Śladami wielkich Polaków: J. Łaskiego i H. Kołłątaja

Szczypta historii

Postanowiliśmy odwiedzić tereny związane z wielkimi Polakami – Janem Łaskim i Hugo Kołłątajem. Wybraliśmy się do Pińczowa – stolicy polskiej reformacji. Pińczów leży nad Nidą przepływającą przez Nieckę Nidziańską. Niecka Nidziańska to kolebka polskiej państwowości (plemię Wiślan). Po III rozbiorze tereny te zostały włączone do Austrii, później w czasie Królestwa Polskiego były pod panowaniem Rosji. Tereny na południowy zachód od Nidy należą do Polski przez 907 lat, a na północny-wschód przez 931 lat.

Pińczów

Rozwój Pińczowa rozpoczął się od kamieniołomu wapienia, który istniał tam od XII wieku. W XIV w. właściciele Pińczowa – Oleśniccy wznieśli gotycki zamek i rozwinęli osadę. Wybudowali oni na Górze Zamkowej nową rezydencję, a w osadzie ufundowali klasztor Paulinów.

Pińczów by Jarosław Roland Kruk / Wikipedia, licencja: CC-BY-SA-3.0. Widać kościół św. Jana Ewangelisty i Szkołę Pińczowską

Biblia pińczowska

Za sprawą Mikołaja Oleśnickiego miasto stało się ośrodkiem reformacji. W 1550 r. z miasta wypędzono Paulinów, a kościół zmieniono w zbór kalwiński. W budynkach poklasztornych powstało słynne na całą Europę gimnazjum pińczowskie, nazywane później sarmackimi Atenami. Zgodnie z podstawową zasadą Reformacji, Biblia miała być czytana w języku ojczystym. W Pińczowie zatem, na przestrzeni lat 1556–1563 środowisko naukowe związane z miejscową uczelnią dokonało pełnego tłumaczeniem Biblii na język polski. Było to drugie w historii tłumaczenie, po katolickiej Biblii Leopolity, ale pierwsze z uwagi na bezpośredni przekład z oryginalnych tekstów – Starego Testamentu z aramejskiego i hebrajskiego oraz Nowego Testamentu z greki. Głównym inicjatorem przekładu Biblii na język polski był Jan Łaski.

Jan Łaski – inicjator wydania Biblii pińczowskiej by Philip Galle – Arianus, CC BY-SA 4.0

Kres ośrodkowi reformacyjnemu w Pińczowie położył biskup krakowski Piotr Myszkowski, który w 1586 wykupił miasto. Nastąpiła gwałtowna rekatolicyzacja Pińczowa. Do miasta powrócili Paulini, a pińczowskie gimnazjum przyjęło program szkoły parafialnej. W szkole pińczowskiej w latach 1757-1761 nauczał Hugo Kołłątaj.

Na przełomie XVI i XVII w. Myszkowscy przebudowali w manierystyczną rezydencję stary zamek Oleśnickich. W XVIII w.  miasto przeszło na własność rodu Wielopolskich. Działania wojenne w czasie powstania kościuszkowskiego spowodowały upadek miasta. Po III rozbiorze Polski Pińczów znalazł się w zaborze austriackim, a po Kongresie Wiedeńskim (1815 r.) w zaborze rosyjskim.

Klasycystyczny pałac Wielopolskich

Kaplica św. Anny została wzniesiona w stylu manierystycznym w 1600 r. według projektu Santi Gucciego. Znajduje się na szczycie wzgórza św. Anny, górującego nad Pińczowem.

Kaplica św. Anny

 W szkole pińczowskiej w latach 1757-1761 nauczał Hugo Kołłątaj.

Pamiątkowa tablica

Hugo Kołłątaj

Hugo Kołłątaj to polski polityk, mąż stanu, poeta, geograf i historyk. W latach 1782–1786 był rektorem Szkoły Głównej Koronnej, a od 1791 podkanclerzym koronnym. Był jednym z twórców Konstytucji 3 Maja.

Hugo Kołłątaj

Kościół św. Jana Ewangelisty w Pińczowie

Kościół farny św. Jana Ewangelisty wchodzi w skład dawnego zespołu klasztornego Paulinów. Pierwotnie gotycki, w XVII w. został przebudowany w stylu manierystycznym. W latach 1551–1586 został przekształcony na zbór kalwiński.

Kościół farny św. Jana Ewangelisty by Jakub Hałun – Praca własna, CC BY-SA 3.0
Wnętrze kościoła by Kris Rawa – Praca własna, CC BY 3.0

Drukarnia Ariańska

Dom Ariański zbudowano na przełomie XVI i XVII w. Mieścił on drukarnię ariańską.

Drukarnia Ariańska by Kris Rawa – Praca własna, CC BY 3.0

Kuchnia regionalna

Zapraszamy do restauracji Hammer Lunch, gdzie serwują pyszne domowe jedzenie, np. barszcz czerwony, grzybową i gołąbki.

Pożyteczne informacje: 

  • Ciuchcia Expres Ponidzie kursuje trasą turystyczną z Jędrzejowa do Pińczowa. tel. 41 386 22 55
  • Hammer Lunch, ul. Kościuszki 1, Pińczów

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *