Ru\u015b Czerwon\u0105, by obj\u0105\u0107 j\u0105 w posiadanie. Dopiero po przy\u0142\u0105czeniu Rusi Czerwonej przez Kazimierza Wielkiego (1349) nast\u0105pi\u0142 wi\u0119kszy nap\u0142yw osadnik\u00f3w z Ma\u0142opolski, Lubelszczyzny i Mazowsza. W I Rzeczpospolitej Roztocze zamieszkiwane by\u0142o g\u0142\u00f3wnie przez ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 (na zachodzie) i ukrai\u0144sk\u0105 (woj. be\u0142skie na wschodzie), w miasteczkach liczni byli \u017bydzi. \u015aladem tamtych czas\u00f3w jest przebiegaj\u0105ca przez Roztocze \u015arodkowe zachodnia granica wyst\u0119powania cerkiewek.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Herb wojew\u00f3dztwa be\u0142skiego<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Po rozbiorach Roztocze znalaz\u0142o si\u0119 w granicach Austrii, a nast\u0119pnie Kr\u00f3lestwa Kongresowego w ramach Cesarstwa Rosyjskiego (granica przebiega\u0142a wzd\u0142u\u017c Tanwi). Podczas kampanii wrze\u015bniowej na terenie Roztocza wojska niemieckie rozbi\u0142y liczne oddzia\u0142y polskie, zmierzaj\u0105ce w stron\u0119 Lwowa (Bitwa pod Tomaszowem Lubelskim). Roztocze ponownie zosta\u0142o podzielona przez granic\u0119, tym razem niemiecko-sowieck\u0105 (powsta\u0142a tzw. Linia Mo\u0142otowa, mo\u017cemy ogl\u0105da\u0107 radzieckie schrony na po\u0142udnie od Narolu). W czasie okupacji Roztocze by\u0142o terenem dzia\u0142ania polskich oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, tocz\u0105cych boje z Niemcami (Powstanie zamojskie) oraz ukrai\u0144skimi nacjonalistami (UPA w latach 1944\u20131945). Ostatecznie Roztocze podzielono mi\u0119dzy Polsk\u0119 a ZSRR, a ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144sk\u0105 przesiedlono. Roztocze \u015arodkowe nale\u017cy do Polski 559 lat, a Roztocze Zachodnie, na zach\u00f3d od Bi\u0142goraju 927 lat.<\/p>\n\n\n\n

Zwierzyniec – siedziba Ordynacji Zamojskiej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zwierzyniec le\u017cy w dawnej ziemi che\u0142mskiej na historycznej Rusi Czerwonej. Zwierzyniec zawdzi\u0119cza istnienie Ordynacji Zamojskiej, kt\u00f3rej dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcza by\u0142a oparta na pozyskiwaniu i przetwarzaniu bogactw pochodz\u0105cych z okolicznych las\u00f3w. Zwierzyniec powsta\u0142 w 1593 r., cztery lata po za\u0142o\u017ceniu ordynacji. Funkcjonowa\u0142 jako letnia rezydencja rodziny Zamoyskich. Zal\u0105\u017ckiem osady by\u0142 dw\u00f3r my\u015bliwski zbudowany nad stawem. Niedaleko dworu funkcjonowa\u0142 wielki zwierzyniec otoczony wysokim p\u0142otem, w kt\u00f3rym trzymano m.in. jelenie, sarny, \u0142osie i dziki. W 1812 r. do Zwierzy\u0144ca zosta\u0142a z Zamo\u015bcia przeniesiona siedziba Ordynacji Zamojskiej. W XIX wieku dzia\u0142a\u0142 tartak, browar, fabryka posadzek, fabryka bryczek i maszyn rolniczych. W 1990 r. Zwierzyniec uzyska\u0142 prawa miejskie.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jana Nepomucena \u201eNa Wyspie\u201d<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 na wysepce pod wezwaniem \u015bw. Jana Nepomucena z barokow\u0105 fasad\u0105, z po\u0142owy XVIII wieku zosta\u0142 ufundowany przez \u00f3wczesnego ordynata Tomasza Antoniego Zamoyskiego. W skromnym wn\u0119trzu znajduj\u0105 si\u0119 polichromie \u0141ukasza Smuglewicza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201eNa Wyspie\u201d \u015bw. Jana Nepomucena by Hans84 – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201eNa Wyspie\u201d \u015bw. Jana Nepomucena by Scots – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201eNa Wyspie\u201d \u015bw. Jana Nepomucena, wn\u0119trze by Sylwpak – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zarz\u0105d Ordynacji Zamojskiej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gmach g\u0142\u00f3wny zarz\u0105du Ordynacji Zamojskiej pochodzi  z I po\u0142owy XIX w. Obecnie mie\u015bci si\u0119 w nim Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 Drzewnych i Ochrony \u015arodowiska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Budynek zarz\u0105du Ordynacji Zamojskiej by Wojciech Koczu\u0142ap – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Plenipotenta<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Plenipotenta to dom mieszkalny z 1891 r. Obecnie mie\u015bci si\u0119 w nim dyrekcja Roztocza\u0144skiego Parku Narodowego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Plenipotenta by kuba13 \/ fotopolska.eu, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Browar w Zwierzy\u0144cu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Browar w Zwierzy\u0144cu zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w ramach Ordynacji Zamojskiej przez Stanis\u0142awa Kostk\u0119 Zamoyskiego na pocz\u0105tku XIX wieku. W okresie mi\u0119dzywojennym rodzina Zamoyskich podj\u0119\u0142a si\u0119 promocji browaru i dystrybucji produkowanego w nim piwa na terenie ca\u0142ej Polski. Po II wojnie \u015bwiatowej i likwidacji ordynacji browar zosta\u0142 znacjonalizowany. Browar zaprzesta\u0142 produkcji piwa w 2008 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Browar by Jacek Karczmarz – Own work, CC BY-SA 4.0 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wzg\u00f3rza Roztocza \u015arodkowego<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tartaczna G\u00f3ra<\/strong> (289 m n.p.m.) le\u017cy w granicach administracyjnych Zwierzy\u0144ca. W 2014 r. na szczycie powsta\u0142a drewniana wie\u017ca widokowa o wysoko\u015bci 14 m. Rozci\u0105ga si\u0119 z niej panorama na Zwierzyniec i na dolin\u0119 Wieprza.<\/p>\n\n\n\n

Bukowa G\u00f3ra<\/strong> (310 m n.p.m.) le\u017cy na terenie Roztocza\u0144skiego Parku Narodowego w obszarze ochrony \u015bcis\u0142ej Bukowa G\u00f3ra. Stanowi dobry punkt widokowy na pobliskie tereny Roztocza \u015arodkowego oraz na po\u0142o\u017con\u0105 w malowniczym w\u0105wozie wie\u015b Sochy.<\/p>\n\n\n\n

Piaseczna G\u00f3ra<\/strong> (298 m n.p.m.) z rozleg\u0142\u0105 polan\u0105 na szczycie. Roztacza si\u0119 z niej widok na Zwierzyniec oraz s\u0105siednie wzg\u00f3rza.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Widok z Bukowej G\u00f3ry w kierunku Soch by Lysy – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Koniki polskie<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Dzikimi przodkami konik\u00f3w polskich by\u0142y tarpany. Zamieszkiwa\u0142y one do ko\u0144ca XVII wieku lesiste obszary wschodniej Polski, Litwy i Prus. W okolicach Puszczy Bia\u0142owieskiej przetrwa\u0142y do 1780 roku, kiedy to zosta\u0142y od\u0142owione i umieszczone w zwierzy\u0144cu hrabi\u00f3w Zamoyskich ko\u0142o Bi\u0142goraja. Oko\u0142o 1806 roku, z powodu panuj\u0105cej biedy, zosta\u0142y one rozdane okolicznym ch\u0142opom. Profesor Tadeusz Vetulani wprowadzi\u0142 nazw\u0119 \u201ekonik polski\u201d, wysun\u0105\u0142 tak\u017ce hipotez\u0119 o istnieniu odmiany le\u015bnej tarpana. Dzi\u0119ki jego staraniom w roku 1936 zacz\u0119to odtwarza\u0107 konika o typowych dla tarpana cechach w warunkach rezerwatowych w Puszczy Bia\u0142owieskiej. Po wojnie kontynuowano hodowl\u0119 w Popielnie (Mazury). W miejscowo\u015bci Szklarnia ko\u0142o Bi\u0142goraja od 1986 funkcjonuje ostoja konika bi\u0142gorajskiego, zajmuj\u0105ca si\u0119 hodowl\u0105 zachowawcz\u0105 tej rasy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Konik polski by Lysy – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Koniki polskie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Roztocza\u0144ski Park Narodowy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Roztocza\u0144ski Park Narodowy obejmuj\u0105c najcenniejsze przyrodniczo obszary Roztocza. Lasy zajmuj\u0105 95,5% powierzchni Parku. Utworzono go w W 1974 r.  W Roztocza\u0144skim Parku Narodowym istnieje hodowla konik\u00f3w polskich. Zainicjowa\u0142 j\u0105 w 1982 prof. Miros\u0142aw Kownacki. Koniki mog\u0105 biega\u0107 po specjalnym wyznaczonym terenie przeznaczonym na ten cel, kt\u00f3ry ma obecnie powierzchni\u0119 180 ha. Zwierz\u0119ta \u017cyj\u0105 tam bez ingerencji cz\u0142owieka, dokarmiane s\u0105 tylko w czasie zimy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama do Parku Narodowego by Azymut (Rafa\u0142 M. Socha) – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Rzeka Wieprz przep\u0142ywaj\u0105ca przez Park Autorstwa Lysy – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

O\u015brodek Edukacyjno-Muzealny Roztocza\u0144skiego Parku Narodowego<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

O\u015brodek edukacyjny i muzeum przyrodnicze zlokalizowane jest w Zwierzy\u0144cu. Gromadzi zbiory zwi\u0105zane z Roztocza\u0144skim Parkiem Narodowym. O\u015brodek funkcjonuje od 1994.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
O\u015brodek Edukacyjno-Muzealny Roztocza\u0144skiego PN, Zwierzyniec, by Azymut (Rafa\u0142 M. Socha) – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Krasnobr\u00f3d<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Krasnobr\u00f3d to prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1572 roku. Prawa miejskie posiada\u0142 do 1869 roku, kiedy je odebrano w zem\u015bcie za powstanie styczniowe (prawa miejskie przywr\u00f3cono w 1994 r.). W\u015br\u00f3d zabytk\u00f3w Krasnobrodu znajduje si\u0119 pa\u0142ac Leszczy\u0144skich z XVII\u2013XIX w. Funkcjonuje w nim Sanatorium Rehabilitacyjne dla Dzieci im. Janusza Korczaka, gdzie leczone s\u0105 choroby g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych oraz schorzenia narz\u0105d\u00f3w ruchu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Sanatorium Dzieci\u0119ce w Krasnobrodzie, dawny zesp\u00f3\u0142 pa\u0142acowy Fudakowskich by Przemys\u0142aw Czopor, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Nawiedzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny w Krasnobrodzie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Barokowy ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Nawiedzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny zosta\u0142 wybudowany w 1699 r. wraz z klasztorem dominikan\u00f3w z fundacji Marysie\u0144ki Sobieskiej jako wotum wdzi\u0119czno\u015bci za uzdrowienie. Wewn\u0105trz ko\u015bcio\u0142a znajduj\u0105 si\u0119 m.in.: XVIII-wieczna chrzcielnica, barokowa ambona w kszta\u0142cie wazy oraz g\u0142\u00f3wny o\u0142tarz wykonany przez Jana Mauchera. Ko\u015bci\u00f3\u0142 od 300 lat jest znanym o\u015brodkiem kultu maryjnego, odwiedzanym przez liczne rzesze pielgrzym\u00f3w. Szczeg\u00f3ln\u0105 czci\u0105 cieszy si\u0119 Obraz Matki Bo\u017cej Krasnobrodzkiej. Tradycj\u0105 sta\u0142y si\u0119 mi\u0119dzynarodowe letnie koncerty organowe.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem Nawiedzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny, obraz MB Krasnobrodzkiej na fasadzie by Fallaner – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a pw. Nawiedzenia NMP By Rafa\u0142 Klisowski, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dawny klasztor Dominikan\u00f3w<\/u><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Nawiedzenia NMP  jest po\u0142\u0105czony z XVIII-wiecznym, dwukondygnacyjnym budynkiem klasztornym dominikan\u00f3w. Mi\u0119dzy nimi znajduje si\u0119 czworoboczny dziedziniec. W zabudowaniach klasztoru mie\u015bci si\u0119 Muzeum Wsi Krasnobrodzkiej, w kt\u00f3rym zgromadzone s\u0105 eksponaty b\u0119d\u0105ce odzwierciedleniem rzemios\u0142 takich jak: garncarstwo, gontarstwo oraz meblarstwo (wyr\u00f3b skrzy\u0144 krasnobrodzkich).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. NNMP i dawny klasztor by Przemys\u0142aw Czopor, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Zesp\u00f3\u0142 klasztorny dominikan\u00f3w: ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Nawiedzenia NMP, klasztor, spichrz drewniany by Andwieczor – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Rezerwat przyrody \u015awi\u0119ty Roch<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Krasnobrodzkim Parku Krajobrazowym, jaki obejmuje okolice miasta znajduje si\u0119 kaplica \u015bw. Rocha, otoczona lasami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kaplica \u015bw. Rocha w szacie jesiennej by Damian Pankowiec – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Atrakcyjny punkt widokowy w mie\u015bcie to po\u0142o\u017cony do\u015b\u0107 wysoko kamienio\u0142om, na p\u00f3\u0142noc od zalewu, gdzie od niedawna znajduje si\u0119 niewielka wie\u017ca (baszta).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Baszta, wie\u017ca widokowa nad kamienio\u0142omem by MaKa~commonswiki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Zagroda Guci\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

We wsi znajduje si\u0119 muzeum etnograficzno-przyrodnicze. Sk\u0142ada si\u0119 z cha\u0142upy, stodo\u0142y (z XIX w.) i obory z poddachem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zagroda Guci\u00f3w by Przemys\u0142aw Czopor, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

J\u00f3zef\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

J\u00f3zef\u00f3w le\u017cy w Puszczy Solskiej, nad rzek\u0105 Niepryszk\u0105. J\u00f3zef\u00f3w zosta\u0142 za\u0142o\u017cony na pocz\u0105tku XVIII wieku przez V ordynata zamojskiego Tomasza J\u00f3zefa Zamoyskiego (od jego drugiego imienia pochodzi nazwa miejscowo\u015bci). Miasteczko by\u0142o o\u015brodkiem rzemie\u015blniczym i kamieniarskim.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 z XIX w. by Jakub Kruczek, praca w\u0142asna, CC BY 3.0, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a w J\u00f3zefowie by Jakub Kruczek, praca w\u0142asna, CC BY 3.0, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W roku 1864 w\u0142adze rosyjskie za pomoc powsta\u0144com odebra\u0142y J\u00f3zefowowi prawa miejskie. Od 1820 roku do lat 50. XIX wieku w J\u00f3zefowie dzia\u0142a\u0142a s\u0142ynna w ca\u0142ym kraju drukarnia ksi\u0105g hebrajskich, nale\u017c\u0105ca do \u017cydowskiej rodziny Wax\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dawna synagoga by Pibwl – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W J\u00f3zefowie znajduje si\u0119 kamienio\u0142om Babia Dolina z baszt\u0105 widokow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kamienio\u0142omy \u2013 miejsce ka\u017ani podczas II wojny \u015bwiatowej by MaKa~commonswiki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej utworzono w 1988 r. w celu zachowania unikatowych zwartych kompleks\u00f3w le\u015bnych o charakterze puszcza\u0144skim z charakterystyczn\u0105 flor\u0105 i faun\u0105, a tak\u017ce bogactwa krajobrazowego dolin rzek tworz\u0105cych prze\u0142omy zwane \u201eszumami\u201d lub \u201eszypotami\u201d w strefie kraw\u0119dziowej Roztocza i Kotliny Sandomierskiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rezerwat przyrody Nad Tanwi\u0105 by Lysy – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Rezerwat Czartowe Pole<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Celem powo\u0142ania rezerwatu by\u0142a ochrona prze\u0142omu roztocza\u0144skiej rzeki Sopot. Na terenie rezerwatu znajduj\u0105 si\u0119 ruiny starej papierni Zamoyskich. W latach Kr\u00f3lestwa Polskiego zak\u0142ad by\u0142 dzier\u017cawiony przez Ca\u0142\u0119 Waxa \u2013 w\u0142a\u015bciciela drukarni hebrajskiej w J\u00f3zefowie. Produkowa\u0142 on 80% papieru w guberni lubelskiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ruiny papierni by Krajobrazowy – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Szumy na rzece Sopot by MaKa~commonswiki – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Rezerwat przyrody Nad Tanwi\u0105<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rezerwat przyrody Nad Tanwi\u0105 (Szumy nad Tanwi\u0105) o powierzchni 48 ha po\u0142o\u017cony jest na obszarze Parku Krajobrazowego Puszczy Solskiej. G\u0142\u00f3wn\u0105 atrakcj\u0105 rezerwatu s\u0105 24 progi skalne, tworz\u0105ce malownicze wodospady. Powsta\u0142y one w wyniku ruch\u00f3w tektonicznych w trakcie fa\u0142dowania Karpat. T\u0119dy przebiega (i jest to jedyne miejsce w Polsce, gdzie jest to wyra\u017anie widoczne) granica geologiczna dziel\u0105ca Europ\u0119 Zachodni\u0105 \u2013 fa\u0142dow\u0105 od Europy Wschodniej \u2013 p\u0142ytowej. W Europie Wschodniej mamy olbrzymi\u0105 krystaliczn\u0105 p\u0142yt\u0119 prekambryjsk\u0105 powsta\u0142\u0105 4.0- 0.5 mld lat temu. Zapada si\u0119 ona na linii Szwu Transeuropejskiego, kt\u00f3ry przebiega przez Roztocze (Linia TT: Koszalin-Toru\u0144- Zamo\u015b\u0107). Istnienie strefy granicznej odkry\u0142 polski geolog Wawrzyniec Teisseyre, a jego badania potwierdzi\u0142 Niemiec Alexander Tornquist. 70 mln temu w kredzie (mezozoik) na fundamencie prekambryjskim osadzi\u0142y si\u0119 ska\u0142y krzemionkowe, kt\u00f3re obecnie mo\u017cemy podziwia\u0107 jako \u201eszumy\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Szumy na rzece Tanew by Lysy – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W rezerwacie urz\u0105dzono \u015bcie\u017ck\u0119 przyrodniczo-dydaktyczn\u0105 \u201eNad Tanwi\u0105\u201d o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 3 km. Warto przypomnie\u0107, \u017ce Tanew by\u0142a w XIX w. rzek\u0105 graniczn\u0105 pomi\u0119dzy zaborem rosyjskim a austriackim.<\/p>\n\n\n\n

Wodospad na Jeleniu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jele\u0144 to struga na granicy Roztocza \u015arodkowego i R\u00f3wniny Bi\u0142gorajskiej, kt\u00f3ra bierze pocz\u0105tek w zbiorniku wodnym zwanym Morskim Okiem w Su\u015bcu, zasilanym \u017ar\u00f3d\u0142em szczelinowo-warstwowym. P\u0142ynie na po\u0142udniowy zach\u00f3d V-kszta\u0142tn\u0105, w\u0105sk\u0105 i kr\u0119t\u0105 dolin\u0105 o stromych zboczach, wykazuj\u0105c\u0105 cechy doliny g\u00f3rskiej. W \u015brodkowym odcinku sp\u0142ywa z licz\u0105cego 1,52 m wysoko\u015bci progu skalnego, tworz\u0105c najwi\u0119kszy wodospad w strefie kraw\u0119dziowej Roztocza. Jele\u0144 uchodzi do Tanwi u podn\u00f3\u017ca wzniesienia Ko\u015bci\u00f3\u0142ek, na szczycie kt\u00f3rego znajduje si\u0119 grodzisko, a w XVIII w. istnia\u0142 greckokatolicki klasztor bazylian\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wodospad na Jeleniu by \u0141ukaszWu – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Susiec<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1800 roku wzniesiono w Su\u015bcu ko\u015bci\u00f3\u0142, pocz\u0105tkowo drewniany, p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej zast\u0105piony murowanym. Cz\u0119\u015b\u0107 jego wyposa\u017cenia pochodzi z owianego legendami wzg\u00f3rza Ko\u015bci\u00f3\u0142ek, po\u0142o\u017conego w wid\u0142ach potoku Jele\u0144 i rzeki Tanwi (3 km od Su\u015bca), gdzie niegdy\u015b znajdowa\u0142 si\u0119 klasztor bazylian\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Su\u015bcu by Zbigniew Czernik \/ Wikimedia PL, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z nowych atrakcji turystycznych Sus\u015bca jest wybudowana w 2013 r. wie\u017ca widokowa.<\/p>\n\n\n\n

Cerkiew w \u0141\u00f3wczy<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Drewniana cerkiew greckokatolicka \u015bw. Paraskewy jest obecnie ko\u015bcio\u0142em pw. Matki Bo\u017cej Bolesnej. Cerkiew zbudowana zosta\u0142a w 1799 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Paraskewy w \u0141\u00f3wczy by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cerkiew w Gorajcu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cerkiew pw. Narodzenia NMP w Gorajcu pochodzi z XVI w. i nale\u017cy do najstarszych obiekt\u00f3w drewnianego budownictwa cerkiewnego w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew w Gorajcu by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ikonostas w cerkwi w Gorajcu by Aeos – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cerkiew w Kowal\u00f3wce<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cerkiew p. Narodzenia Przenaj\u015bwi\u0119tszej Bogurodzicy w Kowal\u00f3wce to dawna cerkiew greckokatolicka, wzniesiona w 1767 r. Po 1947 r. jest u\u017cytkowana jako rzymskokatolicki ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Narodzenia NMP.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew pw. Narodzenia Przenaj\u015bwi\u0119tszej Bogurodzicy w Kowal\u00f3wce by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Cerkiew w Kowal\u00f3wce Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Regionaln\u0105 kuchni\u0105 na Roztoczy szczyci si\u0119 Zagroda Guci\u00f3w. Jednak\u017ce ostatnio oferta sta\u0142a si\u0119 w pe\u0142ni skomercjalizowana, nastawiona na masowego turyst\u0119. Latem rzeczywi\u015bcie s\u0105 tam t\u0142umy. Mo\u017ce wi\u0119c lepiej poszuka\u0107 czego\u015b mniej przereklamowanego? Proponujemy restauracj\u0119 Smak Roztocza w Zwierzy\u0144cu, niedaleko ko\u015bcio\u0142a Na Wodzie, blisko stacji kolejowej (mo\u017cna zobaczy\u0107 dwa tory kolejowe \u201enormalnotorowy\u201d i \u201erosyjski\u201d Linii Hutniczej Szerokotorowej LHS) oraz zalewu Rudka na Wieprzu. Warto spr\u00f3bowa\u0107 zapiekaniec roztocza\u0144ski z mi\u0119sem i kasz\u0105, pierogi z kasz\u0105 i serem oraz racuchy.<\/p>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n