Chojna – stolica Nowej Marchii
Znamy wszyscy historię Krzyżaków, ale niewiele osób zna historię innego zakonu – Templariuszy. Do Polski templariusze dotarli około 1155 roku. Od XIII wieku templariusze działali intensywnie na obszarze Zachodniego Pomorza. Zakon miał w Polsce kilkanaście komandorii. Po rozwiązaniu zakonu w XIV w. majątek przejął zakon joannitów. Spuścizną czasów templariuszy jest kilkadziesiąt małych kościołów zbudowanych z ciosów granitowych w XIII i XIV w. i położonych na terenie dawnej Nowej Marchii, czyli na południu woj. zachodniopomorskiego.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/obraz.png)
Nowa Marchia
Pomorze włączono do ziem polskich w 967 r. i ta przynależność trwała z przerwami do 1187 r. W XIII i XIV w. nastąpiła silna ekspansja Marchii Brandenburskiej i z uzyskanych ziem wbijających się klinem na pogranicze Pomorza Zachodniego i Wielkopolski utworzono nową prowincję – Nową Marchię. Za rządów Jana kostrzyńskiego (1535-1571) Nowa Marchia była niezależnym państwem w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Po 1571 r. powróciła do Elektoratu Brandenburgii, dzieląc jego dalsze losy. Od 1701 r. stanowiła część Królestwa Prus, od 1871 – Cesarstwa Niemieckiego. Po II wojnie światowej większość obszaru Nowej Marchii znalazła się na terytorium Polski. Granica pomiędzy Marchią a Pomorzem przebiegała pomiędzy Chojną i Trzcińskiem, a Swobnicą. Okolice Chojny i Rurki należą do Polski przez 248 lat, okolice Swobnicy i Bani 174 lata.
Kaplica templariuszy w Rurce
Na wyspie na rzece Rurzycy w 1244 r. templariuszy zbudowali komturię Rurka złożoną z zamku i kaplicy otoczonych fosą. W 1312 r. po kasacie zakonu templariuszy zabudowę przejęli joannici. Dawna komandoria templariuszy została zniszczona w 1373 r. przez mieszczan Chojny i rycerzy pod przywództwem Wedla. Kaplica templariuszy w Rurce jest małą jednonawową budowlą, z prosto zamkniętym prezbiterium. Ściany kościoła wzniesiono z ciosów granitowych, układanych w regularne warstwy o wysokości 25–30 cm. W wieku XVII kościół został opuszczony i zamieniony na spichlerz, a później na gorzelnię.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/1280px-Chapel_in_Rurka_1-1024x771.jpg)
Komandoria templariuszy w Baniach
Ziemią Bańską, książę Barnim I nadał w 1234 r. Zakonowi Templariuszy. W pierwszej połowie XIII w. wzniesiono w Baniach kościół, a w pierwszej połowie XIV w. rozpoczęto budowę murów obronnych. Po kasacji zakonu templariuszy w 1312 r. tutejsze ziemie przejęli Joannici, którzy w 1345 r. odstąpili miasto księciu Barnimowi III. Podczas walk Pomorsko-Brandenburskich w 1487 roku miasto zostało dotkliwie zniszczone. Rozebrano też wówczas część fortyfikacji. W latach 1653-59 Banie pozostawały we władaniu Szwedów, a następnie Brandenburgii i od 1701 r. Prus.
Kościół templariuszy w Baniach
XIII-wieczny kościół parafialny pw. Matki Bożej Wspomożenia Wiernych zbudowano z ciosów granitowych. Wieżę rozebrano w 1853 r. i zastąpiono ją wąską dzwonnicą z ciosanego kamienia polnego. We wnętrzu kościoła znajduje się barokowy ołtarz z 1700 r.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/768px-Kosciol_M.B._Wspomozenia_Wiernych_w_Baniach.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/1280px-Banie_kosciol-1024x768.jpg)
Kaplica św. Jerzego
Gotycka kaplica św. Jerzego pochodzi z 1417 r. Zbudowana jest z ciosów granitowych, kamienia i cegły. Posiada wyposażenie barokowe z XVII/XVIII w.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Kaplica_sw._Jerzego_w_Baniach-768x1024.jpg)
Chojna – stolica Nowej Marchii
Chojna ok. roku 1200 otrzymała prawa miejskie z rąk księcia szczecińskiego Barnima I. W 1250 miasto zostaje zajęte przez Brandenburgię i Chojna została tymczasową stolicą Nowej Marchii. W XIII i XIV wieku miasto zostaje otoczone murami miejskimi z trzema bramami (Świecka, Barnkowska i rozebrana w XIX wieku wieku Mostowa). W 1348 mieszczanie zburzyli zamek wójta, a miasto przestało być stolicą Nowej Marchii. W 1402 w Krakowie zawarto układ w sprawie zakupu miasta z regionem przez Polskę, jednakże ostatecznie sprzedane zostało zakonowi krzyżackiemu, a następnie od 1454 r. Chojna przeszła pod wpływy Brandenburgii. W XVIII i XIX w. Chojna była po raz kolejny tymczasową siedzibą władz Nowej Marchii. W 1877 roku przez miasto przeprowadzono linię kolejową łączącą Szczecin z Kostrzynem co spowodowało niebywały rozwój miasta.
4 lutego 1945 roku wojska Armii Czerwonej zajęły miasto i dwa tygodnie później spaliły całe centrum miasta z kościołem Najświętszej Marii Panny i ratuszem (80% zniszczeń). Miasto przeszło pod administrację polską, a pozostała w mieście i okolicy ludność niemiecka została wydalona za Odrę. Skala zniszczeń substancji miejskiej sprawiła, że polskie władze podjęły decyzję o przeniesieniu siedziby powiatu do Dębna. Mimo że od czasów wojny minęło wiele dziesięcioleci nie usunięto do dziś wszystkich szkód wojennych. Gotycki ratusz zrównany z ziemią odbudowano dopiero po roku 1977. Odbudowano także praktycznie od podstaw klasztor oraz Kościół Mariacki.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Chojna_-_Kosciol_Mariacki_10-1024x683.jpg)
Kościół Najświętszej Marii Panny
Obecnie odbudowywany kościół z połowy XV wieku z XIX-wieczną wieżą (obecnie 102,5 metra wysokości). Początkowo władali nim templariusze.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Chojna_Church_of_St_Mary-573x1024.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Kosciol_Mariacki_w_Chojnie-1024x683.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Kosciol_Mariacki_w_Chojnie-_wnetrze2-683x1024.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/568fca6c9a759chojna-1024x685.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/568fca6d1f118.jpg)
Ratusz
Odbudowany ratusz jest gotyckim arcydziełem, budowanym od XIII wieku i przebudowywanym. Kiedyś siedziba władz, a obecnie funkcjonuje jako centrum kultury. Przed Ratuszem znajduje się pomnik poświęcony polskim osadnikom przybyłym po 1945 roku.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Chojna_ratusz.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/568fcbf5836a1-1024x685.jpg)
Klasztor poaugustiański
Klasztor augustiański pochodzi z XIII-XV wieku. W jego skład wchodzi kościół św. Trójcy. W 1536 roku zespół klasztorny zamieniono na szpital i szkołę, a kościół na magazyn.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/569823c097db6-1024x682.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/800px-Chojna_kosciol_sw_trojcy_kolb4375-768x1024.jpg)
Kościół św. Marka
Gotycki kościół pochodzi z XV w. Jest zbudowany z kamieni i cegły na fundamentach romańskich. Wieża czworoboczna została dobudowana w XIX wieku w stylu neogotyckim.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Chojna_kosciol_sw_marka_kolb5469-768x1024.jpg)
Mury obronne
Mury obronne w Chojnie wybudowane w XIII-XIV wieku zachowały się do dzisiaj w 50% razem z dwoma bramami i licznymi czatowniami.
Brama Barnkowska z XIII w. (nazwa pochodzi od wsi Barnkowo) jest postawiona na podstawie czworobocznej i jest zwieńczona szpiczastym hełmem. Posiada otwarty taras widokowy.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/BASZTA_W_CHOJNIE_-_panoramio.jpg)
Brama Świecka z XIII w. (nazwa od miasta Świecie nad Odrą) jest postawiona na podstawie kwadratowej, z zębatym gankiem obronnym, zakończona ostrosłupem z narożnymi wieżyczkami.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/568fcb3ee19d3.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Chojna_city_walls-1024x768.jpg)
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa
Katolicki kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w stylu neogotyckim został wybudowany jako pierwsza świątynia katolicka w mieście po reformacji. Powstał ze składek Polaków pracujących w majątkach niemieckich w 1913 r.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/1183037446Chojna-NSPJ.jpg)
Komandoria Joannitów w Swobnicy
W 1234 książę Barnim nadał templariuszom Swobnicę z ziemią bańską. Od 1312 tereny te przejęte zostały przez joannitów. W XVIII w. zamek i wieś należały do dostojników szwedzkich, a później tereny te należały do Prus i Niemiec.
Zamek joannitów w Swobnicy
Nad Jeziorem Grodziskim znajdują się ruiny zamku joannitów z XIV wieku. Zamek został wzniesiony po 1377 roku i pełnił funkcję siedziby komandorii. Składał się z prostokątnego domu mieszkalnego oraz potężnej 31-metrowej wieży wbudowanej w mury obronne. Pod koniec XVII w. zamek przebudowano nadając mu cechy barokowe. W roku 1992 zamek został zakupiony przez prywatną osobę, która doprowadziła zamek do ruiny.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/1920px-Swobnica_js2-1024x664.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Swobnica_002_-_zamek_widok_ogolny.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/568fcfa32f687-1024x685.jpg)
Kościół św. Kazimierza
Kościół wybudowano z granitowej kostki w XIII w., przebudowywano go w 1896 w stylu neogotyckim. Do kościoła przylega cmentarz otoczony kamiennym murem z bramkami.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/s17_47swobnica.jpg)
Trzcińsko Zdrój
Początkiem dzisiejszego miasta była słowiańska osada rybacka, podlegająca władzy kasztelańskiej w Cedyni. W połowie XIII w. Trzcińsko i okolice weszły w skład Nowej Marchii, która oddzieliła Księstwo zachodniopomorskie od Polski. Po przybyciu rodziny Werbenów w drugiej połowie XIII wieku, rozpoczyna się przebudowa osady. W centrum miasta został wybudowany kościół i dom kupiecki, który zaczął wkrótce pełnić funkcje ratusza, uważanego obecnie za jeden z najstarszych i najlepiej zachowanych zabytków w Polsce.
Kościół pw. MB Nieustającej Pomocy
Jest to budowla wczesnogotycka z XIII stulecia, wybudowana z granitowych ciosów. Pierwotnie była to świątynia o jednej nawie, następnie została przebudowana w XV w. na kościół halowy o trzech nawach. Charakterystycznym elementem kościoła jest potężna, kamienno-ceglana wieża, zakończona ostrym hełmem (część ceglaną nadbudowano w XIX w.).
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Kosciol_w_Trzcinsku-Zdroju-1024x682.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/1280px-Trzcinsko_kosciol_kolb8367-1024x768.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/1920px-Trzcinsko_Zdroj_kosciol_1-1024x683.jpg)
Obwarowania miejskie Trzcińska
Mury obronne Trzcińska pochodzą z XIV i XV w. Obejmowały one 25 baszt i 2 bramy.
Brama Myśliborska pochodzi z początku XIV w. Została nadbudowana w cegle w XV wieku.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Trzcinsko_brama_mysliborska_kolb7357-768x1024.jpg)
Brama Chojeńska pochodzi z początku XIV w, i została nadbudowana w cegle w końcu XV wieku.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Trzcinsko_brama_chojenska_kolb8201-768x1024.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Trzcinsko_baszta_prochowa_kolb7612-768x1024.jpg)
Baszta Bociania została zbudowana w końcu XV wieku w stylu gotyckim. Ze stopnia górnego wyrasta wieloboczny ostrosłup z bocianim gniazdem.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Trzcinsko_baszta_bociania_kolb7770.png)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Baszta_Bindasow_Trzcinsko-684x1024.jpg)
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Trzcinsko_mury-1024x683.jpg)
Ratusz w Trzcińsku
Gotycki ratusz pochodzi z II połowy XIII w. Zalążkiem ratusza był Dom Kupiecki przebudowany w XIV wieku na siedzibę władz miejskich, do którego wschodniej części dobudowano halę targową.
![](https://smakipolski.pl/wp-content/uploads/2022/02/Ratusz_w_Trzcinsku_Zdroju_-_panoramio_1.jpg)
Kuchnia regionalna
Na typowe dania polskie możemy się wybrać do restauracji Ratuszowej, mieszczącej się w samym centrum Chojny.
Pożyteczne informacje
Restauracja Ratuszowa, Plac Konstytucji 3-go Maja, Chojna
Zaplanuj wycieczkę