{"id":98,"date":"2021-09-13T16:05:00","date_gmt":"2021-09-13T16:05:00","guid":{"rendered":"http:\/\/smakipolski.pl\/?p=98"},"modified":"2022-09-17T10:34:47","modified_gmt":"2022-09-17T10:34:47","slug":"bieszczadzkie-cerkwie-drewniane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/smakipolski.pl\/?p=98","title":{"rendered":"Bieszczady: Dolina Os\u0142awicy (Koma\u0144cza, Turza\u0144sk, Rzeped\u017a, Szczawne); \u015bladami b\u0142ogos\u0142awionego kardyna\u0142a Wyszy\u0144skiego"},"content":{"rendered":"\n

Karpaty Wschodnie<\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

Dolina Os\u0142awicy stanowi g\u0142\u00f3wn\u0105 granic\u0119 pomi\u0119dzy Karpatami Zachodnimi a Wschodnimi, a w dok\u0142adniejszym podziale pomi\u0119dzy Beskidami \u015arodkowymi (pasmo Beskidu Niskiego), a Beskidami Wschodnimi. W czasach I Rzeczpospolitej przez Karpaty Wschodnie przebiega\u0142a granica Polski z W\u0119grami, a w okresie mi\u0119dzywojennym (II RP) z Czechos\u0142owacj\u0105. Najwa\u017cniejszymi granicznymi pasmami by\u0142y Beskidy Wschodnie, Gorgany i Bukowina. Po II wojnie \u015bwiatowej Granic\u0119 Polski przesuni\u0119to nad rzek\u0119 San i na naszym terenie pozosta\u0142 tylko skrawek Beskid\u00f3w Wschodnich: pasmo Bieszczad\u00f3w Zachodnich i G\u00f3ry Sanocko-Turcza\u0144skie.<\/p>\n\n\n\n

\u0141emkowie<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0141emkowie to lud zamieszkuj\u0105cy w zwartej grupie obszar od Beskidu S\u0105deckiego, poprzez Beskid Niski do zachodnich Bieszczad\u00f3w. W ramach Akcji Wis\u0142a w 1947 roku zostali wszyscy przesiedleni na Ukrain\u0119 lub na Ziemie Odzyskane. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich powr\u00f3ci\u0142a w g\u00f3ry i s\u0105 obecnie uznan\u0105 prawnie mniejszo\u015bci\u0105 etniczn\u0105. Wymieszani z ludno\u015bci\u0105 nap\u0142ywow\u0105, tworz\u0105 mozaik\u0119 wyznaniow\u0105: przynale\u017c\u0105 do ko\u015bcio\u0142a katolickiego (o obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skim), prawos\u0142awnego lub greckokatolickiego. St\u0105d w Koma\u0144czy mamy dwie cerkwie i ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Szlakiem bieszczadzkich cerkwi<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bieszczadzkie cerkwie zosta\u0142y w du\u017cym stopniu spalone podczas akcji \u201eWis\u0142a\u201d w 1947 roku. Aby je zobaczy\u0107, trzeba si\u0119 uda\u0107 w okolice Ustrzyk Dolnych, kt\u00f3re po wojnie nale\u017ca\u0142y do Zwi\u0105zku Radzieckiego i nie obj\u0119\u0142a ich akcja \u201eWis\u0142a\u201d lub na zachodni\u0105 granic\u0119 Bieszczad\u00f3w, tj. do Doliny Os\u0142awicy. Postanowili\u015bmy pokona\u0107 tras\u0119 wzd\u0142u\u017c Os\u0142awicy z Koma\u0144czy do Szczawnego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew Opieki Matki Bo\u017cej w Koma\u0144czy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Koma\u0144cza<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zacz\u0119li\u015bmy od \u0142emkowskiej cerkwi (obecnie prawos\u0142awnej) Opieki Matki Bo\u017cej, pochodz\u0105cej z po\u0142owy XIX w., kt\u00f3ra sp\u0142on\u0119\u0142a w 2006 roku. Jedynie dzwonnica (sprzeda\u017c pami\u0105tek) jest oryginalna, pochodzi z 1834 roku. Cerkiew w pe\u0142ni odbudowano. Jest to tr\u00f3jdzielna cerkiew w stylu \u0142emkowskim. Ten typ cerkwi \u0142emkowskiej, uformowany na prze\u0142omie XVI\/XVII wieku, zak\u0142ada\u0142 pod\u0142u\u017cny uk\u0142ad i tr\u00f3jdzielno\u015b\u0107 \u015bwi\u0105tyni na prezbiterium, naw\u0119 i babiniec (przedsionek). Wszystkie cz\u0119\u015bci cerkwi przykryte s\u0105 wsp\u00f3lnym dachem. Ca\u0142o\u015b\u0107 dope\u0142nia wolnostoj\u0105ca dzwonnica.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew Opieki Matki Bo\u017cej w Koma\u0144czy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ikonostas<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Przy cerkwiach zobaczymy obecnie poustawiane krzy\u017ce na pami\u0105tk\u0119 chrztu Rusi Kijowskiej, kt\u00f3ry w 988 roku przyj\u0105\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 kijowski W\u0142odzimierz I Wielki. Prawos\u0142awne krzy\u017ce maj\u0105 trzy belki poprzeczne \u2013 g\u00f3rna tabliczka pisana cyrylic\u0105 \u0418\u041d\u0426\u0418  (Jezus  Nazare\u0144ski Kr\u00f3l \u017bydowski), \u015brodkowa dla ramion Chrystusa i dolna uko\u015bna belka, gdzie podniesiony koniec wskazuje na niebo, dok\u0105d uda\u0142 si\u0119 dobry \u0142otr ukrzy\u017cowany razem z Jezusem, a opuszczony koniec wskazuje drog\u0119 do piek\u0142a dok\u0105d mia\u0142 si\u0119 uda\u0107 drugi \u0142otr, kt\u00f3ry nie wyrazi\u0142 skruchy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzy\u017ce cerkiewne<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Drugim niezwykle ciekawym miejscem dziedzictwa narodowego w Koma\u0144czy jest drewniany klasztor Nazaretanek z pocz. XIX w., w kt\u00f3rym w latach 1955\/1956 by\u0142 wi\u0119ziony b\u0142ogos\u0142awiony kardyna\u0142 Stefan Wyszy\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Klasztor Nazaretanek<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Tablica upami\u0119tniaj\u0105ce internowanie b\u0142ogos\u0142awionego kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Turza\u0144sk<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dalej pojechali\u015bmy do Turza\u0144ska, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 prawdziwa per\u0142a- drewniana greckokatolicka cerkiew z pocz. XIX w. p.w. \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, wpisana na presti\u017cow\u0105 list\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO.<\/strong> W tym miejscu ju\u017c w I po\u0142. XVI w. powsta\u0142a pierwsza cerkiew prawos\u0142awna, nast\u0119pnie przekszta\u0142cona w unick\u0105. Po Akcji \u201eWis\u0142a\u201d w latach 1947-61 by\u0142a u\u017cytkowana przez katolik\u00f3w obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego, a obecnie wr\u00f3ci\u0142a do ko\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego. O jej warto\u015bci \u015bwiadczy zabytkowy ikonostas z 1895 roku i polichromie z prze\u0142omu XIX\/XX w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w Turza\u0144sku, by Henryk Bielamowicz – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ikonostas<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Rzeped\u017a<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kolejn\u0105 cerkwi\u0105 by\u0142a \u0142emkowska cerkiew \u015bw. Miko\u0142aja Cudotw\u00f3rcy w Rzepedzi. Drewniana konstrukcja pochodzi z 1824 r. Cerkiew jest obecnie wykorzystywana wsp\u00f3lnie przez katolik\u00f3w obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego i bizantyjskiego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew \u015bw. Miko\u0142aja Cudotw\u00f3rcy w Rzepedzi<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ikonostas (zdj\u0119cie przez szyb\u0119)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

W 1962 roku otworzono w Rzepedzi Bieszczadzkie Zak\u0142ady Przemys\u0142u Drzewnego, kt\u00f3re produkowa\u0142y m.in. p\u0142yty wi\u00f3rowe i drewniane domki. Do fabryki doprowadzono odnog\u0119 bieszczadzkiej kolejki le\u015bnej. W latach 90. XX w. zak\u0142ady upad\u0142y, a obecnie produkcj\u0119 wznowi\u0142a firma meblarska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Rzeped\u017a, sk\u0142ad drewna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Szczawne<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W s\u0105siedztwie odwiedzili\u015bmy jeszcze prawos\u0142awn\u0105 cerkiew p.w. Za\u015bni\u0119cia Przenaj\u015bwi\u0119tszej Bogurodzicy w Szczawnem. Jest to dawna \u015bwi\u0105tynia greckokatolicka, zbudowana w 1889 r., posiada cenny ikonostas i ciekaw\u0105 polichromi\u0119 figuralno-ornamentaln\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cerkiew p.w. Za\u015bni\u0119cia Przenaj\u015bwi\u0119tszej Bogurodzicy w Szczawnem<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ikonostas w cerkwi w Szczawnem by Verid1st – Praca w\u0142asna, CC BY-SA 3.0 pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kuchnia regionalna<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

By spr\u00f3bowa\u0107 kuchni regionalnej wybrali\u015bmy si\u0119 do Chaty Starych Znajomych w Sanoku. Serwowane s\u0105 tu bardzo smaczne dania kuchni polskiej, np. zupa cebulowa, kaczka w sosie malinowym i gulasz z dzika. Dla smakoszy s\u0105 te\u017c dania z kuchni regionalnej tzw. korytko da\u0144 regionalnych: bojkowskie fuczki, stolnyki, \u0142\u0119\u017cnie i warenyki.<\/p>\n\n\n\n

Po\u017cyteczne informacje:<\/u><\/em><\/strong> <\/u><\/em><\/strong><\/u><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Chata Starych Znajomych, Zahuty\u0144 281, Sanok<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Karpaty Wschodnie Dolina Os\u0142awicy stanowi g\u0142\u00f3wn\u0105 granic\u0119 pomi\u0119dzy Karpatami Zachodnimi a Wschodnimi, a w dok\u0142adniejszym podziale pomi\u0119dzy Beskidami \u015arodkowymi (pasmo Beskidu Niskiego), a Beskidami Wschodnimi. W czasach I Rzeczpospolitej przez Karpaty Wschodnie przebiega\u0142a granica Polski z W\u0119grami, a w okresie mi\u0119dzywojennym (II RP) z Czechos\u0142owacj\u0105. Najwa\u017cniejszymi granicznymi pasmami by\u0142y Beskidy Wschodnie, Gorgany i Bukowina. Po…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[54,4],"tags":[13,28,29,33,31,32,30,34],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98"}],"collection":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4372,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98\/revisions\/4372"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/99"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/smakipolski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}