Szczypta historii

W piastowskich czasach powstał gród założony przez Bolesława III Krzywoustego. Pod panowaniem książąt jaworsko-świdnickich miasto prężnie się rozwijało, w 1299 powstał młyn, w 1311 karczma, w 1361 piwiarnia, a w okolicy rozwijało się górnictwo rud żelaza i hutnictwo szkła. W 1392 na mocy układu o dziedziczeniu Jelenia Góra przeszła pod panowanie czeskie. Od zasiadających na praskim tronie Jagiellonów otrzymała szeroką samodzielność i prawo bicia własnej monety. Rozwój przerwała wojna trzydziestoletnia (1618 – 1648), podczas której miasto uległo zniszczeniu i spaleniu. Miasto wraz z całym Śląskiem w 1742 r. przeszło w ręce Prus, a później Niemiec. W czasie II wojny światowej miasto nie doznało żadnych zniszczeń i zostało zajęte przez wojska radzieckie dopiero po kapitulacji Niemiec. Jelenia Góra została włączona do Polski w 1945 r. W latach 70-tych XX w. do Jeleniej Góry przyłączono szereg miejscowości: Czarne, Cieplice Śląskie Zdrój, Sobieszów, Maciejową i Jagniątków. Łączny czas przynależności Jeleniej Góry do Polski wynosi 393 lata. Przypomnijmy, że czas przynależności do Czech wynosił 350 lat, a Prus i Niemiec 203 lata.

Widok na Jelenią Górę, w tle Śnieżne Kotły by Michał Rażniewski, praca własna, CC BY-SA 3.0

Zabytki Śródmieścia Jeleniej Góry

Bazylika św. Erazma i Pankracego

Najstarsza gotycka świątynia w mieście pochodzi z XIV w. i została przebudowana w XV i XVI wieku. Wieża renesansowa o wysokości 52 m pochodzi z początku XVI w. Wewnątrz znajdziemy renesansowe stalle i ambonę z XVI w. oraz barokowy ołtarz główny projektu norweskiego rzeźbiarza Thomasa Weißfelda.

Bazylika św. Erazma i św. Pankracego by Jotjotem – Own work, CC BY-SA 4.0
Bazylika św. Erazma i św. Pankracego, ołtarz i stalle by Strumyczek – Own work, CC BY-SA 4.0
Ołtarz główny -dzieło Tomasza Weisfeldta by KazimierzP /fotopolska.eu, CC BY-SA 2.0

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego – kościół łaski

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego to największa świątynia w mieście, może w nim zasiąść 4020 osób, a drugie tyle zmieści się na stojąco. Kościół powstał w 1718 r. jako kościół łaski.

Na Śląsku panowała wtedy dynastia Habsburgów, która ostro walczyła z reformacją. Po zakończeniu wojny trzydziestoletniej (1618–1648), toczonej pomiędzy protestanckimi państwami (Prusy, Szwecja) a Habsburgami i podpisaniu pokoju westfalskiego pozwolono luteranom wybudować na Śląsku trzy Kościoły Pokoju. Jednocześnie kontynuowano akcję przywracania katolicyzmu, w latach 1648–1654 odbierając na Śląsku protestantom 656 kościołów. Zgodę na budowę nowych świątyń ewangelickich uzyskano dopiero po zawarciu ugody altransztadzkiej, która dopuszczała budowę przez protestantów sześciu tzw. „kościołów łaski” w Żaganiu, Kożuchowie, Jeleniej Górze, Kamiennej Górze, Miliczu i Cieszynie.

Architektem świątyni w Jeleniej Górze był Martin Frantz, który zaprojektował kościół w stylu barokowym na wzór kościoła Katarzyny Wazówny w Sztokholmie. Świątynia otrzymała bogate wyposażenie wnętrza, na które składają się m.in. freski w nawie głównej pędzla Felixa Antona Schefflera, freski Johanna Franza Hoffmanna w sklepieniu kopuły i nawach poprzecznych. Stojąca na skrzyżowaniu naw ambona została wykonana z jednego bloku piaskowca w 1717 roku.

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego by Nutaj – Own work, CC BY-SA 3.0 pl
Wnętrze kościoła by Ludwig Schneider/Wikimedia. – Own work, CC BY-SA 3.0
Wnętrze kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Św., organy i ołtarz by Krzysztof-Wrona – Own work, CC BY-SA 3.0 pl
Freski w kopule by SchiDD – Own work, CC BY-SA 4.0
Kaplice grobowe przy murze okalającym kościół

Cerkiew prawosławna św. Piotra i Pawła

Dawny kościół Najświętszej Maryi Panny został zbudowany w I połowie XVIII w. na fundamentach starszego obiektu. W zewnętrzne mury barokowej cerkwi wmurowane są dobrze zachowane dwa krzyże pokutne z rytami broni (łuk i miecz). Do 1925 kościół użytkowany był przez rzymskich katolików, następnie przejęty przez władze miejskie pełnił funkcję galerii. W 1948 został oddany w użytkowanie Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Ikonostas dotarł do świątyni z Hrubieszowa.

Cerkiew prawosławna św. Piotra i Pawła by Enamo – Own work, CC BY-SA 3.0 pl
Wnętrze cerkwi by Ludwig Schneider /Wikimedia. – Own work, CC BY-SA 3.0
Krzyże pokutne by ariannesmidt, CC BY-SA 3.0

Mury obronne z basztami

Mury obronne z basztami powstały w XIV-XV w. Główne umocnienia sięgały ok. 8 m wysokości, grubość w koronie wynosiła 1,5 m. Na przedmurzu znajdowała się sucha fosa.

Kaplica św. Anny została umieszczona wewnątrz średniowiecznej bastei, którą w XVI w. gruntownie przebudowano. Na wysokości bruku (od strony południowo-zachodniej) znajduje się fragment (górna część) krzyża pokutnego.

Kaplica św. Anny i Baszta Wojanowska by bartek444 – Own work, CC BY-SA 3.0 pl
Baszta Grodzka by Ludwig Schneider/Wikimedia. – Own work, CC BY-SA 3.0
Wieża Bramy Zamkowej by Irena Goderska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl

Ratusz

Klasycystyczny ratusz pochodzi z 1749 r.

Ratusz by SuperGlob – Own work, CC BY 3.0,
Rynek w Jeleniej Górze by Klaus-Norbert Müller – Praca własna, CC BY-SA 3.0
Teatr w Jeleniej Górze by Piotr Matyga – Own work, CC BY-SA 4.0

Pałac Paulinum

Jezuici przybyli do Jeleniej Góry w XVII w. Dzięki nim szybko utrwaliła się nowa nazwa folwarku Paulinenhof. W połowie XIX wieku folwark i otaczające je ziemie kupił znany jeleniogórski fabrykant Richard von Kramst. Założył on na Górze Krzyżowej park krajobrazowy oraz zbudował willę w stylu zamkowo-dworskim. W roku 1931 obiekt został zakupiony przez Niemiecki Front Pracy, który przebudował go na centrum szkoleniowe NSDAP. We wrześniu 1945 roku pałac stał się największą państwową składnicą dolnośląskich dzieł sztuki, następne zlokalizowano w nim kasyno oficerskie dla pobliskiego garnizonu wojskowego. Wnętrza pałacu zachowały swój pierwotny wystrój oraz charakter.

Pałac Paulinum, CC BY-SA 3.0

Dwór Czarne

Kamienny pałac w Czarnem pochodzi z 1559 r. Zbudował go i otoczył fosą Caspar Schaffgotsch. Po 1947 r. przejęty przez PGR dwór zaczął popadać w ruinę. Obecnie mieści się tutaj Ośrodek Kultury Ekologicznej.

Dwór w Czarnem by Piotr Matyga – Own work, CC BY-SA 4.0

Zabytki Cieplic

Plac Piastowski w Cieplicach, Pałac Schaffgotschów by Krzysztof Maria Różański – Praca własna, CC BY 2.5
Plac Piastowski by Paweł Opioła – Praca własna, CC BY-SA 4.0

Kościół św. Jana Chrzciciela e Cieplicach

Kościół św. Jana Chrzciciela został zbudowany w 1714 r. w stylu barokowym.

Kościół św. Jana Chrzciciela by InnaIna – Own work, CC BY-SA 3.0
Kościół św. Jana Chrzciciela, ołtarz główny by Platanacero – Own work, CC BY-SA 4.0
Kościół św. Jana Chrzciciela, płyty nagrobne na południowym murze by Platanacero – Own work, CC BY-SA 4.0

Przy kościele św. Jana Chrzciciela znajduje się wolnostojąca dzwonnica z 1711 r.

Kościół św. Jana Chrzciciela, dzwonnica by Strumyczek – Own work, CC BY-SA 4.0

Klasztor cystersów, obecnie pijarów pochodzi z 1550 r.

Dawny klasztor cystersów, obecnie pijarów by SchiDD – Own work, CC BY-SA 4.0
Muzeum przyrodnicze w dawnym klasztorze, źródło: www.muzeum-cieplice.pl/
Pawilon Edwarda w Cieplicach by Enamo – Own work, CC BY-SA 3.0 pl

Kościół ewangelicki Zbawiciela w Cieplicach

Kościół ewangelicki został zbudowany w 1779 r.

Kościół ewangelicki Zbawiciela by SchiDD – Praca własna, CC BY-SA 4.0
Kościół Zbawiciela, wnętrze by Platanacero – Own work, CC BY-SA 4.0

Pałac Schaffgotschów w Cieplicach

Pałac został wzniesiony w latach 1784–1809 przez rodzinę Schaffgotschów. Fasada główna jest długa na 81 m i liczy 21 osi okiennych. Od 1975 r. pałac należy do Politechniki Wrocławskiej. Pałacowy park przekształcono w Park Zdrojowy.

Pałac Schaffgotschów by Urząd Miasta Jelenia Góra – Urząd Miasta Jelenia Góra, CC BY-SA 3.0

Zabytki Sobieszowa

Kościół św. Marcina

Kościół pochodzi z początku XIV w. W XVIII w. został przebudowany przez cystersów.

Kościół św. Marcina by Irena Goderska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl

Dawny zbór ewangelicki w Sobieszowie

W dawnym kościele ewangelickim z 1745 r., mieści się obecnie kościół rzymskokatolicki pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. W 1960 r. umieszczono tutaj obraz Chrystusa Dobrego Pasterza z otwartym sercem na tle Karkonoszy.

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa

Zamek Chojnik

Zamek Chojnik zbudowany został w 1364 r. W 1392 r. zamek otrzymał od księżnej Agnieszki (ród książąt piastowskich linii świdnicko-jaworskiej) rycerz Gotsche Schaff, protoplasta rodu Schaffgotschów, w którego rękach pozostawał do 1945 r. Obecnie mieści się tu najstarsze na Śląsku bractwo rycerskie, które co roku w sierpniu organizuje Turniej Kuszniczy „O złoty bełt Chojnika”.

Zamek Chojnik by Piotr Klementowski – Urząd Miasta Jelenia Góra, CC BY-SA 3.0
Zamek Chojnik by marek7400, CC BY 3.0

Pałac w Sobieszowie

Po pożarze w roku 1675 zamku Chojnik, rodowego gniazda Schaffgotschów, jego właściciele zmuszeni byli do wzniesienia nowej siedziby. Budowę barokowego pałacu rozpoczęto w 1705 r. na zlecenie Antona von Schaffgotscha. Zakończenie prac budowlanych nastąpiło w 1712 r. Pałac początkowo był główną siedzibą rodu. Po przeprowadzce Schaffgotschów do pałacu w Cieplicach stał się ich rezydencją letnią. Obecnie znajduje się tu Centrum Muzealno- Edukacyjne Karkonoskiego Parku Narodowego.

Pałac Schaffgotschów w Sobieszowie by Irena Goderska – Own work, CC BY-SA 3.0 pl

Zabytki Jagniątkowa

Jagniątków – Muzeum Miejskie „Dom Gerharta Hauptmanna”

Zabytki Maciejowej

Kościół św. Piotra i Pawła

Gotycki kościół został zbudowany w 1319 r. Główny ołtarz z rokokową i klasyczną ornamentyką pochodzi z II połowy XVIII w. Barokowa chrzcielnica z połowy XVIII w. została wykonana z marmuru wojcieszowskiego.

Maciejowa – Kościół pw. św. Piotra i Pawła

Kuchnia regionalna

Na Rynku w Jeleniej Górze znajduje się restauracja Kucie Smaku. W menu mamy wyborne dania kuchni polskiej i regionalnej. Polecamy kołduny w rosole, barszcz czerwony z kołdunami. Z dań głównych mamy wybór: pieczony pstrąg, kopytka z gulaszem, pierogi, schab z kością, poliki wołowe, a na przystawkę śledź w śmietanie.

Pożyteczne informacje

  • Kucie Smaku, Plac Ratuszowy 34, Jelenia Góra

Zaplanuj wycieczkę

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *