{"id":8803,"date":"2023-01-18T17:36:06","date_gmt":"2023-01-18T17:36:06","guid":{"rendered":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=8803"},"modified":"2023-01-18T17:44:16","modified_gmt":"2023-01-18T17:44:16","slug":"na-rusi-czerwonej-roztocze-wschodnie-narol-radruz-horyniec-zdroj-brusno","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=8803","title":{"rendered":"Na Rusi Czerwonej – Roztocze Wschodnie: Narol, Radru\u017c, Horyniec Zdr\u00f3j, Brusno"},"content":{"rendered":"\n

Zapomniane zak\u0105tki tygla polskiego, ukrai\u0144skiego, \u017cydowskiego i niemieckiego \u2013 pa\u0142ac\u00f3w, cerkiewek, bru\u015bnie\u0144skich krzy\u017cy oraz bunkr\u00f3w linii Mo\u0142otowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cerkiew Radru\u017c – Lista \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
Mapa Roztocza<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
Mapa Roztocza Po\u0142udniowego i Kotliny Sandomierskiej<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Roztocze<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Roztocze to kraina geograficzna \u0142\u0105cz\u0105ca Wy\u017cyn\u0119 Lubelsk\u0105 z Podolem, wyra\u017anie wypi\u0119trzony wa\u0142 wzniesie\u0144, o szeroko\u015bci 12\u201332 km i d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 180 km, przebiegaj\u0105cy z p\u00f3\u0142nocnego zachodu, od Kra\u015bnika, na po\u0142udniowy wsch\u00f3d do Lwowa. Roztocze Wschodnie, zwane te\u017c Roztoczem Po\u0142udniowym to jeden z trzech mezoregion\u00f3w Roztocza (Zachodnie, \u015arodkowe, Wschodnie). Przeci\u0119te jest granic\u0105 polsko-ukrai\u0144sk\u0105. Osi\u0105ga po polskiej stronie wysoko\u015bci od 230 do 391,5 m n.p.m., a po ukrai\u0144skiej do 409 m n.p.m. Granic\u0119 pomi\u0119dzy Roztoczem Wschodnim a Roztoczem \u015arodkowym mo\u017cna wyznaczy\u0107 wzd\u0142u\u017c obni\u017cenia ci\u0105gn\u0105cego si\u0119 od Lubyczy Kr\u00f3lewskiej do Narola.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rezerwat przyrody \u0179r\u00f3d\u0142a Tanwi w Po\u0142udnioworoztocza\u0144skim Park Krajobrazowym by Lysy – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Polsk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Roztocza Wschodniego obejmuje Po\u0142udnioworoztocza\u0144ski Park Krajobrazowy o powierzchni 208,16 km\u00b2.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Torfowisko w rezerwacie przyrody \u0179r\u00f3d\u0142a Tanwi w Po\u0142udnioworoztocza\u0144skim PK by Lysy – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Szczypta historii<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W \u015bredniowieczu Roztocze zamieszkiwane by\u0142o przez zachodnios\u0142owia\u0144skich L\u0119dzian i znajdowa\u0142o si\u0119 na pograniczu Ma\u0142opolski i Rusi, na obszarze tzw. Grod\u00f3w Czerwie\u0144skich. Granica Grod\u00f3w Czerwie\u0144skich w XI wieku si\u0119ga\u0142a linii Frampol- Bi\u0142goraj. W wyniku walk polsko-ruskich wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 Lubelszczyzny znalaz\u0142a si\u0119 w granicach Rusi Czerwonej (czyli Rusi \u201eZachodniej\u201d- kolory by\u0142y u\u017cywane przez S\u0142owian do okre\u015blenia kierunku) i sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Ksi\u0119stwa Halicko-Wo\u0142y\u0144skiego (Rusi Halicko-W\u0142odzimierskiej). Granica Rusi Czerwonej ponownie przebiega\u0142a w okolicy Bi\u0142goraju. W 1340 r. Kazimierz Wielki wyprawi\u0142 si\u0119 na Ru\u015b Czerwon\u0105, by obj\u0105\u0107 j\u0105 w posiadanie. Dopiero po przy\u0142\u0105czeniu Rusi Czerwonej przez Kazimierza Wielkiego (1349) nast\u0105pi\u0142 wi\u0119kszy nap\u0142yw osadnik\u00f3w z Ma\u0142opolski, Lubelszczyzny i Mazowsza. W I Rzeczpospolitej Roztocze Wschodnie nale\u017ca\u0142o do wojew\u00f3dztwa be\u0142skiego i by\u0142o zamieszkiwane g\u0142\u00f3wnie przez ludno\u015b\u0107 ukrai\u0144sk\u0105 (wsie), a w miasteczkach polsk\u0105 i \u017cydowsk\u0105. \u015aladem tamtych czas\u00f3w s\u0105 cerkiewki obecne w ka\u017cdej wsi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Herb wojew\u00f3dztwa be\u0142skiego<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Po rozbiorach Roztocze znalaz\u0142o si\u0119 w granicach Austrii, a nast\u0119pnie Kr\u00f3lestwa Kongresowego w ramach Cesarstwa Rosyjskiego (granica przebiega\u0142a wzd\u0142u\u017c Tanwi). Podczas kampanii wrze\u015bniowej na terenie Roztocza wojska niemieckie rozbi\u0142y liczne oddzia\u0142y polskie, zmierzaj\u0105ce w stron\u0119 Lwowa (Bitwa pod Tomaszowem Lubelskim). Roztocze ponownie zosta\u0142o podzielona przez granic\u0119, tym razem niemiecko-sowieck\u0105 (powsta\u0142a tzw. Linia Mo\u0142otowa, mo\u017cemy ogl\u0105da\u0107 radzieckie schrony na po\u0142udnie od Narolu). W czasie okupacji Roztocze by\u0142o terenem dzia\u0142ania polskich oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, tocz\u0105cych boje z Niemcami (Powstanie zamojskie) oraz ukrai\u0144skimi nacjonalistami (UPA w latach 1944\u20131945). Ostatecznie Roztocze podzielono mi\u0119dzy Polsk\u0119 a ZSRR, a cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci ukrai\u0144skiej przesiedlono w 1945 do ZSRR, a cz\u0119\u015b\u0107 w 1947 r. w ramach akcji \u201eWis\u0142a\u201d na p\u00f3\u0142noc Polski. Niekt\u00f3re wsie zosta\u0142y spalona, a cerkiewki poddane dewastacji.<\/p>\n\n\n\n

Roztocze \u015arodkowe by\u0142o cz\u0119sto podzielone granicami, st\u0105d zr\u00f3\u017cnicowany czas przynale\u017cno\u015bci do Polski: okolice Tomaszowa Lubelskiego 537 lat, Lubyczy Kr\u00f3lewskiej 531 lat, a Hory\u0144ca 553 lata. Przypomnijmy, \u017ce teren Roztocza Wschodniego si\u0119gaj\u0105cy po Lw\u00f3w nale\u017ca\u0142 do Polski przez 472 lata.<\/p>\n\n\n\n

Narol<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Narol w XVIII wieku by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 rodziny \u0141osi\u00f3w, kt\u00f3rzy wybudowali na wzg\u00f3rzu okaza\u0142y pa\u0142ac. Prostok\u0105tny budynek g\u0142\u00f3wny po\u0142\u0105czono z dwoma pawilonami zadaszonymi arkadami. Ca\u0142o\u015b\u0107 rezydencji ma kszta\u0142t podkowy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac \u0141osi\u00f3w w Narolu by Scots – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Pa\u0142ac \u0141osi\u00f3w w Narolu by Lollencja – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cerkiew greckokatolicka w Narolu – Krupcu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cerkiew greckokatolicka w Narolu – Krupcu zosta\u0142a zbudowana w 1899 r. Po II wojnie \u015bwiatowej, eksploatowana by\u0142a jako magazyn. Gruntownie j\u0105 wyremontowana w 2011 r. i s\u0142u\u017cy obecnie jako Centrum Koncertowo – Wystawiennicze. Wok\u00f3\u0142 cerkwi znajduje si\u0119 cmentarz z nielicznymi zachowanymi zabytkowymi nagrobkami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew greckokatolicka w Narolu by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Narodzenia NMP w Narolu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Narodzenia NMP zosta\u0142 ufundowany przez \u0141osi\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny w Narolu by Tomasz Zugaj – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny ko\u015bcio\u0142a parafialnego pw. Narodzenia NMP by Tomasz Zugaj – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ratusz w Narolu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Budowla powsta\u0142a w 1932 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ratusz by Fallaner – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Lubycza Kr\u00f3lewska<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lubycza Kr\u00f3lewska to dawna osada wo\u0142oska. Przed 1939 r. spo\u015br\u00f3d 1000 mieszka\u0144c\u00f3w 90% stanowili \u017bydzi. W 2016 r. Lubycza Kr\u00f3lewska odzyska\u0142a prawa miejskie. W miejscowo\u015bci znajduje si\u0119 neogotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 z 1904 r. z obrazem Matki Boskiej z Dzieci\u0105tkiem, z XVI wieku, pochodz\u0105cym z Rawy Ruskiej. Pryz ko\u015bciele znajduje si\u0119 drewniana dzwonnica przeniesiona z Teniatysk z 1754 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dzwonnica z Teniatysk by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Be\u0142\u017cec<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pod koniec 1941 r., w ramach akcji \u201eReinhardt\u201d Niemcy za\u0142o\u017cyli w Be\u0142\u017ccu ob\u00f3z zag\u0142ady dla \u017byd\u00f3w. Metody zag\u0142ady opracowane w tym obozie zosta\u0142y nast\u0119pnie wykorzystane w obozach \u015bmierci w Sobiborze i Treblince. Do obozu hitlerowcy wywie\u017ali oko\u0142o 450 tys. \u017byd\u00f3w, w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci obywateli polskich. Ofiary u\u015bmiercano w prymitywnych komorach gazowych, a ich cia\u0142a grzebano w masowych mogi\u0142ach. W okresie od stycznia do kwietnia 1943 r., groby te zosta\u0142y rozkopane, a zw\u0142oki spalono na rusztowaniach, wykonanych z szyn kolejowych. W ci\u0105gu kolejnych miesi\u0119cy, Niemcy zdemontowali urz\u0105dzenia obozowe, teren zniwelowali i zalesili, zacieraj\u0105c \u015blady swoich zbrodni, za\u015b ostatnich wi\u0119\u017ani\u00f3w wys\u0142ali do obozu zag\u0142ady w Sobiborze.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mauzoleum w Be\u0142\u017ccu by Fallaner – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
„Szczelina” na terenie Mauzoleum by Grzegorz D\u0105browski – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cerkiew \u015bw. Bazylego w Be\u0142\u017ccu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Drewniana cerkiew greckokatolicka \u015bw. Bazylego zosta\u0142a zbudowana w 1756 roku. Wykonana jest z bali sosnowych w konstrukcji zr\u0119bowej na podmur\u00f3wce z kamienia. Po wysiedleniu ludno\u015bci ukrai\u0144skiej w 1947, cerkiew zamieniono na magazyn.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Bazylego w Be\u0142\u017ccu by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kniazie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Kniaziach znajduj\u0105 si\u0119 ruiny murowanej cerkwi z 1806 r., zniszczonej w 1944 r. w wyniku dzia\u0142a\u0144 wojennych. W chwili obecnej ruiny niszczej\u0105 i zarastaj\u0105. W cerkwi powsta\u0142y niekt\u00f3re zdj\u0119cia do filmu „Zimna Wojna” Paw\u0142a Pawlikowskiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew w Kniaziach by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Wn\u0119trze cerkwi by Henryk Bielamowicz – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Nieopodal cerkwi znajduje si\u0119 \u201eStary\u201d cmentarz greckokatolicki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zabytkowy cmentarz w Kniaziach by Historyczka – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cerkiew w Woli Wielkiej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cerkiew greckokatolicka Opieki Bogurodzicy zosta\u0142a wzniesiona w 1755. Od 1994 cerkiew jest nieu\u017cytkowana i jest w op\u0142akanym stanie. Obok cerkwi usytuowana jest wolno stoj\u0105ca dzwonnica z XVIII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Cerkiew w Woli Wielkiej by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/p>\n\n\n\n

Kornie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Korniach znajduje dawna murowana cerkiew \u015bw. Paraskewy, wybudowana w 1910 r. Od lat 80. XX w. jest u\u017cytkowana przez ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Paraskewy by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Przy cerkwi znajduje si\u0119 drewniana dzwonnica z XVIII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dzwonnica by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Cmentarz przycerkiewny by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Hrebenne<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Drewniana cerkiew unicka \u015bw. Miko\u0142aja pochodzi z XVII w. Ma konstrukcj\u0119 zr\u0119bow\u0105, jest tr\u00f3jdzielna, wszystkie trzy cz\u0119\u015bci s\u0105 nakryte o\u015bmiobocznymi kopu\u0142ami z latarniami. Obecnie s\u0142u\u017cy jako ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki. Obok cerkwi stoi drewniana, dwukondygnacyjna dzwonnica z XVII w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Miko\u0142aja w Hrebennem by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dzwonnica przy w cerkwi w Hrebennem by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Siedliska<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Murowana cerkiew greckokatolicka \u015bw. Miko\u0142aja zosta\u0142a ufundowana przez Paw\u0142a Sapieh\u0119 w 1901 r. Wewn\u0105trz znajduje si\u0119 wiele element\u00f3w wyposa\u017cenia z poprzedniej drewnianej cerkwi, m.in. ikonostas z prze\u0142omu XVII i XVIII w. Obok cerkwi stoi przysadzista, drewniana dzwonnica z 1834 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Miko\u0142aja Biskupa by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Muzeum Skamienia\u0142ych Drzew w Siedliskach<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Osobliwo\u015bci\u0105 Siedlisk jest najwi\u0119ksze w Polsce skupisko skamienia\u0142ych pni drzew trzeciorz\u0119dowych. Muzeum dysponuje oko\u0142o 500 eksponatami o r\u00f3\u017cnych kszta\u0142tach (od ma\u0142ych od\u0142amk\u00f3w do 500 kilogramowych ska\u0142) i barwach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Skamienia\u0142e drzewa, \u017ar\u00f3d\u0142o: www.roztoczewita.pl\/muzeum-skamienialych-drzew-w-siedliskach\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cerkiew \u015bw. Paraskewy w <\/u><\/em><\/strong>Radru\u017cu \u2013 Lista \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Prawos\u0142awna cerkiew (nast\u0119pnie greckokatolicka, a obecnie muzealna) w Radru\u017cu zosta\u0142a wybudowana w XVI w. Cerkiew nale\u017cy do najstarszych i najlepiej zachowanych obiekt\u00f3w drewnianego budownictwa cerkiewnego w Polsce. Cerkiew jest tr\u00f3jdzieln\u0105 budowl\u0105 konstrukcji zr\u0119bowej. Najwy\u017csz\u0105 i najszersz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi dwukondygnacyjna nawa, zwie\u0144czona czworoboczn\u0105 kopu\u0142\u0105 zr\u0119bow\u0105. Doko\u0142a cerkwi ci\u0105gn\u0105 si\u0119 obszerne soboty wsparte na s\u0142upach. Na \u015bcianie ikonostasowej oraz w prezbiterium zachowa\u0142a si\u0119 polichromia malowana wprost na drewnie w 1648, prawdopodobnie przez malarzy potylickich.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew w Radru\u017cu by Micha\u0142 Bulsa – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Cerkiew w Radru\u017cu, elewacja boczna by Henryk Bielamowicz – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Ikonostas w Cerkwi w Radru\u017cu by Gorofil – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Cerkiew w Radru\u017cu, boczny o\u0142tarz by Gorofil – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Na przycerkiewnym cmentarzu otoczonym murem, stoi kilka kamiennych krzy\u017cy oraz krypta w\u0142a\u015bcicieli Radru\u017ca \u2212 Andruszewskich. W pobli\u017cu s\u0105 dwa inne cmentarze na kt\u00f3rych znajdziemy zabytkowe nagrobki bru\u015bnie\u0144skie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Widok cmentarza przycerkiewnego by Wojciech Koczu\u0142ap – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cerkiew \u015bw. Miko\u0142aja Cudotw\u00f3rcy w Radru\u017cu<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Radru\u017cu znajduje si\u0119 druga drewniana cerkiew greckokatolicka z 1931. Od lat 1970 u\u017cytkowana jest jako kaplica rzymskokatolicka. We wn\u0119trzu cerkwi znajduje si\u0119 XVIII wieczny obraz Matki Bo\u017cej \u015anie\u017cnej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Miko\u0142aja Cudotw\u00f3rcy by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Horyniec Zdr\u00f3j<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tradycja g\u0142osi, \u017ce w XVII w. osada nale\u017ca\u0142a przez pewien czas do Sobieskich, a kr\u00f3l Jan III bywa\u0142 tu na polowaniach w swoim zameczku my\u015bliwskim. W XIX w. wie\u015b sta\u0142a si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 Poni\u0144skich. Zbudowali oni pa\u0142ac, teatr (1843) i Bibliotek\u0119 Horynieck\u0105, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z najwi\u0119kszych bibliotek na terenie Galicji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Poni\u0144skich, obecnie sanatorium Bajka by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Teatr dworski w zespole pa\u0142acowym by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Od pa\u017adziernika 1939 r. do czerwca 1941 r. Horyniec znajdowa\u0142 si\u0119 na terenie ZSRR, w wyniku zbrojnej agresji ZSRR na Polsk\u0119. W okolicy powsta\u0142o wtedy wiele umocnie\u0144 tzw. Linii Mo\u0142otowa. W 1941 roku zosta\u0142 zaj\u0119ty przez Niemc\u00f3w. Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej Horyniec by\u0142 miejscem schronienia dla wielu mieszka\u0144c\u00f3w okolicznych wsi, n\u0119kanych przez UPA, z tego te\u017c powodu sta\u0142 si\u0119 celem jej atak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Pocz\u0105tek uzdrowiska to 1888 r., kiedy to Aleksander Poni\u0144ski urz\u0105dzi\u0142 pierwszy, prymitywny zak\u0142ad k\u0105pielowy. W latach 30. XX w. by\u0142o tu ju\u017c 16 pensjonat\u00f3w oferuj\u0105cych 500 miejsc. Wszystkie urz\u0105dzenia k\u0105pielowe i wi\u0119kszo\u015b\u0107 pensjonat\u00f3w zosta\u0142y zniszczone w czasie II wojny \u015bwiatowej. Dzia\u0142ania dla odtworzenia uzdrowiska rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w 1957 r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Park Zdrojowy: Pijalnia w\u00f3d mineralnych i kawiarnia, amfiteatr by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Prusie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

We wsi znajduje si\u0119 zabytkowa drewniana greckokatolicka cerkiew Narodzenia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny z 1887, pe\u0142ni\u0105ca obecnie rol\u0119 ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego. W 1897 r. Brat Albert Chmielowski otworzy\u0142 tutaj wraz z zakonnicami pustelni\u0119 dla si\u00f3str albertynek. W miejscu pustelni znajduje si\u0119 dzisiaj pami\u0105tkowy obelisk (na skraju wsi, przy torach).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew Narodzenia NMP by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Werchrata<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Werchratej znajduje si\u0119 dawna cerkiew greckokatolicka, obecnie ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki \u015bw. J\u00f3zefa Robotnika.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew w Werchratej by Henryk Bielamowicz – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Monasterz<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W 1891 r. w Monasterzu powsta\u0142a pierwsza pustelnia za\u0142o\u017cona przez \u015bw. Brata Alberta Chmielowskiego dla braci zakonnych albertyn\u00f3w na Roztoczu (obecnie jest tam wiata dla pielgrzym\u00f3w i turyst\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n

W czasie star\u0107 z oddzia\u0142ami UPA w 1947 prawie ca\u0142a zabudowa wsi uleg\u0142a zniszczeniu, a ludno\u015b\u0107 niemal w ca\u0142o\u015bci wysiedlono. W Monasterzu zniszczono klasztor i rozebrano stoj\u0105c\u0105 na terenie dawnego klasztoru cerkiew Opieki Bogurodzicy wzniesion\u0105 oko\u0142o 1680 r. By\u0142a to jedna z najstarszych i najcenniejszych drewnianych cerkwi w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Chotylub<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

We wsi znajduje si\u0119 zabytkowa, drewniana greckokatolicka cerkiew pw. Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew pw. Opieki Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Brusno \u2013 krzy\u017ce bru\u015bnie\u0144skie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Od pocz\u0105tku istnienia wsi mieszka\u0144cy zajmowali si\u0119 kamieniarstwem, korzystaj\u0105c z miejscowych z\u0142\u00f3\u017c piaskowca i wapienia, pod g\u00f3r\u0105 Brusno (364,8 m). W Starym Bru\u015bnie i jego okolicy powsta\u0142o dziesi\u0105tki tysi\u0119cy rze\u017ab kamiennych, du\u017ca ich ilo\u015b\u0107 przetrwa\u0142a do naszych czas\u00f3w. St\u0105d pochodz\u0105 s\u0142ynne piaskowcowe krzy\u017ce bru\u015bnie\u0144skie, wyst\u0119puj\u0105ce w ca\u0142ej okolicy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kamienio\u0142om w Bru\u015bnie by Wp, Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Brusno \u2013 kolonizacja niemiecka<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po I rozbiorze Polski w\u0142adze austriackie podzieli\u0142y wie\u015b na dwie cz\u0119\u015bci: Stare Brusno i Nowe Brusno (cz\u0119\u015b\u0107 zachodnia wsi, Wola Bru\u015bnie\u0144ska), zak\u0142adaj\u0105c na terenie Nowego Brusna w ramach kolonizacji j\u00f3zefi\u0144skiej niemieck\u0105 osad\u0119 DeutschBach. Kolonizacja j\u00f3zefi\u0144ska by\u0142a planow\u0105 akcj\u0105 osadnicz\u0105, prowadzona przez cesarza J\u00f3zefa II w ko\u0144cu XVIII w., g\u0142\u00f3wnie w Galicji. Wie\u015b zosta\u0142a spalona przez Ludowe Wojsko Polskie w 1945 r. podczas operacji przeciwko UPA. Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wysiedlono do ZSRR, a pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 w 1947 podczas akcji \u201eWis\u0142a\u201d na ziemie odzyskane.<\/p>\n\n\n\n

Cerkiew \u015bw. Paraskewy w Nowym Bru\u015bnie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Drewniana cerkiew \u015bw. Paraskewy z 1713, jest jedn\u0105 z najstarszych w regionie. Jest to budowla tr\u00f3jdzielna, konstrukcji zr\u0119bowej, oszalowana deskami. Ka\u017cda z cz\u0119\u015bci nakryta jest du\u017c\u0105 kopu\u0142\u0105 z latarni\u0105. Cerkiew po wojnie nieu\u017cytkowana i zdewastowana. W latach 2014\u20132019 wykonano remont obejmuj\u0105cy pe\u0142n\u0105 konserwacj\u0119 \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Paraskewy w Nowym Bru\u015bnie by Henryk Bielamowicz – Own work, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Remont cerkwi prowadzony od 2014 r. przynosi powiew optymizmu, \u017ce nawet silnie zniszczone zabytki mo\u017cna wspaniale odbudowa\u0107. Jak wygl\u0105da\u0142a cerkiew przed 2014 r. mo\u017cna zobaczy\u0107 na starym zdj\u0119ciu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Paraskewy w Nowym Bru\u015bnie przed remontem by kuba13 \/ fotopolska.eu, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

W lesie (cho\u0107 to dawniej by\u0142y pola) w pobli\u017cu ruin cerkwi w Starym Bru\u015bnie znajduje si\u0119 stary cmentarz z licznymi nagrobkami, pochodz\u0105cymi z miejscowych warsztat\u00f3w kamieniarskich. Na cmentarzu zachowa\u0142y si\u0119 tak\u017ce nagrobki w formie prymitywnych steli, ewangelickich osadnik\u00f3w niemieckich z DeutschBach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cmentarz z nagrobkami bu\u015bnie\u0144skimi by Wojciech Pysz – Own work, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Stary Dzik\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Starym Dzikowie znajduje si\u0119 zrujnowana murowana greckokatolicka cerkiew pod wezwaniem \u015bw. Dymitra, zbudowana w 1904 r. w stylu neobizantyjskim. W zabudowie wsi znajdziemy kilkana\u015bcie drewnianych dom\u00f3w z pocz\u0105tk\u00f3w XX stulecia, kilka starych kapliczek oraz niszczej\u0105cy budynek dawnej synagogi z prze\u0142omu XIX\/XX w. W plenerach Starego Dzikowa w styczniu 2007 by\u0142y kr\u0119cone zdj\u0119cia do filmu Andrzeja Wajdy \u201eKaty\u0144\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew w Starym Dzikowie by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Paary \u2013 wie\u015b przemytnik\u00f3w<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Paary (we wschodniej cz\u0119\u015bci) by\u0142y podzielone granic\u0105 zabor\u00f3w biegn\u0105c\u0105 wzd\u0142u\u017c drogi. Mieszka\u0144cy z zabudowa\u0144 z p\u00f3\u0142nocnej (rosyjskiej) i z po\u0142udniowej (austriackiej) strony drogi trudnili si\u0119 przemytem. Na zasadzie tradycji podzia\u0142 ten utrzymano do dzi\u015b poprzez identycznie ustanowion\u0105 granic\u0119 wojew\u00f3dztw lubelskiego i podkarpackiego.<\/p>\n\n\n\n

Stary Lubliniec<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

We wsi znajduje si\u0119 dawna murowana cerkiew z 1926 roku, kt\u00f3r\u0105 w roku 1972 adaptowano na ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Dawna cerkiew greckokatolicka by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac w Rudzie R\u00f3\u017canieckiej<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Budynek starego dworu (ob. siedziba Le\u015bnictwa) w Rudzie R\u00f3\u017caneckiej mo\u017cna datowa\u0107 na XVIII w. S\u0105siednia rezydencja Brunickich z pocz\u0105tku XIX w. zosta\u0142a rozbudowana przez na pocz\u0105tku XX wieku przez kolejnego w\u0142a\u015bciciela, Hugona Wattmanna. Jest to budowla w stylu neobarokowym z elementami secesji. W Pa\u0142acu mie\u015bci si\u0119 obecnie Dom Pomocy Spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pa\u0142ac Wattmann\u00f3w by Wojciech Koczu\u0142ap – Own work, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Be\u0142\u017ccu powinni\u015bmy spr\u00f3bowa\u0107 roztocza\u0144skich ryb w restauracji Karpi\u00f3wka. Mo\u017cemy tu dosta\u0107 karpia, pstr\u0105ga, suma, szczupaka, w tym takie rarytasy jak \u017curek na w\u0119dzonym sumie, pierogi z nadzieniem z karpia, tatar z pstr\u0105ga, sum z polent\u0105, karp pieczony w porach oraz chleb w\u0142asnej roboty.<\/p>\n\n\n\n

Stawy pe\u0142ne ryb s\u0105 tu\u017c obok. Dla ch\u0119tnych istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 w\u0119dkowania.<\/p>\n\n\n\n

Praktyczne informacje<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n